+ Meer informatie

Het ambitieuze waterplan van Waterman

Zuidhollands WD-statenlid wil terug naar eeuwenoude traditie: ruimte zoeken in de zee

7 minuten leestijd

DEN HAAG - Al vele jaren houdt hij zich intensief bezig met „het grensgebied van water en land onder een koepel van lucht", zoals hij zelf zegt. De Delftenaar R. E. Waterman, sinds 1978 VVD-statenlid in Zuid-Holland, is beroemd om het ambitieuze plan dat ze naar hem vernoemd hebben. Het plan-Waterman voorziet in een uitbreiding van de kust tussen Scheven ingen en Hoek van Holland. Vroeger ondenkbaar, nu zeer wel uitvoerbaar. Er tekent zich alom een steeds duidelijker meerderheid af voor daadwerkelijke uitvoering van de plannen. Terug naar de toekomst: land uit zee.

Waterman is een bedachtzaam mens. Een wetenschapper. Niet iemand die probeert met vurige betogen tegenstanders van zijn gelijk te overtuigen. „Ik ben wars van kretologie".

Zijn functies zijn legio. Hij is adviseur van Rijkswaterstaat, het ministerie van verkeer en waterstaat, de gemeente Rotterdam, de gemeente Den Haag, het Waterloopkundig Laboratorium, de Rijksgeologische Dienst en TNO. Daarnaast is hij lid van Provinciale Staten en ook nog eens gastdocent aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, de TU in Delft en de Landbouw Universiteit in Wageningen. Verder is hij in ongeveer zestien landen over de hele wereld bezig advies te geven over landaanwinningsprojecten en andere zaken (in het bijzonder milieu) die zich afspelen op de grens van land en water. Vele malen per jaar pendelt hij tussen Schiphol en buitenlandse oorden als Taiwan, Japan, Hong-Kong, de Verenigde Staten, China, Jakarta en noem maar op. „Ja, 't is wel een zwaar bestaan. Voorlopig geen vakantie en vaak tot in de nacht werken..."

Ondanks zijn wereldwijde werk, is hij de blanke top der duinen echter nooit vergeten. Reeds in 1980 stelde hij aan het Zuidhollandse college van GS de vraag of een mogelijke uitbreiding van de kust tusen Scheveningen en Hoek van Holland nuttig zou zijn. Het antwoord liet even op zich wachten, maar was wel volstrekt duidelijk. GS, en later ook een ruime meerderheid van de Staten, voelden wel voor zo'n plan. En toen begon de bal te rollen.

Ruimte in zee

Er werden onderzoeken gedaan. In 1983 door de stuurgroep-Tjalma. Een vuistdik boek wordt op de tafel gelegd. Conclusie: Het kan, maar 't is èrg duur.

In 1987 opnieuw een rapport. De commissie-Borgman, Een koffer gaat open en een groot aantal dossiers, samen met een dikte van ongeveer een halve meter, wordt uitgestald. Conclusie: Het kan ook een stuk goedkoper. Waterman: „Ze hebben wel eens spottend gezegd dat, wanneer je alle rapporten in zee zou gooien, je al het begin van een kustlocatie had..."

De onderzoeken verdwenen echter niet in zee, wel in het archief. Er was nog niet bijster veel animo voor de plannen. Tot voor kort.

Rijk en provincie kwamen namehjk tot de conclusie dat er in de Randstad nog vele honderdduizenden huizen gebouwd moeten worden, met alle gevolgen van dien. Want niemand wilde graag ruimte voor bouwgrond afstaan. De ruimte is immers al schaars genoeg? En dat was dè kans voor Waterman. Wat ligt er immers meer voor de hand dan dat Nederland teruggrijpt op een eeuwenoude traditie: ruimte zoeken in de zee!

„In de wereld woont in het jaar 2000 ongeveer 80 procent van de mensen in grote bevolkingsconcentraties in delta's en aan kusten", zo begint Waterman op bedachtzame toon zijn betoog. „Ons land is een typisch voorbeeld van zo'n delta. De verwachte bevolkingstoename in dergelijke gebieden brengt natuurlijk veel problemen met zich mee. Veel van die problemen kunnen worden opgelost door ruimte te zoeken in het achterland. Maar als dat niet gaat, kun je natuurlijk ook je toevlucht nemen tot het vormen van kustlocaties. Let wel: mits de natuur dat toelaat!

In Nederland is het zoeken naar land in zee op zich niets nieuws. Als Nederlanders zijn wij altijd al beziggeweest met water en land. Als je onze geschiedenis bekijkt, zie je dat er in dat bezig zijn echter verschillende fasen zijn. Zo was er eerst de aanleg van terpen, daarna (en dat gaat nog steeds door) de aanleg van dijken, kanalen, bruggen en tunnels, daarna de drooglegging van binnenlandse meren, die uitliep op de drooglegging van de Haarlemmermeer. Toen waren er de Zuiderzeewerken, waardoor de noordwestelijke zeeklauw die ons land bedreigde, dichtging. En tot slot was er het Deltaplan. Ook de zuidwestelijke zeeklauw verloor daardoor zijn greep op ons land". integraal kustbeleid. En dat beleid houdt in dat we met elkaar bekijken hoe we een serie problemen in samenhang met elkaar en in relatie tot zowel het achterland als de zee tot een goede en gewogen oplossing kunnen brengen. Bouwen met de natuur dus. Door middel van kustuitbreiding creëer je namelijk op een heel elegante manier een meerwaarde. Land integreren in zee en water in het land. Daarbij zo veel mogelijk gebruik makend van bestaande materialen en krachten, zoals zand, getijdenbeweging, golfbeweging, zwaartekracht, wind en noem maar op. Ik pleit dan ook niet voor de aanleg van 'harde' zeewerende elementen zoals dijken, maar juist voor de aanleg van duinen en stranden".

