Bekijk het origineel

Generale Synode

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Generale Synode

14 minuten leestijd

Kerkbouw
Twintig jaar bestaat nu de Stichting Steun Kerkbouw. Wat gebeurde er in die tijd? Daarover rapporteerde stichtings- voorzitter dr P. G. Kunst in de generale synode. Er bestaan, zo legde hij uit, vier vormen van hulpverlening: dotaties, leningen, voorschotten met een lage en geleidelijk oplopende rente en tenslotte subsidies om in de eerste jaren na de bouw de aflossing van leningen te vergemakkelijken. Dank zij de miljoenenacties heeft SSK in de afgelopen twintig jaar een geweldig bouwprogramma kunnen helpen uitvoeren.
Dr Kunst noemde cijfers: hulp werd verleend bij de bouw van 130 nieuwe kerken en kerkcentra en bij de vervanging van 93 bouwvallige kerken. Dat Is in totaal 223. Verder hielp SSK bij de uitbreiding en verbetering van 107 kerk- en vergaderzalen. Aan de bouw van 44 pastorieën en 4 kosterijen werd meegewerkt en verder werd er nog in 8 gevallen voor een orgel steun verleend. In totaal 386 projecten.
Het is SSK gelukt de kerken, overal In het land, door de moeilijke zorgen in de jaren na de oorlog heen te helpen. Het ging niet alleen om de achterstand uit de oorlogsjaren in te halen.
Er was ook sprake van een grote verhuizing binnen Nederland. Uitgestrekte nieuwe woonsteden ontstonden. En daar staan nu kerken. Thans lijkt het getij wat rustiger. In veel gevallen bouwen de gereformeerden trouwens niet meer alleen een kerk, maar doen ze dat samen met andere kerkgemeenschappen. De "explosie" is voorbij.
Betekent dit ook dat SSK nu overbodig wordt? Allerminst. Dr Kunst somde een rij plaatsen op uit het hele land, van noord tot zuid en van oost tot west waar men nog wel degelijk in de zorgen zit. In totaal gaat het om 25 gemeenten. Ook de recreatie is van invloed. Er zijn kleine oude dorpsgemeenten, waar men in de zomertijd drie- of viermaal zoveel kerkgangers moet opvangen dan normaal. Hoe kan dat? Die vragen komen thans op SSK af.
Zorgen zijn er dus, al zijn ze niet meer zo groot als voorheen. Vandaar ook dat SSK geen nieuwe massale kerkbouw- actie voorstelde aan de synode.
Maar wel een kerkbouwcollecte vroeg voor volgend jaar en voor 1975, zodat het werk van de stichting op een normale wijze kan worden voortgezet. De synode keurde dat goed en op de collectelljst voor 1974 vindt men dan ook voor de maand oktober een kerkbouwcollecte.

Perscampagne
Met de bestaande evangelisatiebladen bereikt de kerk slechts een klein deel van de buitenkerkelijken in ons land.
En de vraag is dan nog of die bladen gelezen worden. Reclamedeskundigen, die ook in het evangelisatiewerk zitten, hebben aangeraden een proef te nemen met publikaties in de dagbladpers. Een voorstel hiertoe dienden de evangelisatiedeputaten in bij de generale synode en ze kregen daarvoor de goedkeuring onder voorwaarde dat de campagne in een beperkt aantal gemeenten start. Vermoedelijk kan de campagne najaar 1974 beginnen, nadat de nodige fondsen voor de financiering bijeen zijn gebracht. Het Is de bedoeling zo gauw mogelijk ook andere kerken in te schakelen.
Het gaat niet alleen om de publikaties in de bladen. Er komt een begeleiding bij door middel van een serie folders, die gemeenteleden zullen kunnen helpen bij de gesprekken, die naar men hoopt zullen voortvloeien uit de publiciteit. Nadere informatie verstrekt het Evangelisatiecentrum, Amsterdamsestraatweg 37, Baarn.

