Bekijk het origineel

'Je bent er om die mensen 'n beetje mens te laten blijven'

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

'Je bent er om die mensen 'n beetje mens te laten blijven'

Legerdominee Jaap Roggeveen:

8 minuten leestijd

Wie legerdominee Jaap Roggeveen (36, een van het rijtje "langverbanders" dat achter in het jaarboekje staat) vraagt eens onder woorden te brengen wat hij in het leger doet, krijgt prompt een antwoord. "Je bent er", zegt hij, "om die mensen 'n beetje mens te laten blijven in dienst". Hij voegt er direct aan toe: "Je kunt het natuurlijk ook heel anders formuleren, leder van ons Is op zijn eigen manier bezig in het leger, wat dit betreft zijn we nogal een allegaartje, maar het gaat er om dat we proberen iets te laten zien van de gestalte van Jezus Christus in die militaire wereld".

Waarom legerdominee?
We zitten met ds. Roggeveen te praten over het legerpredikantschap, zonder een deputatenrapport of iets dergelijks voor ons. Wat doet een dominee anno 1973 in het leger, hoe kijken ze daar tegen zo'n man aan? En ook: waarom word je eigenlijk legerdominee? Ben je niet bang je met huid en haar over te leveren aan het militaire systeem met je mooie majoorspakje aan, maak je geen vuile handen?

Bovendien, zitten ze in het leger eigenlijk wel op je te wachten? Kijk, vroeger was het mooi geregeld, toen was de g.v., de geestelijke verzorging, een verplicht nummer en je kon er zeker van zijn dat op het vastgestelde uur en op de vastgestelde plaats een groep goed gedrilde jongens netjes naar jou kwam luisteren, maar dat kun je vandaag wel vergeten. En eerlijk gezegd, de commandant die misschien alle moeite heeft met het verdwijnen van de groetplicht, treurt niet erg over het ónverplicht-zijn van de geestelijke verzorging, want hij denkt: je weet tegenwoordig ook met die legerpredikanten niet meer waar je aan toe bent; vroeger zat dat wel goed, die dominees hielden je gezag hoog en waarschuwden de jongens ook als ze al te gek met meisjes aan 't scharrelen waren, maar als je niet uitkijkt staat zo'n man vandaag de dag de jongens de dienst nog tégen te maken...

Ds. Roggeveen kent de verhalen en herkent de kritiek en hij kan nog wel meer vertellen. Hij wil er best op Ingaan en om maar met het begin te beginnen: waarom werd hij legerpredikant? Ds. Roggeveen is tijdens zijn studiejaren op de Rudolphstichting in Achterveld terecht gekomen en daar kreeg hij stevig voet aan de grond in de pedagogische sector. Fijn, boeiend werk - en als je dan eindelijk toch je kandidaats gedaan hebt, lijkt de "gewone" gemeente niet erg. Je ziet er tegen op: zou je de uitdaging die er ligt in de dagelijkse ontmoeting met rand- en buitenkerkelijken, niet missen? Ds. Roggeveen: "Ik dacht eerst in de richting van het evangelisatiewerk en waarom het tenslotte het leger Is geworden . . . och, daar hoeven toch niet altijd geweldige principiële overwegingen aan vooraf te gaan? in mijn geval was het een persoonlijk contact met dominee Drost, toen hoofdlegerpredikant, dat mij de duw hierheen gaf".

Namens de kerk
Heeft ds. Roggeveen er geen moeite mee gehad, was hij niet bang dat zijn keus uitgelegd zou worden als een keus vóór het leger en tégen toekijkende slampampers? Ds. Roggeveen: "Ik wist dat ik in het leger weer in aanraking zou komen met jongelui van buiten de kerk en onder hen te werken trok me aan. Maar los daarvan, we zitten niet in het leger namens het leger, maar namens de kerk. We lopen daar niet rond om alles wat het leger doet goed te praten en als een commandant ons eens wat achterdochtig aankijkt, heeft hij in zoverre gelijk dat wij niet als opdracht hebben de jongens in 't gareel te houden. We zullen, om een voorbeeld te geven, de jongens geen dienstweigering aanpraten, ik tenminste niet, maar als je merkt dat een jongen hiermee zit en het is geen modegril of een bevlieging maar een zaak van het geweten, dan zijn wij er ook niet om hem dat uit z'n kop te praten".

Maar dat majoorspak . . . Ds. Roggeveen: "Een van de eerste dingen die ze je vragen, gaat daarover. Ik wijs dan altijd eerst naar het kruisje op mijn revers en zeg dan: dit is mijn werk. Daarna wijs ik op mijn distinctieven: dat is mijn salaris. En vervolgens leg ik uit dat ik geen majoor ben, alleen Iemand die met een majoor gelijkgesteld wordt. Meestal is dit duidelijk genoeg".