Als een goede docent noemt hij een voor een de plannen die uit dit principe van intregraal kustbeleid zijn ontsproten. Het zijn er vijf, waarvan het grootste en meest ambitieuze plan bekend is geworden onder de naam Waterman. „Die naam heb ik overigens niet zelf aan de plannen gegeven. Dat zal duidelijk zijn..."

Voor Waterman echter meer over zijn geesteskind wil vertellen, gaat hij uitgebreid in op de goede en slechte eigenschappen van de provincie die hij zelf helpt besturen: Zuid-Holland. „Ze hebben de grootste haven ter wereld, het grootste aaneengesloten kassengebied ter wereld (Westland), de hoogste industriële produktie en export van ons land en ze zijn bovendien de belangrijkste agrarische provincie van Nederland. Minder leuk is dat Zuid-Holland ook de hoogste bevolkingsdichtheid, autodichtheid, afvalproduktie, werkloosheid en energieverbruik heeft van alle provincies. Daarnaast is er natuurlijk nog de bedreiging voor de huidige kust door een daling van dit deel van het Westïuropese continent en een stijging van de zeespiegel".

Oplossing problemen

En toen was er de kustlocatie. Als geïntegreerde oplossing voor veel van de hierboven genoemde problemen. Zo'n 30 tot 40 vierkante kilometer nieuw land winnen voor de bolle kustlijn van Scheveningen tot aan Hoek van Holland. „Want als je naar onze huidige kustlijn kijkt, zie je namelijk iets heel bijzonders. Vanaf Den Helder tot Scheveningen is er sprake van een grotendeels holle kustlijn. En dat is gunstig geweest voor het land. Weinig afslag en bieren daar zelfs aanwas van land.

Uitzonderingen zijn de bolle kustlijn bij de Hondsbosse en Pettemer Zeewering en de bolle kustlijn vanaf Scheveningen tot Hoek van Holland. Gevolgen: veel afslag door de zee. De plannen beogen nu om deze bolle kustlijn om te zetten in een holle, door de historische kustlijn van rond 1500 te herstellen. Het leuke van zo'n kustlocatie is bovendien dat het nieuwe land binnen het zeewerende duin zo'n 2 tot 5 meter boven NAP komt te liggen. Dus geen polders, zoals ik hier en daar hoor, want dit is helemaal geen polder. Het is echt een duin- en strandland. Met ruimte voor huizenbouw (zo'n 25.000), een nieuw kassengebied als uitbreiding voor het Westland, natuurgebieden en recreatiemogelijkheden. Het toeristenseizoen zou aanmerkelijk verlengd kunnen worden door de aanleg van een soort binnenduinse stranden met zuidoriëntatie, die uitlopers krijgen naar het nieuwe zeestrand. In vijf jaar tijd kan het plan uitgevoerd worden. Kosten? Enkele miljarden guldens. De prijs van een vierkante meter grond zal ongeveer 80 gulden bedragen. En da's aanvaardbaar..."

Motie

Waterman leunt terug in zijn stoel. Hij heeft de zoveelste uiteenzetting van de aan zijn brein ontsproten plannen er weer opzitten. Gelooft hij werkelijk dat dit plan ooit uitgevoerd zal worden? „Jazeker, daar ben ik vast van overtuigd". Hij haalt een kopie te voorschijn van een in november door de Staten van Zuid-Holland aangenomen motie. „Provinciale Staten van Zuid-Holland spreken als hun mening uit dat het gewenst is de kuststrook tussen Hoek van Holland en Den Haag zodanig uit te breiden, dat woningbouw, natuurontwikkeling, tuinbouw en recreatie mogelijk worden, verzoeken het college kostendragers te zoeken om de locatie economisch te ontwikkelen, uiterlijk binnen twee jaren voor de kustlocatie een inrichtingsplan te ontwikkelen, (...), deze motie onder aandacht te brengen van regering en parlement, en gaan over tot de orde van de dag" „Alsjeblieft. Aangenomen met 76 stemmen voor en 7 tegen..."

Evenwel probeert Waterman nog steeds overal in het land mensen warm te krijgen voor zijn plannen. „Vermeld er overigens even bij dat Svasek de basis heeft gelegd voor het principe "bouwen met de natuur". Dat lijkt me wel zo correct".

Onlangs hield hij zijn 590e lezing. En dat gaat nog door. „Voor gezelschappen die variëren van ministers tot plattelandsvrouwen en van vakorganisaties tot natuurbeschermers".

Wanneer het plan-Waterman uitgevoerd gaat worden, is onmogelijk te zeggen. Zelfs is nog niet zeker öf het ooit uitgevoerd wordt, al lijkt dat wel steeds waarschijnlijker te worden. Maar als het uitgevoerd wordt, heeft Nederland er weer een visitekaartje bij. Naast de Deltawerken. Zover is het nog niet. Waterman en de zee zijn echter geduldig...

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.