Bekijk het origineel

enkele gedachten over huisbezoek door diakenen (ingezonden)

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

enkele gedachten over huisbezoek door diakenen (ingezonden)

10 minuten leestijd

„Om gemeenschap te hebben met elkaar, moeten wij elkaar liefhebben. Om lief te hebben, moeten we elkaar kennen. Om elkaar te kennen, moeten we elkaar ontmoeten.

Inleiding

„Huisbezoek” is een typisch kerkelijk begrip. Het is afkomstig uit het Calvinisme en hing samen met de nodiging tot het Heilig Avondmaal en de daarbij behorende levenstucht. Het droeg een bepaald karakter en had een speciale sfeer. Het gezin ging er voor zitten, als predikant en ouderling op huisbezoek kwamen. Veelal werd tot slot gelezen uit de Bijbel en gebeden met de aanwezige huisgenoten. In vele gemeenten treft men deze vorm van huisbezoek ook nu nog aan.

Anderzijds wekt het woord „huisbezoek” bij velen de associatie op met het doen van „huiszoeking”. Met vragen van „waarom dit en waarom dat?” In de praktijk van de huidige dag zou men misschien daarom beter kunnen spreken van een „contact-bezoek” of korter: bezoek. Bezoek namens de gemeente, wel te verstaan.

Contactbezoek namens de gemeente? … waarom?

Er zijn voldoende redenen te noemen, waarom het brengen van een contactbezoek belangrijk is, juist in de tegenwoordige tijd. In een maatschappij waarin verhoudingen sterk onpersoonlijk gaan worden.

— Er is een massale benadering van mens en gezin te bespeuren, door middel van radio, t.v., de krant enz. waardoor de individualiteit van de mens bedreigd wordt.

— Er bestaat een sterke behoefte bij de moderne mens tot meer persoonlijke benadering, door meer belangstelling te tonen voor de ander (b.v. in een winkel het persoonlijk contact met het personeel; in het bedrijfsleven — personeelszaken).

— Het geven van informatie blijkt zeer noodzakelijk en gewenst. Ondanks kerkblad-voorlichting blijkt dat veel gegeven informatie niet overkomt of verkeerd wordt begrepen. Persoonlijke toelichting is soms zeer gewenst.

Ieder gezin en elk gemeentelid behoort bekend te zijn. Ieder wil gekend worden. Daarom dienen gemeenteleden persoonlijk benaderd te worden. Zie hier een hoofdmotief tot het doen van bezoekwerk binnen de gemeente of kerkelijke wijk. Maar dat is geen zaak van de dominee alleen, alle kerkeraadsleden behoren hierbij betrokken te zijn. Oók de diakenen.

Het bezoek van de diakenen

Vroeger was het doel van het diakonale bezoek een vrij duidelijk gegeven. Het ging meestal om financiële ondersteuning der armen. Geld brengen of het in nutura verstrekken van goederen. Dit was duidelijk beperkt tot een bepaalde sociale groep in de plaatselijke samenleving.

Tegenwoordig lijkt het doel veel vager en minder omlijnd. Dal doet soms diakenen de vraag stellen. „Waarvoor zouden wij nog op bezoek gaan? We hebben geen duidelijk doel meer zoals voorheen.” Er is inderdaad een duidelijk accentverschil met vroeger merkbaar. In het algemeen gesproken zouden we nu als doel kunnen aangeven het leren kennen van de gemeenteleden in gemeente of wijk. En wie mensen wil leren kennen, zal ze moeten ontmoeten. Hierbij valt niet zo zeer de nadruk op één bepaalde groep. Maar in eerste instantie op allen en iedereen die tot de gemeente behoren.

Het ontmoeten en leren kennen — d.w.z. persoonlijk leren kennen — kan op verschillende manieren gebeuren, zoals:

a. het bezoeken van gezinnen en alleenstaanden.

b. het luisteren naar hetgeen men U vertelt, over gezin, leven en werk.

c. het geven van informaties: bijv. over sociale wetten (A.O.W., A.B.W.), opname in bejaardentehuis, voorzieningen in de plaatselijke samenleving: gezins- en bejaardenzorg, dienstencentrum, maaltijden-verstrekking, crèches voor kinderen enz.

d. appèlleren tot deelname van gemeenteleden aan bepaalde aktiviteiten in de gemeente, uitgaande van de diakonie, waarbij te denken zou zijn aan: autodienst voor bejaarden, bezoekwerk zieken, bejaarden-sociëteiten, oppasdienst jonge gezinnen, project wereld-diakonaat. enz.

Samengevat, als een paar vuistregels:

— het „huisbezoek” van de diakenen heeft te maken met het persoonlijk leren kennen van de ander, door middel van ontmoeting.

— het is het luisterend oor in de gemeente, het radarscherm naar samenleving en maatschappij, waarop signalen worden opgevangen èn doorgegeven.

