+ Meer informatie

Twintig jaar Nes Ammim: geen zending maar dienst

Christelijke nederzetting in Israël

7 minuten leestijd

UTRECHT — Is het mogelijk voor een christelijke nederzetting in het noorden van Israël om principieel af te zien van zending onder de joden of niet? Zowel van joodse als van christelijke zijde heeft men zich dat altijd afgevraagd. De mensen van Nes Ammim beantwoorden deze vraag echter zonder meer bevestigend.

Twintig jaar geleden werd door de Israëlische regering het zogenaamde memorandum aanvaard van de internationale Nes Ammim-beweging. Daardoor konden de plannen tot vestiging van een christelijke nederzetting in Galilea worden gerealiseerd.

Het belangrijkste punt uit dat memorandum is het principieel afzien van zendingsactiviteiten.

Vraagstelling
Voor mij is het een indringende vraag of dat juist is. Ik wil hiertegen verschillende argumenten aanvoeren.

Ik kom daar later op terug. Aan te voeren is de visie van Wilhelmus è Brakel in zijn „Redelijke Godsdienst", de opmerkingen van Isaäc da Costa in „Israël en de volken", een overzicht van de Joden tot op onze tijd, 1849, en een studie van Jaap Meyer getiteld „Martelgang of Cirkelgang", Isaäc da Costa als Joods Romanticus. 1954.

Bovendien wil ik aanvoeren wat dr. J. H. Gunning J.H.z. schreef in een opstel onder de titel: „Wat kunnen wij voor Israël doen?". Ook vermeldenswaard is de visie van J. Rottenberg die missionair predikant onder Israël was in zijn boek „Joodsche Stemmen over Christus en Christendom".

Als laatste wilde ik het enkele weken geleden uitgekomen proefschrift van dr. G. G. de Kruijf getiteld „Heiden, Jood en Christen" een studie over de theologie van K. H. Miskotte in deze problematiek betrekken.

Ontstaan
Voor de beantwoording van bovengenoemde vraag wil ik eerst wat schrijven over de organisatie Nes Ammim.

De gedachte aan een christelijke nederzetting in Israël is ontstaan aan het eind van de vijftiger jaren toen een aantal christenen zich met vragen betreffende Kerk en Israël bezighielden.

Van een Druzensheik (abdullah Khayr uit het dorp Abu Sinan) kocht men 110 hectare braakliggend land. Toen begon het pas echt moeilijk te worden. De Israëlische regering diende haar goedkeuring tot stichting van een christennederzetting te geven en een memorandum werd overhandigd.

Jaren gingen voorbij en er was een toevoegende verklaring nodig om toestemming tot de bouw van het dorp te krijgen. Deze verklaring hield in dat geen enkele vorm van zending in het dorp of door de bewoners ondernomen mocht worden en dat het christelijk onderwijs beperkt bleef tot de bewoners en dat er een commissie kwam voor toezicht op de afspraken.

Nes Ammim
Er werd een overkoepelende organisatie opgericht, gevormd door verenigingen uit Nederland, Zwitserland, Duitsland en de Verenigde Staten. Men stelde een statuut op voor een Zwitserse NV en het bestuur bestond uit leden van de vier deelnemende landen. Deze organisatie is de eigenaar van alle bezittingen van Nes Ammim de toen aangenomen naam. Het betekent: Banier der natiën of in modern Hebreeuws „Wonder der volken".

Het doel was nog niet duidelijk geformuleerd. De één zei: dienst aan Israël en de ander zei dat men vooral moest getuigen. Maar van zending was geen sprake.

De volgende doelstelling was om van elkaar te leren en om in het licht van de geschiedenis een andere visie van de kerk op Israël te tonen.

Een christelijke nederzetting die Israels economie zou versterken zou als bewijs dienen van een veranderde gezindheid in de christelijke kerk en van verbondenheid aan het joodse volk. Niet de kerken maar in het beginstadium vooral cbristenzakenmensen hebben dat idee verder gestalte gegeven.

Voor de Israëli's is Nes Ammim niet uitsluitend het dorp maar de gehele wereldwijde organisatie. Voor hen is vooral het contact met deze „vrienden van Israël" en de verbinding naar buiten van groot belang. Voor Israels export is na veel exjperimenteren tenslotte de rozencultuur van Nes Ammim van groot belang geworden.

Aanpassing
De bewoners van Nes Ammim behoren tot verschillende kerken. Op praktische gronden is men kerkdiensten gaan houden op sabbath. In het gehele doen en laten staat een vergaande aanpassing aan het jodendom centraal.

Verschillende keren hoor je de opmerking dat Nes Ammim vooral een plaats is waar christenen hun eigen achtergrond beter gaan leren verstaan.

