Bekijk het origineel

STICHTING

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

STICHTING

11 minuten leestijd

“Leidt de predikant met stichting de kerkdiensten....?”

Ditmaal wil ik met u nadenken over deze vraag. We begrijpen allemaal wel ongeveer wat het woord stichting inhoudt. Anderzijds is het ook een enigszins vage uitdrukking, die vraagt om nadere uitwerking en toelichting. Wat verwacht u van de prediking en waarin bestaat de zegen van de preek? Naar mijn mening zijn er misverstanden te signaleren rond deze vraag.

Allereerst betreft deze vraag de wijze waarop de predikant zich kwijt van zijn zondagse taken. Hij moet zich hoeden voor alles wat afbreuk doet aan de inhoud van de prediking. Te denken is aan de heiligheid van de verkondiging. De prediking moet ernstig, eerlijk en welmenend zijn. Het heil van de hoorders moet ons ter harte gaan. Eigen gedachten en niet terzake doende opmerkingen verdragen zich niet met Gods Woord. Een preekstoel mag geen steekstoel worden. En zo is er meer te noemen. Er mogen geen stenen voor brood gegeven worden. De mensen mogen ook niet bedrogen worden voor de eeu wigheid. Het Woord van God vraagt om diepgaande bezinning en eerlijke exegese, ook om een praktische toepassing. Deze zaken staan ter beoordeling van hen, die geestelijk kunnen onderscheiden. Het is goed dat deze vraag zó gesteld wordt.

De gevraagde stichting heeft ook te maken met de gemeente, die luistert. Er zijn tijden geweest dat mensen konden genieten van een dogmatisch opgebouwde, onderwijzende preek. De diepten van de Schrift gaven deze hoorders vreugde en het eigen geestelijke leven mocht welvaren onder zo’n prediking. In de psalmen komen we de blijdschap tegen, die gesmaakt wordt in de voorhoven des Heeren. U hebt toch ook wel mensen gekend, voor wie de kerkdienst “recreatie”, werkeljke ontspanning was. De kerk was voor hen de beste plaats in hun leven. Kwamen ze in het ziekenhuis terecht, dan was het hun grootste gemis dat ze niet naar de kerk konden. Er was verschil. De een zocht het meer in de geestelijke ontvouwing van de leer en de schatten die daarin verborgen liggen; de ander kende verrukking als het Woord de diepten Gods mocht verklaren en voorstellen; er waren er ook die hieraan enigszins voorbijgingen en die pas begonnen te luisteren als de toepassing aan bod kwam. Het waren de eenvoudigen die alles niet konden volgen, maar die zochten naar een woord voor het hart. Als men dan zijn of haar naam hoorde noemen, was er sprake van een persoonlijke zegen. Ik heb in alle gemeenten deze mensen aangetroffen en het deed je als predikant goed als men aansluiting vond bij de preek. Vergeten wij niet dat een preek van twee kanten komt. Niet alleen van de kansel, ook van de kant van hen, die afnemers zijn in de goede zin van het Woord. Handel bestaat nu eenmaal in kopen en verkopen; preken bestaat in een spreekwonder en een hoorwonder (denk aan het Pinksterfeest) en de voorgangers merken het als er geestelijk geluisterd wordt. We weten echter ook dat niet iedere kerkbank vol zit met echte luisteraars. Dat mag ook niet verondersteld worden, want er moet ook plaats zijn voor de oproep tot geloof en bekering.

Ik geloof dat er sedert lang een verschuiving heeft plaats gevonden bij de luisterende gemeente. Er is verval ingetreden. Ik hoorde vanmorgen bij het nieuws dat er vijfhonderd tot duizend kerken gesloten gaan worden, na de grote aantallen monumentale kerken die al lang geen functie meer hebben. De journalist stelde wat uit de hoogte vast dat de kerk niet meer van deze tijd is. En moet je dat dan helaas niet bijna toestemmen? Toch is de kerk wèl van deze tijd en de kerk heeft wereldwijd nog grote betekenis.