— het bezoek van de diaken kan het sociale aspect van het diakonaat zichtbaar maken in de gemeente. Een stukje gemeente-diakonaat kan er door gestimuleerd worden.

Hoe eventueel te starten met „diakonaal huisbezoek”?

Graag zou ik hier een paar suggesties willen aanreiken: Als voorbereiding op het bezoekwerk van diakenen, zou te denken zijn aan een stukje voorwerk, dat zou kunnen bestaan uit:

— een voorlichtend artikel in de plaatselijke kerkbode, waarin het doel en de tegenwoordige betekenis van het diakonaat, alsmede de te volgen werkwijze duidelijk uiteen gezet worden.

— overleg met de andere kerkeraadsleden uiteraard met inachtneming van het ambtsgeheim over gezinnen en alleenstaanden in de wijk van iedere diaken Het verstrekken van gezins-gegevens en de afspraak welke gezinnen eerst bezocht moeten worden.

— afspraken maken met de ouderlingen, hoe men elkaar regelmatig op de hoogte zal houden omtrent evt. bijzonderheden in de wijk zoals bijv. de nieuw ingekomenen, verjaardagen van hoogbejaarden, alsmede van hen die het diakonaat met de daad willen dienen.

— beginnen met die gezinnen en alleenstaanden te bezoeken, die in onderling overleg tussen kerkeraadsleden het eerst bezocht dienen te worden. Daarna kan men aan de andere adressen gaan werken.

Als men zo ver is, kan misschien aan het eigenlijke bezoekwerk begonnen worden. Dit vraagt m.i. ook een persoonlijke voorbereiding. Daarbij valt te denken aankondiging van een bezoek, hetzij mondeling of schriftelijk en het jezelf „geestelijk” voorbereiden op het bezoek en het gesprek.

Na het bezoek zou het goed zijn, als men een aantekening maakt van de bezoekdatum. In sommige gevallen zou het ook wenselijk kunnen zijn, als enkele belangrijke punten uit het gesprek genoteerd werden, of evt. bijzonderheden van het bezochte gezin. Bijvoorbeeld: dit gezin heeft een geestelijk gehandicapt kind in een inrichting enz. Het kan een geheugensteuntje voor uzelf of een informatie voor een latere opvolger-diaken.

Als een privé-kaartsysteem op deze wijze summier wordt bijgthouden kan het makkelijker overgedragen worden aan de opvolger. Aantekeningen van zeer vertrouwelijke aard dienen uiteraard verwijderd te worden. Overdraagbaarheid van gegevens bevordert de continuïteit. Maar dan dient men ook steeds evt. veranderingen wijzigingen bij te houden en te verwerken.

Het gesprek tijdens het bezoek

Het voeren van een gesprek is een belangrijk middel tijdens een contact-bezoek. Een gesprek kan verschillende elementen bevatten. Als we die op een rijtje zouden zetten, dan zou ik willen noemen: kennismaking, luisteren, vragen stellen, antwoorden, observeren en afsluiting.

Kennismaking. De eerste ontmoeting door middel van de kennismaking kan erg belangrijk zijn. Zal het gesprek slagen? De eerste handdruk, de gezichts-uitdrukking, maar ook de oogopslag kunnen soms boekdelen spreken, Ze geven hetgeen leeft in de ander. Wellicht in sommige gevallen ook een stukje „onze kerheid”, dat overwonnen dient te worden. Misschien bij de diaken-bezoeker, misschien ook bij de bezochte.

Het gaat niet alleen om de kennismaking, maar tevens om het doel van het be zoek… het leren kennen van uw gemeenteleden, Het lijkt eerlij, dit doel dan ook duidelijk te stellen en mee te delen. Dan weet men waarvoor men komt. Van dit eerste bezoek zal het mee afhangen of het contact namens de gemeente voortgezet zal kunnen worden in de naaste toekomst.

Luisteren. Dit is een van de belangrijkste onderdelen van een gesprek. Er zijn bepaalde dingen, waaraan men zou kunnen denken en waarop men zou kunnen letten als men luistert, nl.

hoe vertelt men iets? (boos of verdrietig enz.)

waarom vertelt men dit of dat? (met welke bedoeling?)

wat vertelt men (kritiek, compliment, belangrijk nieuws of iets bijzonders).

Door te letten op: hoe, waarom en wat, kan men in sommige gevallen een indruk krijgen van de ander waarmee men praat. Men kan de ander daardoor soms beter begrijpen, leert hem beter kennen. Op deze wijze krijgt het luisteren een diepere en ruimere betekenis. Niet alleen gespitst zijn op nieuws en mededelingn door de ander gedaan, maar ook zelf gespitst zijn de ander gevoelsmatig te verstaan en in te voelen.