Ds. Roggeveen merkt op dat je als legerdominee niet meer terug kunt vallen op je predikant-zijn, waar je tenslotte voor gestudeerd hebt. De royalere weekends, de langere verloftijden, het naar verhouding kleine aantal militairen uit confessionele gezinnen, dat alles bij elkaar maakt dat je, zéker in het begin, meer als vormingswerker dan als catecheet aan de gang bent. En je hoeft er ook niet op te rekenen dat je naam kunt maken door een fraaie, goed aansprekende preek.
Ds. Roggeveen: "Vroeger kon je wel aan de letter van de landmacht-orde voldoen: drie kwartier geestelijke verzorging per week per dienstplichtige, dat liep wel, maar nu is het zo dat je met de één wel een hele morgen zou moeten praten, terwijl een ander aan een stevige knipoog genoeg heeft. Ik hark nu de uren zo bij elkaar dat ik telkens een hele morgen met een groep kan praten".

Waarover? Ds. Roggeveen: "In het begin, als ze pas in dienst zijn, zijn het vooral de thema's van oorlog en vrede, en van gezag die aan de orde komen.
De meesten komen erg onvoorbereid in dienst, ze hebben er nooit goed over nagedacht en dan botsen ze hier tegen een strenge hiërarchie op. In een later stadium komen wat je zou kunnen noemen meer kerkelijke vraagstukken aan de orde: wat doet de kerk, wat stelt die nog voor en met welke pretentie lopen hier dominees en aalmoezeniers rond? Ook komen vragen van geloof ter sprake: wie is Jezus voor ons?"

Alleen als je echt bent
Ds. Roggeveen is er niet erg benauwd voor dat legerdominees ten gerieve van hun zo uiteenlopend gehoor modieus gaan doen: dat hebben ze gauw genoeg door. Hij zegt: "Ze pikken je alleen als je echt bent, ze hebben best in de gaten als iemand zeg maar Angola ter sprake brengt omdat dat tegenwoordig wel bekt of, bij anderen, juist niet en dan ben je lekker controversieel. Natuurlijk praat ik daarover, je kunt er niet omheen, daar zorgen de jongens zelf wel voor. Maar er kunnen ook morgens zijn dat je alleen over Jezus praat. Alweer: niet om over een bepaalde toer te gaan, maar gewoon omdat het moet".

Ds. Roggeveen vindt dat je niet te lang achtereen legerpredikant moet zijn, op een gegeven moment moet je eruit stappen. Waarom? Ds. Roggeveen: "Omdat je anders gevaar loopt dat je officier met de officieren wordt, met het militaire apparaat vergroeit en je lekker alle aantrekkelijkheden die het majoorschap meebrengt, laat aanleunen. Want waarom zit je in het leger?
Nog eens: om de mensen te helpen mens te blijven. Waarom stuurt de kerk je? Omdat de kerk een stuk dienst aan het leger wil en moet verlenen, niet om zieltjes te winnen, maar wel om te laten zien wie Jezus was en is en waarom Hij zo was en is, ik hoef daar hier verder geen verhaal over te houden. Kijk, vroeger was de kerk onschuldiger, wees ze eenzijdig naar boven, maar nu staat de kerk, als 't goed is, stevig op de grond en richt de kritiek van het evangelie op dingen, die niet deugen, ook op de dingen in en van het leger die niet deugen".

Enorm brok vervlakking
Om nog even terug te komen op het onvoorbereid In dienst gaan, ds. Roggeveen ziet het niet meer zitten In grote voorlichtingsavonden, hoe hartelijk ook bedoeld. Ds. Rogeveen: "Je hoort beweren dat christen-dienstplichtigen het moeilijk zouden hebben omdat de thuis-kerk niet achter ze staat of tenminste het niet vanzelfsprekend vindt dat haar jonge leden in militaire dienst gaan. Ik merk daar niets van, ik merk meestal alleen in zoverre Iets van vanzelfsprekendheid dat me blijkt dat er nooit met de jongens over de problematiek van oorlog en vrede Is gepraat. Pas in het leger komen ze ermee in aanraking en dan raken sommigen van slag. Begrijp me goed, we moeten de jongens geen problemen aanpraten, maar ik zou willen dat in de thuis-kerk in de catechese en in een persoonlijk pastoraal gesprek deze dingen doorgenomen worden. Nu zeg je: dat kan dan wel eens heel verschillend uitpakken, hier zit een dominee die ten naaste bij pacifist is en ginds een Navo-enthousiast. Me dunkt, ze moeten de jongens zo objectief mogelijk met de geweldige vragen die er liggen rondom het dienst-nemen in aanraking brengen. Toegegeven, dat is niet eenvoudig en regels zijn niet te geven. Overigens moet ik oppassen dat ik niet een te florissant beeld van de troep geef. De meerderheid lijkt niet met gewetensvragen rond te lopen, je komt een enorm brok vervlakking tegen en heel wat jongens gaat het er alleen maar om dat zij veilig en gerieflijk hun eindje halen. Daar aan te gaan staan is misschien wel de grootste zorg voor een legerdominee anno 1973".


Fotobijschriften
Ds. J. Roggeveen.

Helemaal gewend aan alle veranderingen ook in het leger, zijn we nog niet en bij de Nijmeegse vierdaagse kregen langharige Nederlandse militairen toch wel extra — al dan niet verontwaardigde — aandacht

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 1 oktober 1973

Kerkinformatie | 20 Pagina's

'Je bent er om die mensen 'n beetje mens te laten blijven'

Bekijk de hele uitgave van maandag 1 oktober 1973

Kerkinformatie | 20 Pagina's

PDF Bekijken