Een volgend doel is om joden te laten zien dat er ook christenen zijn die anders over joden denken dan eeuwenlang het geval geweest is.

Maar nu bestaat Nes Ammim twintig jaar. Op de herdenking daarvan vorige week in de Jeruzalemkerk in Utrecht kwamen twee namen en één thema steeds terug, namelijk de namen van pionier dokter Johan Pilon en de joodse voortrekker Sjlomo Bezek terwijl het thema luidde: „geen zending maar dienst".

Het was een feestelijk gebeuren voor de ruim vijfhonderd belangstellenden in Utrecht. Onder andere mevr. Stijn Pilon, de weduwe van de in 1975 overleden pionier voerde het woord. Zij benadrukte de solidariteit van de christelijke nederzetting in het noorden van Israël met het joodse volk. Deze solidariteit sluit volgens haar zending uit. Aan de stem van de algemene christelijke kerk wordt in Nes Ammim een andere wending gegeven aldus mevr. Pilon.

Drs. S. Schoon, tot voor kort predikant van Nes Ammim merkte op dat de dialoog tussen Joden en Christenen alleen gevoerd kan worden op basis van diep wederzijds respect.

Wij zijn als Christenen partners op weg met de Joden naar Gods rijk, aldus ds. Schoon. Hij ziet, getuige zijn publikatie „Nes Ammim een christelijk experiment in Israël" een samen op weg.

De Joden zo zegt hij zien ook uit naar de komst van het koninkrijk, naar de messiaanse vervulling. Ook zij verlangen naar een nieuwe aarde waarop gerechtigheid woont.

Volgens ds. Schoon kunnen Joden en Christenen samen Advent vieren. Dat is volgens hem de gemeenschappelijke verwachting van de Messias en Gods Koninkrijk, Hij spreekt hier van een samen op weg zijn. Ook beroept Schoon zich op Romeinen 11 vers 18 een beroep dat wij ook bij Brakel aantreffen. Op weg naar het Rijk mag het voortbestaan van Israël als een teken van Gods trouw ervaren worden zo vervolgt hij.

Visie
Nu komen we tot de in het begin gestelde vraag hoe onze visie moet zijn op de beweging Nes Ammim en de uitgangspunten waar zij zich aan houdt.

In het boek over Nes Ammim van ds. Schoon gaat deze al in op de kritiek van A. Kamsteeg in diens boek „Israël, verleden, heden, toekomst" en op de kritiek van Prof. Verkuyl op de toezegging die gedaan werd zendingsactiviteiten na te laten.

Op het verwijt dat men tot een zogenaamde tweewegenleer (Jodendom en Christendom twee wegen tot het heil) uit zou komen zegt Schoon (blz. 59) dat er maar één verlossend handelen van God is maar wel verscheidene wegen om bij Christus te komen. Ik vind dit geen sterk argument.

In de reeds genoemde „Redelijke Godsdienst" van à Brakel zien wij veel verbondstrouw en de achting voor de Joodse staat met een beroep op Romeinen 11 vers 18. Ook over het heilig leven omdat het leven vele naamchristenen de Joden afhoudt van het geloof in Christus. A Brakel spreekt echter andere taal ais het gaat over het behouden worden.

Ik mis in de (eigen?) theologie van Nes Ammim de ernst van het verloren gaan voor Jood en Christen indien wij niet allen de Christus der Schriften hebben leren kennen. Samen op weg naar Gods Rijk betekent toch voor iedereen het ontdekken van het niet willen weten van de Christus der Schriften?

Jaap Meyer komt op grond van bestudering van geschriften van de uit het Réveil afkomstige Christen-Jood Isaäc da Costa tot de conclusie dat deze het geheimenis van Israël niet recht te verstaan vond als het werd beperkt tot de verhouding tussen kerk en synagoge, zoals die beperking bij Nes Ammim een rol speelt.

Voor het feit dat Da Costa zich wat onwennig voelde in de praktische Jodenzending ziet Meyer zijn Jood-zijn als verklaring. Men kan dit vinden in het proefschrift van dr. S. Gerssen „Modern Zionisme en Christelijke theologie". Het zou mij te ver voeren in dit artikel uitvoerig in te gaan op deze materie.

Het proefschrift van dr. G. G. de Kruijf "Heiden, Jood en Christen" over Miskottes theologie kan ook dienstbaar zijn om zijn kritische vragen te ondersteunen. De Kruijf stelt dat bij Miskotte het Jodendom de religie van het zedelijk streven is. Het Christendom bestaat in de ontvankelijkheid voor Christus, Miskotte sprak dan ook van een scheiding tussen kerk en synagoge en eenwording was slechts mogelijk in de Messias.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.