+ Meer informatie

Van Hulst: kerken vergiftigd door partijpolitieke prediking

Vrienden van Kohlbrugge in Utrecht bijeen

5 minuten leestijd

UTRECHT — Er is iets fundamenteel mis in het kerkelijk belijden aldus dr. J. W. van Hulst, fractie-voorzitter van het CDA in de Eerste kamer, in een lezing tijdens de conferentie van de „Vrienden van Kohlbrugge" die zaterdag in de Utrechtse Marcuskerk plaats had.

Dr. van Hulst sprak over „De spanningen tussen orthodoxie en modernisme".

Volgens de Amsterdamse hoogleraar moet de kerk opnieuw terug geroepen worden tot de fundamentele problemen, waarmee zij sinds Augustinus en sinds de Reformatie geworsteld heeft.

Als reden zag hij dat veel kerkleden sterk de indruk hebben dat de meest fundamentele vraag, namelijk „wat denkt u van Christus"? vervangen dreigt te worden door nieuwe criteria. Dat zijn dan „wat denkt u van defensie, wat van aktiegroepen, kerncentrales, krakers enz."? Sommige predikers zeggen in de lijn van Dorothee Sölle: Naarmate wij de derde wereld helpen naar die mate is Christus uit de doden opgestaan.

Vergif
Als een kerk zich door partijpolitieke opvattingen laat vergiftigen, onder andere door continu in haar prediking te zwijgen over de 60.000 doden in Nederland per jaar door abortus, als kerkleden in de veronderstelling gaan verkeren dat het geloof in de Gekruisigde als een waardevolle bijkomstigheid bij maatschappelijke opvattingen der kerk wordt gewaardeerd, dan is er iets fundamenteel fout in de praktijk van het kerkelijk belijden.

De belijdenis in bijbels reformatorische zin dient onder alle omstandigheden primair te zijn. Slechts daaruit, aldus dr. Van Hulst mogen wij de lijnen trekken naar de politiek, de maatschappij, de derde wereld enz. Maar het doortrekken van deze lijnen is een zaak van de mondige leden der kerk.

In de vorige eeuw heeft de kerk in de worsteling tegen Aufklärung, rationalisme, revolutie en ongeloof, mannen voortgebracht, die het het kostbaarste bezit dat de kerk bezat, haar belijdenis, aan het nageslacht hebben overgedragen.

Roeping
Dit kostbaarste heeft aan actualiteit nog niets ingeboet. Vanuit deze schat der kerk mogen wij, elk in eigen persoonlijke verantwoordelijkheid, de immense problemen waarvoor wij staan, tegemoet treden. Wie de omgekeerde weg volgt, handelt tegen het hart van het evangelie.

De kerk, aldus dr. Van Hulst dient herinnerd te worden aan haar autochtone roeping. Dit betekent dat de kerk haar eigen geschiedenis onder ogen dient te zien, in het bijzonder die van de vorige eeuw.

Het is een moeilijke weg, zo vervolgde Van Hulst, van rechtzinnigheid via vrijzinnigheid naar niet-wetendheid. Hij toonde dit aan de hand van drie voorbeelden aan, namelijk Busken Huet, Allard Pierson en Van Vloten. Ondanks deze voorbeelden van mensen die de orthodoxie de rug toekeerden, kunnen we - wat de 19e eeuw betreft nochtans spreken van de triomf van de orthodoxie.

Van Hulst noemde, naast andere facetten, om daar enig inzicht in te krijgen, het Réveil en het optreden van dr. Kohlbrugge.

De aanval op de Aufklärung met haar „God, deugd en onsterfelijkheid" is niet van de kerk maar van het Réveil uitgegaan. Het was de reuzengestalte van Willem Bilderdijk die, aan het begin staand, het christendom over de revolutiestroom heendroeg.

Reformatie
De praktijk der christelijke barmhartigheid was wellicht de sterkste kant van het Réveil want die was het die ongelooflijk veel gedaan heeft op maatschappelijk terrein. Niet het modemisme.

