+ Meer informatie

Edward Heath (1916-2005)

4 minuten leestijd

De Britse oud-premier Edward Heath is gisteren op 89-jarige leeftijd overleden. Een woordvoerder van de familie maakte de dood van Engelands eerste Conservatieve premier wereldkundig. Heath was premier van 1970 tot 1974. De gezondheid van Heath was de laatste weken ernstig verzwakt, zo maakte zijn familie eerder op de dag al bekend.

Heath zat na zijn premierschap nog jaren in het Britse Lagerhuis voor de Conservatieven. Pas in 2001 stapte hij uit de politiek.

Zijn belangrijkste verdienste als premier is dat hij zijn land de EEG, de voorloper van de Europese Unie, binnenloodste. Hij verloor in 1974 de verkiezingen en werd een jaar later als partijleider vervangen door Margaret Thatcher. Zijn leven lang koesterde Heath een weerzin tegen Thatcher, waar hij ook regelmatig blijk van gaf.

In een reactie op de dood van Heath stelde Thatcher zich gisteren grootmoedig op. Zij noemde haar voorganger een "politieke reus" en, door zijn nederige afkomst, "de eerste moderne Conservatieve leider."

De parlementaire loopbaan van Sir Edward Heath duurde maar liefst 51 jaar en stond in het teken van zijn overtuiging dat Europa verenigd moest zijn. Heath kwam in 1916 ter wereld als zoon van een timmerman en een dienstmeisje. Hij studeerde filosofie, politieke wetenschappen en economie in Oxford, omdat hij een prestigieuze beurs voor een orgelopleiding was misgelopen. Liftend verkende hij aan het eind van de jaren dertig Europa. Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende Heath bij de artillerie van de geallieerden. Daaruit kwam zijn stellige overtuiging voort dat Europa een eenheid moest vormen, opdat een dergelijk conflict nooit meer zou kunnen voorkomen.

Na de oorlog probeerde Heath enige tijd of de journalistiek of het bankwezen hem beviel, maar hij vond zijn levenslange liefde in het parlementaire handwerk. In 1950 werd hij in het Lagerhuis gekozen. Negen jaar later werd hij minister van Arbeid. In dezelfde periode leidde hij de eerste onderhandelingen over de Britse toetreding tot de Europese Gemeenschap, maar daarover sprak de Franse president De Gaulle zijn veto uit.

Heath werd in 1963 staatssecretaris van Industrie, Handel en Regionale Ontwikkeling, maar de Conservatieven moesten in 1964 Downing Street verlaten. Een jaar later werd Heath de eerste gekozen partijleider van de Conservatieve Partij en hij bleef dat tien jaar. In die tijd verloor hij drie van de vier verkiezingen, maar toch werd hij in 1970 eerste minister. Zijn belangrijkste politieke succes was de toetreding van Groot-Brittannië tot de Europese Economische Gemeenschap in 1973.

Heaths regeringsperiode kende veel problemen, vooral met de vakbonden. In de winter van 1973-1974 verviervoudigde de prijs van Arabische olie en zag Heath zich gedwongen de werkweek terug te brengen naar drie dagen, terwijl stakingen ertoe leidden dat de vuilnis zich opstapelde.

Toen ook de mijnwerkers harde eisen gingen stellen en dreigden de regering ten val te brengen, was voor de norse premier de maat vol. Hij riep verkiezingen uit met als centrale vraag: "Wie regeert Groot-Brittannië?" Tot Heaths teleurstelling verloren de Conservatieven zetels, hoewel zijn partij groter bleef dan de Labour Party.

De verkiezingsnederlaag leidde in 1974 tot een leiderschapscrisis, die tot ieders verbazing werd beslecht in het voordeel van Margaret Thatcher. Edward Heath voelde zich diep verraden en verloor zich gedurende 25 jaar in "het langste mokken in de moderne politiek." Volgens politieke vrienden hield hij liever lezingen in Europa dan in het Lagerhuis naar Thatcher te moeten kijken. Haar naam sprak Heath bij voorkeur niet uit. Zo noemde hij John Major eens zijn opvolger, "althans, op één na."

Heath koos een plaats op de banken van het Lagerhuis en verzette zich fel tegen de rechtse politiek van Thatchers partijvleugel, die hem als vijand beschouwde.

De vrijgezel Heath was ook bekend als organist, dirigent en oceaanzeiler. In de liefde was hij niet bepaald gelukkig. De pianiste Moira Lympany hoopte ooit dat Heath haar ten huwelijk zou vragen. Aan een journalist vertelde ze echter eens dat Sir Edward nooit meer had gedaan dan een arm om haar schouder te leggen.

In mei 2001 nam Heath afscheid van het Lagerhuis, waar hij nog eenmaal liet horen dat hij een begenadigd spreker was. Voor zijn laatste toespraak kon er voor Heath maar één onderwerp zijn: Europa.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.