Bekijk het origineel

Ontmoetingsplaatsen in onze verstedelijkende wereld

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Ontmoetingsplaatsen in onze verstedelijkende wereld

6 minuten leestijd

Onlangs werd ik uitgenodigd een conferentie in Zuid-Afrika te leiden en daarin een achttal lezingen te houden over de plaats, taak en werkwijze van de kerken in onze verstedelijkende werkelijkheid. Van die gelegenheid maakte men gebruik om voor mij een rondreis te organiseren, waarbij ik op vijf andere plaatsen in dat land met verschillende kringen van gedachten kon wisselen over dit onderwerp en tevens in Zambia en Kenya wederzijdse ervaringen kon toetsen.

Maar laat ik mij eerst even mogen voorstellen. Ik ben directeur van het vormingscentrum „Den Alerdinck” bij Zwolle. Ik vermeld dat even, omdat het volgende mee bepaald wordt door mijn ervaringen in dit centrum; ook omdat ik in genoemde functie sterk betrokken ben bij het gezamenlijk zoeken van menselijke wegen door het steeds meer verstedelijkende cultuurlandschap.

Zwakke kant van het beleid.

Om nu op Zuid-Afrika terug te komen: bij het noemen van de naam van dit land denkt men meestal dadelijk aan de apartheidspolitiek. In de meeste opzichten terecht. Laat ik meteen stellen dat ik persoonlijk deze politiek een in beginsel en uitwerking grotendeels onjuist antwoord vind op een verkeerd gepeilde maar terdege een levensgroot aanwezige uitdaging van de werkelijkheid in dat land. Maar daarover deze keer niet.

Wel vraag ik uw aandacht voor een zeer zwakke kant van dit politieke beleid, waar ook vele voorstanders ervan mee zitten. Een citaat uit een Zuid-Afrikaans dagblad (De Star van 2 november 1968): „Dit land wordt gekenmerkt door een unieke geschiedenis van onderlinge afhankelijkheid, ja zelfs onderlinge genegenheid van de rassen. Dit gehalte wordt vandaag aan de dag geesteloos uitgesleten door racistische politieke maatregelen. Maar het is nog steeds aanwezig. U ziet het bovenkomen, wanneer iets belangrijkers dan politieke maatregelen aan de orde komt, zoals gevaar of verdriet.” Natuurlijk zou een vurige voorstander van de apartheidspolitiek hier volkomen andere bewoordingen gebruiken, maar ook hij zal meestal — met spijt — als een zwak punt van dit beleid, dat hij dan op de koop toe neemt, erkennen, dat de apartheid de tussenmenselijke verhoudingen — dwars door de rassen heen — zacht gezegd niet bepaald bevordert.

Nu schept de verstedelijkende samenleving overal ter wereld nieuwe tussenmenselijke problemen. Bijna overal ter wereld spelen daarbij — erkend of niet erkend — spanningen tussen rassen een rol, waardoor de toch al grote moeilijkheden bijna onoverkomelijk worden. In Zuid-Afrika legt het (althans openlijk gevoerde) regeringsbeleid de scheidende factoren ook nog vast in een uitgewerkt systeem, dat men ondanks tegenstand van allerlei kant (bijvoorbeeld economische kringen en kerken) energiek tracht door te voeren.

Ontmoetingen.

In verband met de problematiek en de kansen van onze snel veranderende wereld opereren overal onder verschillende namen vormingsinstituten, die onder andere in internaatsverband mens en samenleving behulpzaam trachten te zijn een eigen weg of althans een volgende stap te vinden naar de toekomst. In Kenya vinden we het centrum Limuru bij Nairobi, in Zambia het wellicht nog bekendere Mindolo bij Kitwe. Voor Zuid-Afrika noem ik twee namen: Wilgespruit, in 1949 gestart te Roodepoort bij Johannesburg, en het pas geopende Edendale bij Pietermaritzburg. Binnenkort hoopt men in dit land, dat 35 maal zo groot is als Nederland met zijn meer dan dertig van dergelijke instellingen, een vier- of vijftal overigens goed gespreide vormingscentra te bezitten voor zijn ongeveer 19.000.000 inwoners.

