+ Meer informatie

Israël biedt Syrië vrede voor vrede

Jeruzalem zal Hoogvlakte van Golan niet afstaan

7 minuten leestijd

Zullen Syrië en Israël de strijdbijl begraven? Deze week liet een Israëlische minister los dat zijn land met Damascus over de Golanhoogte wil onderhandelen. Syrië-specialist Mosje Ma'oz is niet zo optimistisch over vredeskansen: „President Assad zal pas vrede sluiten met Israël als het Palestijnse vraagstuk wordt opgelost en de Golanhoogte wordt teruggegeven".

Er ontstond deze week flinke deining in diplomatieke kringen toen minister van gezondheid Ehud Olmert zich tijdens een toespraak in Washington liet ontvallen dat Israël over de toekomst van de Golan wil onderhandelen met Syrië. De rechtse Techija-partij dreigde onmiddellijk uit de regering te stappen als Israels politiek jegens de Golan ook maar een „nuance zou veranderen". Premier Sjamir moest de storm snel tot bedaren brengen. Hij zei dat Olmert „niet afwijkt" van het regeringsstandpunt.

Olmert bedoelde eigenlijk dat Israël vredesbesprekingen met Syrië wil openen zonder voorwaarden vooraf. Dat wil zeggen dat beide landen om de tafel gaan zitten en dat elk onderwerp ter sprake kan worden gebracht. De Syriërs kunnen de Golanhoogte dus terugeisen —maar ze hoeven er niet op te rekenen dat ze dat ook krijgen. In de woorden van premier Sjamir: „Wij zullen zeggen dat we het er niet mee eens zijn om (ons) terug te trekken".

Vulkanisch plateau 

De Golanhoogte is een vulkanisch plateau waar tot de vierde eeuw na Christus joden woonden. Er zijn overblijfselen van zeker dertig synagogen teruggevonden. Voor de Zesdaagse Oorlog van 1967 was de Golan in handen van Syrië. Dit land maakte van de hooggelegen positie gebruik door artilleriebeschietingen op Israëlische nederzettingen in de omgeving van het Meer van Tiberias uit te voeren en op de vissersbootjes op dat meer.

In 1967 veroverden de Israëliërs de Golanhoogte. De meesten van de 40.000 bewoners van de Syrische dorpen vluchtten. In de Jom-Kippoeroorlog van 1973 slaagden Syrische tanks erin de Golan voor een deel terug te veroveren, maar ze werden teruggeslagen door het IsraëHsche leger. Bij de wapenstilstand stonden de Israëlische troepen nog maar 32 kilometer van Damascus.

Israël richtte in dit gebied meer dan dertig landelijke en één stedelijke nederzetting op. Deze nederzettingen, waar ruim 10.000 isréëliërs woneiij zijn aangewezen op steun van de overheid, want zichzelf bedruipen kunnen ze niet. De in het noorden gelegen 2224 meter hoge berg Hermon werd een wintersportoord.

Annexatie

In 1981 annexeerde Israël de Golan op initiatief van Guela Cohen van de Techi ja-partij. Het land maakt nu dus deel uit van de staat Israël en heeft een andere status dan de Westoever of de Gazastrook. Daarom komen onderhandelingen over de Golan niet eens op in de gedachten van vele Israëlische politici. Zo zei Sjimon Peres van de Arbeiderspartij in 1973: „Wij zullen wel dwaas zijn om van de Hoogte af te komen".

Maar sommige policiti dachten er blijkbaar anders over. Zelfs rechtse afgevaardigden in de Knesset namen soms andere standpunten in. Jitschak Modaï., (Likoed-liberalen) in 1983: „Israël is gereed zich uit delen van de Golanhoogte terug te trekken in het kader van onderhandelingen met Syrië".

Syrische voorwaarden

Welke kansen zijn er op vrede met Syrië? En hoe staat het met de vermeende gematigde opstelling van Hafez alAssad? Professor Mosje Ma'oz van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem stelt dat Syrië twee voorwaarden vooraf verbindt aan vredesbesprekingen met Israël. Israël moet resolutie 242 van de Veiligheidsraad uitvoeren (in de interpretatie van Assad betekent dit, dat Syrië de Golan terugkrijgt) en Israël moet een oplossing voor het Palestijnse vraagstuk vinden. Israël moet zich dus voornemen terug te trekken uit de Westoever, de Gazastrook en Oost-Jeruzalem.

Assad, die zich voordoet als een groot Arabisch leider, heeft altijd gezegd dat de Palestijnse kwestie prioriteit geniet boven de Golan. Ma'oz; „Hij heeft voortdurend te maken met zijn legitimiteit. Hij behoort tot de Alawieten, een minderheidsgroep. De soennieten beschuldigen hem ervan dat hij geen goede Arabier en moslim is. Vooral nu hij in een door de Amerikanen geleide coalitie heeft gestreden tegen een Arabisch land, moet hij laten zien dat deze aantijgingen niet waar zijn. Natuurlijk kan hij die oppositie onderdrukken, maar hij moet laten zien dat hij een even goede of zelfs betere Arabier is dan Saddam Hoessein. Saddam faalde met betrekking tot de Palestijnse kwestie, maar hij wil laten zien dat hij het wel kan".

