+ Meer informatie

Ter overweging

2 minuten leestijd

Dr. J.M. van der Linden, Jan Willem Kals, Leraar der Hervormden; Advocaat van Indiaan en Neger. Uitg. Kok-Kampen.

Een interessant boek dat zich vlot laat lezen. Waarschijnlijk hebben de meesten van ons nooit of nauwelijks van Jan Willem Kals, die leefde van 1700 tot 1781, gehoord. Prof. Van der Linde biedt ons in dit boek (202 blz.) een biografie van deze merkwaardige figuur die bereid was de kerk in Suriname te dienen in een tijd dat de slavernij nog volop en van harte werd geaccepteerd, ook door de kerk. Enthousiast zette hij zich in, onderweg naar de toenmalige kolonie reeds, maar botste meteen op een koloniaal leven dat allerminst christelijk was te noemen. Binnen twee jaar moest hij terugkeren, in feite door overheid en kerk uitgeworpen. Kerkelijk werd hij weliswaar niet in het ongelijk gesteld, maar hij was dermate bezeerd dat hij eigenlijk nergens meer rust kon vinden. Hij had de moed ”Neerlands hooft- en wortelsonde, het verzuim van de bekeeringe der heidenen”(titel van een van zijn geschriften) aan de orde te stellen en durfde zich aan de kant van de Indianen en negers op te stellen, wat hem ruim een eeuw vòòr de afschaffing van de slavernij niet in dank werd afgenomen, zelfs in de kerk niet. Hij had zijn karakter niet mee. Zijn hoofd zat, zegt de schrijver, ”dichter bij zijn strijdbare pen dan bij zijn bevindelijk hart” (20). Rechtlijnigheid paart zich nu eenmaal zelden aan wijsheid. Maar ondanks dat, ondanks zijn ”mislukking” als zendeling en predikant, is hij, zwervend door Nederland, Engeland, Amerika en publicerend (bijbelwetenschap en exegese hadden vooral zijn belangstelling) over wat hem bewoog, onderschat en miskend toen en vergeten in later tijd. Toch noemt Van der Linde hem actueel: de aandacht voor het ”naar binnen gekeerde leven” mag niet in mindering gebracht worden op de ”liefde en verantwoordelijkheid voor de wereld en de mensen buiten”. Net zomin als het laatste een aflaat mag zijn voor het missen van het eerste. Als kind van zijn tijd pleitte Kals voor ”nut” van de zending, maar verzuimde evenmin de ”noodzaak” ervan voor de kerk te onderstrepen. Graag aanbevolen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.