Vragenstellen en antwoorden. Iemand die echt geluisterd heeft, is veelal ook in staat een vraag te stellen of een antwoord te geven. Echt luisteren is eigenlijk „in de huid van de ander kruipen”, d.w.z. je verplaatsen in de ander, je inleven in diens gedachtensfeer en gevoelswereld. Van hieruit kan men komen tot het stellen van een vraag. Dit kan informatief zijn; m.a.w. nog wat meer willen weten over hetgeen verteld werd. Hierdoor kan men een beter inzicht krijgen in de kwestie waarover werd verteld.

Een vraag kan ook een stimulans zijn voor de ander om verder te vertellen. Hij merkt dat de bezoeker geïnteresseerd is geraakt, belangstelling toont. Als dit plaats vindt, dan ontslaat er een wisselwerking — communicatie. Vooral bij be jaarde gemeenteleden zou aan dit punt gedacht kunnen worden tijdens het gesprek.

Antwoorden op een vraag die men heeft gesteld kan communicatie eveneens bevorderen. Ook hier kan het gevoel overgebracht worden, dat er wezenlijk geluisterd is.

Observeren is een belangrijk middel om de medemens en zijn omgeving beter te leren kennen. Bij het binnenkomen krijgt u al een vluchtige indruk van een deel der woning. Men kijkt wellicht eens om zich heen in de huiskamer en ziet hoe de inrichting is. Maar tijdens het gesprek heeft men volop de gelegenheid om de andere gesprekspartner te observeren: z’n gezichtuitdrukking, terwijl hij of zij iets aan het vertellen is, de gebaren die er gemaakt worden, de tonatie in de stem. Dit alles zijn stuk voor stuk belangrijke dingen, waardoor men de ander als medemens, als gemeentelid, kan leren kennen. Béter kan leren kennen; en dat was toch een belangrijk doel van het contact-bezoek namens de gemeente?

Aan het eind van het gesprek gekomen, lijkt het juist om lot een zgn, afsluiting te komen. Het gesprek zal toch niet zo maar als een nachtpit uitgaan?

Het zou misschien goed zijn, om de belangrijke dingen tijdens het gesprek kort samen te vatten. Gemaakte afspraken nog eens te herhalen, opdat er geen misverstanden ontstaan. Mocht men een toezegging doen of een belofte, dan zou het goed zijn dit te noteren, opdat men het naderhand niet vergeet.

In sommige gevallen zou het ook aanbeveling verdienen, na te gaan of het gebrachte bezoek aan zijn doel heeft beantwoord. Misschien is dit in bepaalde gevallen te doen in het gezin, met de aanwezige gezinsleden? Het lijkt me wel het proberen waard.

Thuisgekomen wordt de afsluiting nog even voortgezet, afgemaakt zo men will. Dit door het maken van korte aantekeningen m.b.t. het gebrachte bezoek. Reeds eerder in dit artikel heb ik hier al op geattendeerd. Misschien is het ook goed na te gaan waar evt. fouten zijn gemaakt tijdens het bezoek. Misschoen zouden kerkeraadsleden met elkaar tijdens een bijeenkomst over het bezoekwerk kunnen praten over deze zaken. Het uitwisselen van ervaringen kan zeer leerzaam zijn.

Bijbellezen en bidden? Of men tijdens een contact bezoek gebracht als diaken ook moet bijbellezen en/of bidden, lijkt mij een zeer moeilijk te beantwoorden vraag. Dit hangt wel heel erg af van de aard van het gebrachte bezoek. Met andere woorden, of er inderdaad ook een aanleiding toe is, Als de vraag gesteld wordt tijdens het bezoek, zou men er mijns inziens goed aan doen, eerst aan de weel te komen, waarom men dit vraagt en waarom men dit verwacht. Op dit punt zitten we nog met zoveel „gewoonten” in de geest van „dat hoort nu eenmaal zo”.

Epiloog. Door als diaken op bezoek te gaan in de gemeente, ontmoet men het gemeentelid. Men leert hem kennen en komt op de hoogte van wat er leeft onder de mensen in de gemeente en in de samenleving. Op grond hiervan kan een diakonie tot handelen gebracht worden, kan ze ook gemeenteleden mobiel gaan maken. Hierdoor kan het diakonaat gestalte krijgen binnen de plaatselijke gemeente doordat gemeenteleden er bij betrokken worden. Men voelt zich er bij betrokken en wil daardoor mee gaan doen. Zo kan het contact-bezoek van de diaken zinvol zijn en grote gevolgen hebben. Voor de individuele mens, maar soms ook voor de plaat selijke samenleving.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 maart 1974

Diakonia | 40 Pagina's

enkele gedachten over huisbezoek door diakenen (ingezonden)

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 maart 1974

Diakonia | 40 Pagina's

PDF Bekijken