In al dat werk zijn de opvattingen van de grote reformatoren der 16e eeuw zichtbaar. Het was een wenden vanuit de belijdenis tot een wereld in nood.

Zonder twijfel was Kohlbrugge, zo vervolgde Van Hulst een rots van orthodoxie in de branding der vorige eeuw.

Er circuleren enkele oppervlakkige oordelen over Kohlbrugge: Dat zijn opvatting over de heiligmaking die ketters zou zijn en het oordeel dat men bij het volgen van Kohlbrugge tot passiviteit in het kerkelijk werk zou vervallen.

Terug
Voor de heiligmakingsleer van Kohlbrugge is vooral zijn preek over Rom 7:14 fundamenteel aldus prof. Van Hulst. Al het procesmatige wil Kohlbmgge uit de heiligmaking verbannen. Kenmerkend is het echter voor hem dat hij vasthoudt aan de leer der dankbaarheid van de Heidelberger. Bij Kohlbrugge zijn dankbaarheidsvruchten geen toevoegingen aan het verlossingswerk, maar zij zijn er het gevolg van.

Zonder Kohlbrugge, zo zei Van Hulst, zou de orthodoxie er anders uitgezien hebben, want hij sneed fundamentele problemen aan. De kerk van 1981 dient tot die problemen teruggeroepen te worden.

Dr. Aalders
In het middaggedeelte sprak dr. W. Aalders over: Het huwelijk en gezin in de draaikolk van deze tijd.

Dr. Aalders zei, dat als huwelijk en gezin bedreigd worden, wij in een revolutionaire tijd leven. In huwelijk en gezin liggen in beginsel kerk, staat en cultuur besloten, zij worden er ook door genormeerd. Ook vindt het rijk Gods er op aarde zijn zuiverste weerspiegeling in.

De bijbelse orde van huwelijk en gezin is ons in de historie als christelijk erfgoed overgeleverd. Zij komt niet voort uit de natuur met haar vitale driften, noch uit maatschappelijke verhoudingen. Zij zijn gegrond op het verbond tussen God en zijn volk en gemeente.

Een verbond is, aldus Aalders, altijd vrijwillig, het berust op een gegeven woord. Een verbond kent dan ook geen uitbuiting, miskenning of onderdrukking. Het is volledige gezamenlijkheid.

Door het huwelijk krijgt het leven een rijkere en vollere ontplooiing. Zelfs de staat, de maatschappij, de cultuur en de kerk.

Hoe kon de huidige revolutionaire storm over ons heen barsten? Dr. Aalders zag de maatschappelijke veranderingen sinds de tweede wereldoorlog als belangrijkste oorzaak.

Huizen en huiskamers, dorpen en streken verloren hun isolement en werden beïnvloed. Toenemende uithuizigheid door auto-bezit droeg hier ook toe bij. Voorts de toenemende invloed van krant, radio en vooral van de televisie. Het moderne school- en het universiteitsleven. De massale invasie van buitenlanders. Als een stormwind overviel het ons, onvoorbereid en daarom waren wij er niet tegen bestand, aldus dr. Aalders.

Richtsnoer
In deze situatie dienen wij, zo vervolgde hij, te zoeken naar een bijbels richtsnoer. Te denken valt aan de bruiloft te Kana. Dat is een voorbeeld van een noodsituatie in huwelijk en gezin.

Als Maria dan de nood bij de Heere Christus brengt staat er: „Hij heeft Zijn heerlijkheid geopenbaard". Dat betekent dat er goddelijk licht in het menselijk leven binnendringt. Aardse dingen krijgen dan een hemelse glans en het wereldse bestaan wordt vanuit de goddelijke oorsprong vernieuwd.

Maar zo besloot dr. Aalders zijn lezing: Wat de Heere God éénmaal deed als het begin zijner tekenen, zou Hij niet bij machte zijn dat andermaal te doen? Want gisteren en heden en tot in eeuwigheid is Hij dezelfde

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.