Bekijk het origineel

Contact met Kairo

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Contact met Kairo

5 minuten leestijd

De internationale boekenbeurs, die jaarlijks in Kairo gehouden wordt, valt nu niet bepaald binnen onze belangstellingssfeer. Maar een islam-docent die z’n werk heeft in die arabische wereld mag zich zo’n unieke informatie-kans niet laten ontgaan. Vandaar dat dr A. Wessels, docent aan de theologische hogeschool in Beirut, daar ook geweest is. Meteen een prachtige gelegenheid voor contact en inlichtingen over de politiek-religieuze situatie in het Midden-Oosten. Hij schreef daar een breedvoerig wetenschappelijk verslag over. Maar tussen de – voor ons niet te kraken – harde „arabische noten” lagen gelukkig ook nog wat sappiger vruchten. Die hebben we – met toestemming van de schrijver – zo hier en daar uit het verslag opgepikt en er een fruitmandje van gemaakt.

– uit een verslag door dr A. Wessels –

In Egypte kan men nog mensen horen spreken over de goede tijd van Faroek. Maar dat zijn dan uiteraard meestal buitenlanders of enkele bevoorrechte rijken van weleer. Hoe „goed” die tijd echter was heeft de toen nog zeer jonge Khalid Muhammed Khalid laten zien. Voordat hij later – in 1950 – bekendheid zou krijgen door zijn sociale pamflet „Van hier beginnen wij”, drukte hij in een tijdschrift foto’s af van arme mismaakte bedelaars met als onderschrift: „Uwe onderdanen, Majesteit”. De revolutie van 1952 – hoe geleidelijk die ook tot stand kwam – bracht zeker verbetering voor de minst draagkrachtigen en vooral zelfrespect voor de eenvoudigen.

Toen ik in 1965 voor het eerst in Egypte was, kon men inderdaad onder de indruk komen van Nassers arabische socialisme, met zijn maatregelen op sociaal gebied.

Maar al was het toen nog geen 1967 (verloren oorlog tegen lsraël)toch was ook al dat jaar niet zonder moeilijkheden. Veel energie en de zo broodnodige harde valuta (Egypte leefde o.a. van amerikaanse graanleveranties) werden gespendeerd aan de mislukte Jemen-oorlog. Daarna volgde de juni-oorlog van 1967 met Israël, die niet alleen een enorme klap gegeven heeft aan het prestige van de Arabieren (Egypte in het bijzonder) maar die ook diepe lidtekens in heel de egyptische samenleving heeft achtergelaten op allerlei gebied. Toch heeft die nederlaag ook een niet te onderschatten positief resultaat gehad in de zelfkritiek die er op volgde.

Twee jaar geleden schreef Lewis Scudder, een amerikaans predikant, die in de arabische wereld geboren en getogen is, dat daarbij onder de arabische intellectuelen vooral twee reacties naar voren komen. De ene ziet de fout van de Arabieren in hun verzaken van de islam. Alleen terugkeer daarnaar zal genezing kunnen brengen. Nassers arabische socialisme werd in deze gedachtengang beschouwd als de grote vijand en belemmering voor deze terugkeer. Anderen zagen daarentegen de noodzaak van een nog veel grondiger geestelijke sociale heroriëntatie; want die alleen is volgens hen in staat om de arabische wereld uit haar dodelijke impasse te voeren. De eerste opvatting vindt men terug bij de conservatieve, puriteinse Moslim Broeders, van wie velen bij de mislukte aanslagen op Nasser (in 1954 en 1965) gevangen werden gezet. De tweede wordt voorgestaan door de links georiënteerde politici.

De regering probeert veelal tussen deze twee extremen door te zeilen. In de laatste jaren echter beweegt Sadat zich meer naar rechts. Er is trouwens sinds 1967 sprake van een toenemende plaats van de godsdienst in het publieke leven. Geen ongewoon verschijnsel in tijden van crisis. Opvallend is ook dat er naast de Moslim Broeders een beweging van Moslim Zusters ontstaan is. Men ziet verschillende meisjes die in anti-mini kleding hun strikte wettische levenshouding laten uitkomen.

Op de herleving van deze strenge richting in de islam heeft met name de libische president Kadhafi invloed gehad, en dat niet alleen in eigen land maar ook daarbuiten.

Op een in juli 1972 gehouden moslims congres in Algiers, deelde de libische afvaardiging onder luide bijval mee dat zijn regering van plan was de Sharia, de moslimse wet, opnieuw in te voeren, een maatregel die inmiddels verwezenlijkt is.

Kadhafi staat, volgens een interview, een islamitisch socialisme voor dat volledig verschilt van het communisme. Het beoogt sociale gerechtigheid en is gebaseerd op de islam „een grote godsdient”, die zijn eigen principes heeft voor de organisatie van de maatschappij en de individuele personen. Kadhafi is een godsdienstig man, bidt regelmatig en onderbreekt zijn werk of reis om het gebed (salat) te verrichten. Hij rookt noch drinkt. Zijn redevoeringen zijn vol met aanhalingen uit de koran en voorbeelden uit de islamitische geschiedenis. Hij is zich zeer bewust van het arabisch islamitisch verleden en het lijden dat Libië van het moderne imperialisme, in ditgeval het italiaanse, heeft te verduren gehad. Hij verklaarde eens: „Als wij gokken, sterke drank en immorele nachtclubs bannen…, als we vreemde talen van onze straten, documenten en wegwijzers weren en ze door arabische vervangen, als we de islamitische waarden tot nieuw leven bregen – geen oppervlakkige waarden maar werkelijk islamitische van God gezonden –, als we het arabisme doen herleven, dan doen we dat om het werkelijk karakter van de natie te verdedigen… tegen het imperialisme.”

Er is in vele kringen in Egypte en andere arabische landen sterk verzet tegen de opvattingen van deze strenge, naar het verleden teruggrijpende richting in de Islam.

Een weerslag van een en ander is ook terug te vinden in de recente spanningen en conflicten tussen moslims en kopten (zoals de egyptische christenen genoemd worden).

Ter afsluiting van wat hierboven gezegd werd is het wel opmerkelijk dat vele Egyptenaren je zullen verzekeren, dat er geen sprake is van enige spanning, dat kopten en moslims altijd vreedzaam naast elkaar geleefd hebben. De botsingen zouden alleen te verklaren zijn uit de invloed van buiten, met name die van president Kadhafi van Libië.

Inderdaad zullen wij dan ook, voor een beter verstaan van de situatie, op deze invloed evenals op die van de Moslim Broeders goed acht moeten geven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 juni 1973

Zendingsblad van de Gereformeerde Kerken in Nederland | 24 Pagina's

Contact met Kairo

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 juni 1973

Zendingsblad van de Gereformeerde Kerken in Nederland | 24 Pagina's

PDF Bekijken