Israël
Terecht kijkt Israël naar de kerk en het verwacht iets. En we zijn er niet mee klaar om alleen maar vóór deze of tégen die te zijn, of omgekeerd. Abel Herzberg zegt, dat de tranen van een Arabische moeder en van Arabische kinderen net zo zwaar wegen als die welke aan Joodse kant worden vergoten. Preciese antwoorden zijn moeilijk te geven, maar als christenen kunnen we niet anders dan onze verbondenheid uitspreken met het volk Israël, omdat ons beider bestaan op de meest intensieve wijze met elkaar is verweven. Daarmee zijn we dan niet klaar.
Beter gezegd: dan beginnen de problemen pas.
Dit zei mevrouw H. L. van Stegeren-Keizer, deputate voor Israël in de generale synode bij de behandeling van het Israëlrapport. Zij citeerde een uitspraak van
prof. dr. J. T. Bakker: "dat in de taal en de daad van kerken het gezicht van de Messias voor Israël volstrekt onherkenbaar, onaanvaardbaar werd, omdat het aanvaarden van Hem betekende de prijsgave van de eigen (joodse) identiteit".
Mevrouw Van Stegeren pleitte in het bijzonder voor joodse christenen, die zich eenzaam voelen in de kerk, omdat zij niet begrepen worden in hun jood-zijn. De synode besloot daarom in dit opzicht een speciale opwekking te laten uitgaan tot de plaatselijke kerken om na te gaan of speciaal de joodse christenen wel voldoende pastorale begeleiding ontvangen "zodat ze op hun eigen wijze hun christen-zijn in het midden der gemeente kunnen beleven".
De verbondenheid met Israël wordt voor wat de gereformeerde kerken In Nederland betreft, bijzonder beleefd In de arbeid van ds J. Dijk te Amsterdam.
Hij is betrokken bij allerlei gespreksen leerhuiswerk in de hoofdstad, maar is ook geregeld op weg in het hele land om plaatselijk cursussen te geven, waardoor vanuit de kerk een nieuwe kijk op de betekenis van Israël wordt verkregen. In Brussel is dit werk toevertrouwd aan ds W. H. Zuidema, die met name op akademisch niveau actief is, o.a. aan de Protestantse Faculteit te Brussel. In Israël bestaan relaties met het Schotse Centrum te Tiberias, met de nederlands-hervormde vertegenwoordiger drs J. Schoneveld te Jeruzalem en met de christelijke nederzetting Nes Ammim in Galilea. Deze nederzetting is thans door ontwikkelingshulp van de Nederlandse en Israëlische regering zo ver uitgegroeid dat ze zelf met steun van de kerken een predikant wil beroepen.
Deputaten hebben plannen om voor het werk In Nederland naast ds Dijk een tweede predikant te benoemen. De synode zal in een later stadium beoordelen of hiervoor de nodige gelden kunnen worden vrijgemaakt.

Recreatie
Kan vanuit stadskerken, die 's zomers hun kerkdiensten verminderen omdat de mensen op campings buitenaf zitten, pastorale hulp worden gegeven aan "recreatie-gemeenten"? Aldus, kort gezegd, een vraag waarmee deputaten voor de recreatie naar de generale synode in Lunteren kwamen. De vraag bleek niet zo eenvoudig: de grote stadskerken zitten al boordevol moeilijkheden, o.a. wegens een tekort aan predikanten.
Er kwamen ook andere gedachten naar voren: ambtsdragers, die hun weekenden doorbrengen in een 2e woning of in een caravan, zouden zich bij de plaatselijke gemeente moeten aanmelden en ingeschakeld worden.
De ontwikkeling van de recreatie plaatst de kerk voor grote vraagstukken. De stadskerken raken 's zomers leeg en de kleine dorpskerken in recreatie- gebieden overvol. Zij komen vaak plaats te kort, zelfs bij verdubbelde diensten. Daar komt nog bij dat de kerk niet alleen moet letten op haar leden in recreatie-centra, maar ook op buitenkerkelijken. Zovelen komen in hun vakantie en hun vrije weekend tot bezinning en stellen dan vragen over de zin van het leven.
Onder de indruk van al deze vragen besloot de synode aan deputaten voor de recreatie op te dragen na te denken over wat er gedaan zou kunnen worden en, zoals men dat in 't besluit noemde "de neerslag van deze bezinning" aan de volgende synode aan te bieden, zodat deze er de kerken mee van dienst kan zijn.

Samen op weg
De synode van de Nederlandse Hervormide Kerk kreeg een brief van de Vereniging van Vrijzinnige hervormden, waarin deze vereniging zich weliswaar positief opstelde t.o.v. het streven naar eenheid van gereformeerden en hervormden maar ook bezorgde vragen stelde. Want de actie "Samen op Weg" mag niet ten koste gaan van "de ruimte en pluriformiteit van theologisch denken" in de hervormde kerk, aldus deze vereniging.