Welnu, het teloorgaan van kerkgebouwen heeft natuurljk te maken met de tanende belangstelling voor de dienst des Heeren. Hoe is dat toch allemaal zover gekomen? Zeker, we kunnen spreken van een complex aantal factoren. Bij de voorgangers en bij de gemeenten. Ten diepste heeft het te maken met het fundamentele gemis aan duidelijke bediening van Gods Geest tijdens de diensten. En vandaaruit gaan natuurlijk allerlei menselijke oorzaken spelen. Op de kansel en in de bank. De prediker staat voor de zware opgave om desondanks de hoorders nog te boeien; maar als de Geest des Heeren Zich terughoudt, houdt hij niets anders over dan zichzelf en zijn gereedschap. Denk er maar eens ernstig over na. De gemeente van haar kant kan worstelen, ook in oprechtheid, met een zekere luistermoeheid, omdat men geen genoegen vindt in de dienst van de Heere. Overdrijf ik? In dit opzicht kunnen we de dingen beter heel ernstig of te gewichtig opnemen dan dat we over de eigenlijke nood heenleven. Dat het ons ook niet voorbijgaat, blijkt uit het feit, dat veel gemeenten klagen over belangstelling tijdens de tweede dienst.

Wat zoekt de moderne luisteraar? Wat verstaat men onder “stichting”? In de huidige nood der tijden is die vraag van grote betekenis.

Er zijn er, die het nut van de preek zoeken in bemoediging. Dat woord kunt u heel veel tegenkomen, als men spreekt over de kerk. Met name in de EO-gids kwam ik dat woord ooit vaak tegen. Het leven is zo moeilijk en gecompliceerd dat je in de kerk echt wel wat moed mag zoeken. Je moet er weer een week tegen kunnen. Hier vloeit bijna vanzelf uit voort dat men liever niet, soms bijna absoluut niet, bepaald wil worden bij zonde en ellende. Men ervaart dat als eng en men wordt er niet vrolijk van. En dat lijkt toch het doel te zijn. Ik wil graag als dominee en voorganger meevoelen met hen, die het leven als zwaar ervaren en die daarom een preek zoeken met enige verstrooiïng en hoop. Het voornaamste doel van de verkondiging ligt ook zonder enige twijfel in verlossing en daardoor ook in goede moed. Toch kan men te vroeg zoeken naar bemoediging. Dan is de verkregen moed niet gefundeerd en dan bent u het ook weer spoedig kwijt. Dan hangt het teveel af van een moment, van een gevoel dat over u komt, terwijl dat gevoel ook snel weer kan verdwijnen door nieuwe tegenslagen. Het lijkt dan teveel op een patiënt die veel pijn lijdt vanwege een ernstige aandoening, terwijl hij de pijn telkens weer opnieuw bestrijden wil door pijnstillers te slikken. De oorzaak verdwijnt daardoor niet. De operatie wordt almaar uitgesteld met al de kwalijke gevolgen van dien.

Een preek geeft niet een vleugje moed en een goed moment, maar de preek spreekt van een volkomen verlossing. Sieraad voor as, vreugdeolie voor treurigheid en het gewaad van lof voor een benauwde geest. Dat moet wel telkens weer opnieuw ingeleefd worden maar het zoeken naar bemoediging op zich verraadt een fundamenteel gebrek. Men stelt eigen eisen aan het woord, de eigen behoeften werken doorslaggevend. Hier ligt een wezenlijk manco bij velen. Het Woord kan nauwelijks eerlijk aan het woord komen en wee de prediker, die daaraan gaat toegeven. Hij wil het wel, maar hij weet dat het zo niet werkt.

De kerk deelt geen menukaarten uit, waaruit u precies kunt kiezen wat van uw gading is of wat u goed smaakt. Lijkt toch de situatie daar soms niet veel op?

De hoorder zal ook ontmoedigd moeten worden. Als men in Laodicea alleen maar luisteren wil naar bemoedigende woorden, dan heeft de brief van Christus uit de hemel hen teleurgesteld. Het gaat uiteindelijk wel om bemoediging, zeker wel, maar in de rechte weg. Vluchtige moed staat de verlossing juist tegen. Daarom is ontdekking en grondige ontmoediging nodig. Op die manier gaat het feitelijke verlossingswerk van Christus echt leven. Dan wordt door Hem ook de oorzaak van onze eeuwige honger en kommer weggenomen. Daar krijgt ook de volle Christus Zijn grootste waarde voor het hart en verkrijgt u werkelijk nieuwe moed die meer bestand is tegen de noden van het leven. Je moet er niet even tegen kunnen, maar je moet er eeuwig tegen kunnen en dat is een groot verschil. Voor de vluchtige hoorder is zo’n preek wel teleurstellend, maar de prediker bedoelt juist wel uw behoud en hij heeft uw innerlijke rust op het oog.