Het nut van dergelijke centra is daar in beginsel hetzelfde als overal ter wereld. „Kerk en Wereld”, „Oud-Poelgeest” en „Den Alerdinck” in ons land, „Bad Boll” en „Haus Ortlohn” in de Bondsrepubliek, „Osaka Christian Centre” in Japan, „Wisma Oikumene” in Indonesië en „International Academy Aletheia” in Uruguay, om er slechts enkele te noemen. Bij alle wezenlijke en nu maar als bekend veronderstelde overeenkomsten met deze en dergelijke centra valt voor de beide genoemde Zuid-Afrikaanse centra op, dat zij binnen het met anderen gemeenschappelijke veld van de verstedelijkende samenleving hun eigen bijzonder sterke nadruk leggen op het scheppen van een ontmoetingsplaats, waar de persoonlijke en sociale kanten van het samen leven kunnen worden ervaren en verdiept en ook kritisch gepeild met het oog op zijn structurele eigenschappen en eisen.

Nu is ontmoeting een wezenlijk kenmerk van al het werk in vormingscentra. Zo voert een propagandafolder van „Den Alerdinck” de titel: „ONTMOETING is een naam … voor het werk van het vormingscentrum „Den Alerdinck”. Maar in de steeds meer door de apartheidspolitiek beheerste Zuid-Afrikaanse werkelijkheid krijgt dit begrip „ontmoeting” toch wel een bijzonder klemmende betekenis. Ondanks de elders zó niet aanwezige belemmering van het niet onder één dak mogen overnachten van blanken en zwarten streeft men er daar naar (en slaagt men er veelal in!) in een meerdaagse leef-, werk- en studiegemeenschap de bedoelde ervaring, verdieping en peiling te bereiken.

Dienst aan de samenleving.

Over Edendale slechts kort. Men is er tenslotte nog maar pas begonnen. De energieke directeur, Enos Zwelabantu Sikakane, met een ruime internationale ervaring, onder andere in ons land tijdens een cursus voor vormingsleiders uit snel ontwikkelende landen uit Azië, Afrika en Latijns-Amerika in „Den Alerdinck” opgedaan, zit vol plannen. In een lang gesprek met de leden van zijn bestuur, waarbij ook de bekende ds. Beyers Naudé en ds. Sikakane zelf aanwezig waren, mocht ik de indruk krijgen dat niet alleen de directeur maar ook zijn bekwame bestuur de algemene problematiek en de concrete taken ziet en bereid is zijn beleid en zijn aktie daarop af te stemmen.

Iets meer over Wilgespruit. Daar is reden voor. Het bestaat nu eenmaal al wat langer, al begint het eerst gedurende de laatste jaren onder leiding van zijn directeur, ds. Dale White, als vormingscentrum goed van de grond te komen. En verder: daarbij wordt het in materieel opzicht energiek geholpen door bevriende instanties in binnen- en buitenland, onder andere door het werelddiakonaat van onze kerk. Hier wordt in toenemende mate een uitnemende en onontbeerlijke dienst aan de Zuid-Afrikaanse samenleving bewezen. Aan de cursus zelf, die ik er mocht leiden, namen ongeveer zestien „zwarte” en vier „blanke” leiders van Zuid-Afrikaanse stukken gemeentewerk deel, uit verschillende kerken, vooral predikanten en geestelijken maar ook enkele anderen. Tijdens deze cursus over „Kerk en stedelijke samenleving” vond een bijeenkomst met de hoogste autoriteiten van de belangrijkste kerken plaats, inclusief de R.K. kerk, waarin zij werden geconfronteerd met belangrijke kernpunten van het zich ontwikkelende samenlevingspatroon.

Enkelen van hen vertelden mij, dat zij door de ontmoeting met de cursisten opnieuw of zelfs scherper de uitdagingen van de werkelijkheid aan het door hen en hun medewerkers te voeren beleid hadden onderkend. Uit diverse gegevens bleek mij, dat deze cursus geen uitzondering op de regel vormde maar een onderdeel is van een groter geheel van aktiviteiten, dat zich nog steeds uitbreidt.

U zult begrijpen, dat ik over dit alles nog veel meer zou kunnen vertellen. Maar ik hoop, dat het gebodene voldoende was om u een indruk te verschaffen van een voor u misschien wat vreemde wereld, waarin u in verbondenheid mag helpen aan de opbouw van een goed stuk werk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 juli 1969

Diakonia | 36 Pagina's

Ontmoetingsplaatsen in onze verstedelijkende wereld

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 juli 1969

Diakonia | 36 Pagina's

PDF Bekijken