Het moderamen van de hervormde synode antwoordde hierop o.a.:
"dat de voortgang van de actie "Samen op weg" niet ten koste zal mogen gaan van ruimte en pluriformiteit van theologisch denken, zoals u dat in uw schrijven hebt aangeduid. In dit verband willen we gaarne opmerken dat het van bijzondere betekenis is te blijven bestuderen hoe ook in de Gereformeerde Kerken het verschijnsel van het zogenaamd vrijzinnig theologisch denken kerkelijk en theologisch verwerkt blijkt te kunnen worden. We zien het vrijzinnig theologisch denken als een verschijnsel dat de kerk in haar brede geestelijke verscheidenheid wezenlijke vragen stelt, zoals wij dat ook ervaren in andere modaliteiten binnen onze kerk. De kerk in onze tijd dient naar onze mening te leven met deze vragen. De dialoog, die aldus ontstaat, achten wij te behoren tot een wezenlijk aspect van het kerk-zijn in deze tijd en een voorwaarde om gezamenlijk eer. Christus-belijdende gemeenschap te zijn. Wij zijn derhalve dan ook van mening dat het samen op weg zijn van de Hervormde en Gereformeerde Kerken mede gekenmerkt zal moeten worden door het voeren van deze dialoog".

Tegen deze brief rezen in de gereformeerde synode ernstige bezwaren. Synodeleden vroegen zich af: Is de vrijzinnigheid in de hervormde kerk dus tóch legitiem en kunnen wij zo verder "samen op weg"? En is het op z'n minst niet onbehoorlijk dat de hervormde gesprekspartner zekere uitspraken doet over de "verwerking" van "het verschijnsel van het zogenaamd vrijzinnig theologisch denken In de gereformeerde kerken"?
Ds M. Groenenberg, kerkvisitator-generaal van de hervormde kerk, die de synodezitting bijwoonde, zei dat hij de gang van zaken zeer betreurde. Hij gaf volmondig toe dat er in de hervormde brief te veel gezegd was. Hij zei ook dat het een "ongelukkige zaak" was, waar hij in 't openbaar niets meer over kon zeggen.

Voor de gereformeerde synode was dit allemaal wel voldoende aanleiding om het moderamen opdracht te geven "haar bevreemding over het uitgegane schrijven ter kennis te brengen van het moderamen van de generale synode van de Nederlandse Hervormde Kerk en dit moderamen om opheldering in dezen te vragen".
De letterlijke tekst van het synodebesluit luidt als volgt:
De generale synode van de Gereformeerde kerken in Nederland

heeft kennis genomen van
het schrijven van het moderamen van de generale synode van de Nederlandse Hervormde kerk aan de Vereniging van vrijzinnige hervormden inzake de verhouding tussen de Nederlandse Hervormde kerk en de Gereformeerde kerken in Nederland.

Zij constateert
dat op deze wijze de communicatie tussen de Nederlandse Hervormde kerk en de Gereformeerde kerken in Nederland duidelijk wordt belemmerd.

Zij verklaart
dat zij zich wil blijven houden aan de haar zelf gegeven richtlijnen inzake de communicatie van beide kerken m.b.t. het belijden.

Zij besluit
I. aan haar moderamen opdracht te geven haar bevreemding over het uitgegane schrijven ter kennis te brengen van het moderamen van de generale synode van de Nederlandse Hervormde kerk en dit moderamen om opheldering in dezen te vragen.
II. aan haar moderamen opdracht te geven hierover zo spoedig mogelijk aan de synode te rapporteren.

Aanleiding tot de discussie was de vraag of de gereformeerde synode het "Ontwerp voor een gemeenschappelijke synode" (hervormd-gereformeerd) in behandeling zou nemen. Dit ontwerp- statuut, dat een aantal permanente overleg-mogelijkheden regelt, is voortgekomen uit de gezamenlijke vergadering van de hervormde en de gereformeerde synode op 15 en 16 Juni van dit jaar te Utrecht. (Zie Kerkinformatie nr 25, pag. 26).
De synode besloot dit ontwerp-statuut in een in januari 1974 te houden zitting in behandeling te nemen. De adviescommissie van de synode zal dan tegelijkertijd moeten rapporteren over de uitslag van het overleg met het moderamen van de hervormde synode Inzake de brief aan de Vereniging van Vrijzinnige hervormden.

Verontrusting
Het moderamen van de generale synode zal aan de Vereniging van verontrusten in de Gereformeerde Kerken vragen om een gesprek. De kerkeraad van Delft, ondersteund door de particuliere synode van Zuidholland-West had bij de synode aangedrongen op zulk een gesprek i.v.m. de aparte diensten, catechisaties, jeugdwerk etc, die door verontrusten worden georganiseerd. De vraag of dit allemaal kan binnen het kader van de kerkorde wil de synode evenwel niet tot inzet van de discussie maken. Het gaat om een algemeen gesprek.