Deze week verklaarden diplomaten dat Assad niet echt in vrede met Israël geïnteressseerd is. Ma'oz: „Assad heeft een grote hekel aan Israël. Hij wil in feite dat Israël vernietigd wordt, maar hij is ook een pragmaticus en een realist. Hij weet dat hij niet tegen Israël op kan".

"Blitzkrieg"

Vooral in de laatste tien jaar heeft Assad getracht strategische gelijkwaardigheid met Israël te bereiken. Hij is daar niet in geslaagd, vooral omdat de Sowjet-Unie niet die steun gaf waarop hij hoopte. Kwantitatief kunnen de legers van Syrië en Israël nu gelijk zijn, maar kwalitatief is Israël sterker. Assad weet dat als hij oorlog tegen Israël voert hij de steun van andere landen, zoals Irak, nodig heeft. Die steun is er nu niet, dus hij heeft geen militaire optie tegen Israël.

Assad zou alleen kunnen proberen door een "Blitzkrieg" de Golan te heroveren. De Syrische president moet echter de mogelijkheid van Israëlische vergelding incalculeren. Deze kan zo hevig zijn dat Assad een goede kans maakt zijn troon te verliezen. Daaarom koopt hij nu op de internationale wapenmarkt strategische wapens om Israël ervan te weerhouden deze vergelding uit te voeren.

Diplomatieke optie

Assad begrijpt dat momenteel de diplomatieke optie met de hulp van de Verenigde Staten, de Sowjet-Unie en de Europese Gemeenschap het beste middel is. Als Israël zich onder druk terugtrekt uit de Golan, is Assad misschien niet bereid volledige vrede te sluiten, maar een eind te maken aan de „staat van vijandschap".

De opvatting van de Likoedpartij dat Israël al resolutie 242 uitvoerde door de Sinaï weg te geven in ruil voor vrede wordt in het buitenland niet geaccepteerd. In Israël is een variatie gevonden op de term "gebieden voor vrede", namelijk "vrede voor vrede". Premier Sjamir wil Assad vrede aanbieden met daaraan gekoppeld economische samenwerking, maar Assad zal geen genoegen willen nemen met Israëlische heerschappij over de Golanhoogte.

„Voor Syrië is de Golanhoogte ook van strategisch belang. Het Israëlische leger is nu veertig kilometer verwijderd van Damascus. Assad is de Golan al twee keer kwijtgeraakt: in 1967, toen hij minister van defensie, en in 1973, toen hij president was. Er zijn allerlei grapjes over hem, zoals: Assad is een leeuw in Libanon, maar een haas op de Golan.

Dit is een aanslag op zijn prestige", aldus de Syrië-specialist.

Positie versterkt

De Golfcrisis heeft de positie van Assad aanzienlijk versterkt. Door de crisis heeft hij kans gezien uit het internationale isolement te geraken. De Iraakse dreiging, die is ontstaan omdat Syrië Iran steunde in de oorlog tegen Irak, werd weggenomen. Syrië had zich de dubieuze reputatie van "terroristenstaat" verworven, vanwege de steun die werd gegeven aan terreurgroepen.

De Golfoorlog gaf Assad gelegenheid weer terug te komen in de Arabische wereld en zich de politieke steun van Egypte te verwerven. Bovendien zijn Saoedi-Arabië en Koeweit over de brug gekomen met een miljard dollar. Deze geldstroom zal in de toekomst doorgaan. Assad besloot het geld vooral te gebruiken voor de opbouw van het militaire apparaat en niet voor de economie.

Palestijnse kwestie

En omdat de aandacht van de wereld gericht was op Koeweit kon Assad zijn greep op Libanon verstevigen door generaal Aoun ten val te brengen. In Libanon staan nu de president, de premier en de meeste milities onder Assads indirecte controle en in de Beka'a-vallei en Tripoli oefenen Syrische troepen directe heerschappij uit. „Het is weliswaar gedaan met de onafhankelijkheid van Libanon", zo zegt Ma'oz, „maar alleen de Syriërs waren in staat vrede te brengen. Tot voor kort waren er nog vele gevechten".

In de Arabische landen zou een ander geluid klinken vis-a-vis Israël, maar volgens Ma'oz is het „een illusie" dat ze een overeenkomst met Israël zullen sluiten zonder dat het Palestijnse probleem wordt opgelost. „Waarom zou SaoediArabië een verbond sluiten met Israël? Israël bezet immers Jeruzalem met de Rotskoepel en de AI-Aqsa-moskee, de heilige stad van de islam. Of wij het leuk vinden of niet, de essentie is het Palestijnse probleem".


Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.