Bekijk het origineel

De Geboorte Van Cle

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

De Geboorte Van Cle

(hef christelijk lectuurcentrum voor Franssprekend Afrika)

7 minuten leestijd

Zo was het in Kameroen

In Ebolowa in Kameroen stond een drukkerij: Zetten gebeurde met de hand, verder waren er oude Heidelbergmachines. Deze drukkerij heeft in 75 jaar tijds zeker 80 boeken in Boulou en Bassa gedrukt ten dienste van de Amerikaanse zending. Christelijke lectuur variërend van leesboekjes tot een commentaar op Deuteronomium. En al die boeken en boekjes werden verkocht. Zwaar gesubsidieerd, vanwege het economische peil van de lezers.

In Nkongsamba had de Parijse zending een drukkerij. Vooral door het werk van de bijbelvertaler ds. Helmlenger deed die ook aan produktie, in de Douala-taal en in Bamileke. Er kwamen veel minder boeken van de pers dan bij de Amerikanen, want de Fransen hadden minder geld.

In Noord Kameroen — het pioniersgebied — produceerden een paar zendingen wat boekjes in een paar Afrikaanse talen. Een kleine zending uit Amerika, de Lutheran Brethern, had een — gezond — lectuurcomplex. Zij produceerden met uiterst bescheiden middelen velerlei boeken en boekjes (gedeeltelijk op een handpers) in een tiental talen. Dit lectuurwerk werd gedaan door commissies, die met name in de rijkere zendingen zeer oneconomisch werkten, die meestal een paar enthousiaste leden hadden plus lieden die het al druk hadden met 10 andere commissies en zelden deskundig waren.

Het Bijbel Genootschap had sinds 1872 een twaalftal vertalingen van bijbels en Nieuwe Testamenten voor deze zendingen uitgegeven. Kameroenese lectuurproduktie uit het Frans bestond niet.

Aan het eind van de jaren vijftig werd uit het Franse zendingswerk de evangelische kerk geboren en uit de Amerikaanse zending de presbyteriaanse kerk.

Afrikaanse leiders kregen het (te) druk met administratieve problemen en het geld werd krapper. De christelijke lectuurproduktie van Ebolowa en Nkongsamba liep hard terug. Dat was de situatie toen in 1959 het Bijbelgenootschapswerk ter plaatse begon.

Zo was het in Frans sprekend Afrika

In Frans sprekend Afrika was eigenlijk alleen in Kongo een vrij grote christelijke lectuuractiviteit. Daar had een aantal voornamelijk Amerikaanse zendingen samen een drukkerij en uitgeverij Leco in Lespoldstad (nu Kinshasa) opgericht. Maar het ontwikkelingspeil van de Kongolese christenen was van dien aard dat men zich voornamelijk met het vertalen van Engelse en vooral Amenkaanse boeken bezighield.

In de andere Frans sprekende landen was de situatie gelijk als of minder dan in Kameroen.

In Frankrijk zelf zijn op papier 2 miljoen Protessanten. Franse protestanten, dus individualisten. Dit speelt ook door in de Franse christelijke lectuurproduktie, die versnipperd was over een tiental kleine uitgeverijen. In tegenstelling tot de Franse schoolboeken-producenten, hadden deze christelijke uitgevers de Afrikaanse markt (van toen ± 5.000.000 mensen) nog niet ontdekt.

Een gans andere situatie dan in de Engelstalige landen van Afrika, die bij wijze van spreken de reusachtige Engelstalige christelijke lectuurproduktie van de V.S., Engeland en de Dominions achter zich hadden staan.

Het begin

Op de vergadering van de federatie van kerken en zendingen van Kameroen, Gabon, Congo Brazza en de Centraal Afrikaanse republiek van 1961 in Meiganga in Kameroen, werd een commissie benoemd om een project te maken voor lectuurwerk voor Frans sprekend Afrika.

(Tussen haakjes: op dezelfde vergadering legden mr. Van Randwijck en dr. v. d. Horst de eerste contacten tussen de Zending der Ned. Hervormde Kerk en de kerken van Kameroen).

In juni 1961 zou een Afrikaanse conferentie voor lectuurwerk in Kitwe in Zambia worden gehouden, waar een soort inventarisatie van de noden en moeilijkheden op het gebied van het lectuurwerk zou worden gemaakt.

Behalve vertegenwoordigers uit vele Afrikaanse landen, kwamen hier ook de leiders van de grote zendingslecluurorganisaties.