Deense film
Ook in de generale synode van de gereformeerde kerken is sterk verzet gerezen tegen de plannen van een Deense filmmaatschappij voor het maken van een film over, wat men noemt, het liefdesleven van Jezus. Tal van kerkeraden hadden de synode gevraagd hiertegen te protesteren en de synode besloot daartoe met algemene stemmen. Zij deed dit met de overweging dat het maken van zulk een film een ergerlijke aantasting is van de eer en de naam van de Heiland, die in zijn liefde zijn leven gaf voor de redding van zondaren.
Het moderamen werd verzocht dit protest zo mogelijk samen met de Raad van Kerken ter kennis te brengen van de Deense regering (die deze film via het staats-filminstituut subsidieert) en de makers van de film met afschrift aan de Raad van Kerken in Denemarken.
Wanneer een en ander via de Raad van Kerken in Nederland niet op korte termijn valt te realiseren, zal de synode rechtstreeks zelf een protest indienen.

Belgische kerken
De zes gereformeerde kerken In België zullen een aparte classis België gaan vormen. De generale synode heeft dit goedgekeurd. Tot nu toe waren de Belgische kerken ingedeeld bij de classis Dordrecht. De synode vroeg zich ook af in hoeverre het wenselijk is dat de Belgische kerken in verband met hun bijzondere positie en taak tot zelfstandigheid komen. Over deze vraag zullen de nieuwe classis en de deputaten voor de zaken van de Belgische kerken moeten rapporteren, alsmede de particuliere synode van Noordbrabant en Limburg, want daarbij wordt de nieuwe Belgische classis ingedeeld.
Als argument voor de zelfstandig-wording werd o.a. aangevoerd dat het voor de integratie van de kerken in België niet goed is, wanneer ze organisatorisch zo duidelijk gebonden blijven aan de Nederlandse kerken.
In België zijn ook besprekingen op gang om tot eenheid van de protestantse kerken te komen. De gereformeerde kerken doen daaraan ook mee. Medegedeeld werd dat hier sprake Is van een proces, dat nog jaren kan duren voor het tot de gewenste resultaten leidt.

Indonesische delegatie
Een tien man sterke delegatie van de uit de gereformeerde zending voortgekomen kerken in Indonesië woonde een deel van de oktoberzittingen van de generale synode bij. In de novemberzittingen zullen zij eveneens aanwezig zijn en dan niet alleen maar als gasten. Gevraagd is of ze ook willen meespreken In de discussies. Daarmee wil men het verlangen naar een echt partnerschap met de kerken overzee verder realiseren.
Ds Edi Trimodoroempoko van de Javaanse christelijke kerk In Midden-Java zei daarover tegen de synode:
Wij hebben de uitnodiging om bij u te komen met alle consequenties daaraan verbonden van harte aanvaard. De opdracht van onze synode aan ons is nadrukkelijk om nuttig te zijn voor het belang van de kerken daarginds én van hier.
We mogen elkaar ontmoeten via een brug, die niet door mensenhanden maar door God zelf is gemaakt. Via die brug moeten we elkaar aanvullen, door wederzijds te getuigen van het evangelie in woord en daad. Onze kerken krijgen steeds meer mogelijkheden om het evangelie op die wijze te verkondigen. Wij van onze kant zouden de samenwerking alleen maar willen voortzetten en verstevigen. We willen inderdaad niet alleen ontvangen, want dan zou een grote fout worden gemaakt. Zoals het ook In de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan tot ons komt: dat degene die slachtoffer werd een naaste vond, dat willen wij als het nodig is, al zoekende en tastende, ook waar proberen te maken. Ons grote voorbeeld daarbij is Christus, die volmaakt onze naaste werd. Dit houdt in, dat we hier niet als toeschouwers willen zijn, maar dat we hier willen leren, ervaring opdoen en als het nodig is en wij dat kunnen ook kritiek willen leveren. Moge daardoor de dienst van onze kerken worden gesterkt".
Namens de delegatie werd een groot batik wandkleed aan de synodepraeses aangeboden. Daarop staat de tekst 'Kom allen tot Mij, die vermoeid en belast zijt en Ik zal u rust geven' (Mattheüs 11 : 28), een geste, waarvoor met applaus werd bedankt.
Het kleed zal een waardige plaats krijgen, zei voorzitter dr. Kruyswijk.


Fotobijschrift:
Delegatie uit Indonesië In de Generale Synode te Lunteren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 november 1973

Kerkinformatie | 19 Pagina's

Generale Synode

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 november 1973

Kerkinformatie | 19 Pagina's

PDF Bekijken