Petrus bedoelde de blijdschap door de Geest, maar hij preekte de mensen eerst echt verslagen. Er zijn predikers die met de beste bedoelingen wellicht geneigd zijn toe te geven aan de wensen van het volk. Ezechiël was voor het volk van zijn dagen als een lied der minnen, als een, die schoon van stem is, of die wel speelt. Maar er staat bijgevoegd: daarom horen zij uw woorden, maar zij doen ze niet (33:32). In nauwe aansluiting met het bovenstaande leven zij die de kerkdienst zien als slechts een moment van rust en vrede. Men spreekt graag van de viering, waarin uitgedrukt wordt een ogenblik van verheffingen zegen. Het woord geeft ook aan dat een kerkdienst vooral een blijde gebeurtenis moet zijn. Het kan bij hen vaak gezocht worden in de liturgie of in een koor, dat het gesproken Woord omgeeft. Men heeft voor een kort moment genoten, maar het blijft dan ook bij dat moment. Kortom, de vraag van hierboven betekent niet dat iedereen het ermee eens is wat gezegd wordt, of dat er algemene instemming bestaat na de dienst.

Wat is stichting?

Het woord “stichting” kan niet ingekleurd worden vanuit de mens, maar vanuit God. Het krijgt mede inhoud vanuit het tweede deel van de vraag waar gevraagd wordt naar de bediening van de sleutelen des hemelrijks. Ik laat dat nu rusten, omdat daar in een apart artikel ooit wel iets over gezegd kan worden.

Van God uit denken. Zo komt het woord “stichten of stichting” ook voor in het Nieuwe testament. Het betekent letterlijk: een huis bouwen. Het woord komt veel voor in 1 Cor. 14, waar het te maken heeft met het spreken in vreemde talen, dat niet de gemeente, maar de persoon zelf sticht. Paulus hecht erg aan het doen wat tot stichting der gemeente is. In 1 Cor. 14:13 wordt het woord nader uitgelegd met de beide woorden: vermaning en vertroosting. Door middel van de prediking bouwt de Heere Zijn huis en Zijn rijk. Daar wordt het enige fundament gelegd, Jezus Christus. Daar worden levende stenen toegevoegd. Maar het bouwen van een huis is een gewichtig werk. Dat leert de Heere ons ook in Zijn Woord. Denk maar aan de twee bouwers, die beide dit werk ter hand namen. Maar het resultaat was tegengesteld. De prediker moet voorzichtig te werk gaan. Er is maar één fundament dat de stormen verduren kan. Maar men kan hout of hooi of stoppelen daarop bouwen. Dat moet ons voorzichtig maken. De stenen moeten bebikt worden, om ingepast te kunnen worden. Op die manier wordt de gemeente gebouwd. Gods volk ontvangt meer vastheid en kennis en anderen worden als nieuwe stenen ingevoegd. Leidt de predikant met stichting de gemeente? Ik wijs ook nog op het eerste woord, namelijk het leiden van de dienst. Als de predikant getrouw te werk gaat, moet hij ook leiden en voorgaan. Hij heeft de leiding. Laat hij de leiding niet uit handen geven. Durf te staan voor de zaak, zodat we niet spreken naar de mond, maar naar het hart van Jeruzalem. De onderhavige vraag kan heel wat tongen in beweging bengen. Maar zie tenslotte af van de prediker en zie op de Heere. Hij bouwt Jeruzalem. De Heere is machtig op te bouwen en een erfdeel te geven onder al de heiligen.

Laat na de dienst niet de dominee centraal staan, maar stel u de indringende vraag wat de Heere u te zeggen had. Hij heeft tot u gesproken. Hij was het die ongetwijfeld ook onwelgevallige dingen gesproken heeft. Het evangelie is niet naar de mens. Daar mag u dan de voorganger de schuld niet van geven. Het was Gods Woord. In het verwerpen en onder kritiek stellen van de preek wijst u de stem van de Heere af. Als we dat bedenken, mogen we hoger zien. Dan gaan we zeggen: Spreek Heere, want Uw knecht hoort.

Natuurlijk is de keerzijde aan deze vraag dat de predikanten ernst maken met hun roeping. Want de Heere maakt er ernst mee. We moeten eens verantwoording afleggen van het gesproken woord. Het mag verder moed geven dat het huis dat de Heere bouwt, af komt. Zullen wij daar ook een plaats in hebben?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 30 maart 2006

Bewaar het pand | 12 Pagina's

STICHTING

Bekijk de hele uitgave van donderdag 30 maart 2006

Bewaar het pand | 12 Pagina's

PDF Bekijken