Tot verbazing van de Engels sprekenden, die alleen maar kwamen inventariseren, legden de altijd als achtergebleven beschouwde Franstaligen hier een compleet uitgewerkt project voor een christelijk lectuurcentrum op tafel. De lectuurcommissie van de Kameroenese federatie had het gemaakt, de andere grote Franstalige producent in Kongo stond erachter en vooral door de hulp van dr. Pierre Benignus nam de vergadering unaniem een motie aan dat dit centrum er moest komen.

Wij moesten zelf het geld en de mensen maar vinden……

Het project bestond uit:

1. een produktiecentrum (dus een uitgeverij) voor christelijke educatieve en culturele literatuur, te schrijven door en voor Frans sprekende Afrikanen.

2. zo nodig opleiding van Afrikaanse schrijvers.

3. een distributiecentrum voor de te produceren lectuur en voor door derden geproduceerde bruikbare boeken.

De organisatie voor dit geheel op te zetten als een service-orgaan ten dienste van en bestuurd door de kerken van Frans sprekend Afrika. Dit laatste was nieuw, omdat tot nu toe alleen zendingsorganen ten dienste van Afrikaanse kerken bestonden, maar geen interkerkelijke organen van die kerken zelf.

Om iedereen te kunnen dienen, zou het centrum samenwerken met alle op dit gebied werkende internationale organisaties, zonder zich bij een van hen nadrukkelijk aan te sluiten.

Een andere nieuwigheid was dat de opzet groot was. Er werd gesproken over een produktiefonds van ƒ 150.000—, een gebouw van ƒ 200.000,— en een staf van drie specialisten.

Hoe het van de grond kwam

Het Nederlandse Bijbelgenootschap had op verzoek van de federatie ondergetekende naar de conferentie in Kitwe gestuurd en voor twee jaar daarna halftime ter beschikking gesteld om het centrum voor te bereiden.

Internationaal is het in de Bijbelgenootschapswereld ongebruikelijk dat een BG zich bemoeit met christelijke lectuur, maar ons NBG realiseerde zich dat bijbelverspreiding zonder een goede christelijke lectuur daarbij en daaromheen een vrij zinloze zaak was.

Om de Kameroenese kerken wezenlijk te interesseren gaf de grote zendingsalfabetisatie-expert dr. Wesley Sadler, najaar 1961 een cursus in Kameroen. Een Amerikaanse organisatie betaalde en de Kameroenese kerken waren „in”!! Ergens vandaan werd wat geld gevonden voor een conferentie van alle lectuurwerkers van Frans sprekend Afrika en gedurende een eindeloze vergadering in Yaoundé werden statuten etc. gemaakt.

De Raad voor de Zending kwam over de brug met een garantie voor de exploitatiekosten en de betaling en levering van de stafleden. (Toen een bescheiden bedrag, nu behoorlijk hoger. De Raad was ook bereid bij te dragen in de bouw). Er werden ijzers in het vuur gelegd in W.-Duitsland en in de V.S. voor bouwkosten en het produktiefonds.

Er werden tekeningen gemaakt voor een gebouw van 4 verdiepingen naast het Bijbelhuis in Yaoundé.

Voorjaar 1962 kwam ds. Paul Fueter (een Frans-Zwilser die jarenlang in Oost Afrika had gewerkt) als directeur en vertrok Sytse van der Werff uit Nederland voor opleiding naar Frankrijk.

Van juni ’61 tot voorjaar ’63 is er — ik zou bijna zeggen in geloof — geïmproviseerd, zo niet gerommeld op basis van halve en hele toezeggingen tot steun.

De boekhouder van het Bijbelhuis, dhr. D. de Ridder, heeft het geweten. Ook de penningmeester van de Raad voor de Zending, mr. Penning, weet ervan mee te praten.

Maar voorjaar 1963 was een gezonde en genormaliseerde opbouw in volle gang.

Nu torent er in Yaoundé boven het bijbelhuis een gebouw uit, waarop in reuzenletters CLE staat en is het CLE een begrip in Frans sprekend Afrika.

Er is in Kameroen en in de andere Franstalige landen een distributienet opgebouwd. Er is door de uitgave van allerlei romans etc. een grote goodwill geschapen. Of anders: Het CLE bewijst door haar culturele en educatieve uitgaven dat de kerk in Afrika niet in een getto leeft. Er wordt hard gewerkt om meer christelijke lectuur te produceren. De uitgave van theologische boeken komt van de grond. Nederlanders en Nederlandse kerken dragen bij aan dit moderne stuk christelijk getuigenis in Afrika. Een verblijdende zaak!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 oktober 1968

Zendingsblad der Nederlandse Hervormde Kerk | 24 Pagina's

De Geboorte Van Cle

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 oktober 1968

Zendingsblad der Nederlandse Hervormde Kerk | 24 Pagina's

PDF Bekijken