Bekijk het origineel

Verre Reizen Veel Verhalen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Verre Reizen Veel Verhalen

9 minuten leestijd

In de maanden februari, maart en april van dit jaar trok onze eindredacteur Jan Filius met het filmteam van Joop van Essen door Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Het resultaat van die reis is ’Overal waar mensen wonen’, een film van Kom over de Brug (zie ook pag. 20 van dit nummer). Onderweg noteerde Filius een aantal ’terzijdes’ die we hieronder laten volgen onder de titel

Er wordt wel wat overhoop gehaald als de zending ergens binnenkomt, dat is zeker. Neem nu Hawaiï. Onlangs ben ik er geweest. Niet, helaas niet,-aan de zon-overgoten hula-hula stranden. Maar in pikdonkere nacht tijdens een tussenlanding. Het enige wat ik van het palmenparadijs gezien heb was de krant. De Honolulu-Star Bulletin. Van zaterdag 22 februari 1974. Maar die krant maakte me dan ook klaarwakker. Vanwege de predikbeurten. Hier geen gortdroge opsomming zoals bij ons. Maar knallende advertenties. Waarin alles met naam en toenaam werd gepresenteerd. Geen twijfel meer over het onderwerp waarop dominee of pastoor de afgelopen zaterdag heeft zitten broeden: de preek heeft een titel, en die titel ziet men kennelijk als de trekpleister.

Ik geef toe dat dit systeem zo z’n eigen problemen schept. Hoe moet je kiezen? Stel dat ik op die zondagmorgen naar de kerk had willen gaan, wie of wat zou ik gekozen hebben?

Ds. Donald J. Johnson had mij zeker niet op de been gekregen met zijn preek over ’Mozes, Elia, Jezus en Petrus’, ook al beloofde zijn Lutherse Kerk van Honolulu gratis vervoer. En voor de Eerwaarde Stanford Hampson vas ik beslist niet in een taxi gesprongen: hij preekte op die zondag driemaal over ’De wereld is rond’, en Ik hoef echt niet naar Hawaiï om dat te horen. Misschien zou Dr. Harry S. Kamura van de First Methodist Church een kans maken met ’Het heil voor onze tijd’. Wellicht een deelnemer aan Bangkok of een verre leerling van Verkuyl? Ds. Bob Chivers van de ’Onafhankelijke Baptisten’ was in elk geval niet beïnvloed door Bangkok, hij beloofde zijn bezoekers ’Fundamentalistische, op de Bijbel gebaseerde Ziel-winnende Prediking, met Christus als Verlosser en Heer’. Het wordt moeilijk; de goede keus is niet gemakkelijk. Want er is nog meer. Dr. Pfiffer spreekt voor de Eerste Presbyteriaanse Gemeente over ’Maria als Moeder’. Ds. McCuiston van de Eerste Chinese Kerk van Christus preekt over ’Kanker in het lichaam van de Heer’- ds. Bollback heeft het in de Kapakulu Bible Church over ’Schudt de wereld wakker door gebed’. En ds. Safunar legt op zondagmorgen kwart voor elf in de Gemeenschaps Kerk van Honolulu zijn gedachten bloot over ’De laatste kans’. Dat is dezelfde tijd waarop het ’Waikiki Strand Pastoraat’ U uitnodigt om op het strand van het Hilton Hotel te komen om naar ds. Bob Turnbull te luisteren. Een onderwerp wordt niet opgegeven, wel dat stoelen en parasols beschikbaar zijn en dat in geval van regen dominee U in de Coffee Shop van het hotel verwacht.

Wat te doen? Waarschijnlijk zou ik uit armoede naar het strand zijn gegaan. Niet naar de Hilton gemeente. Maar naar het stille strand. En zonder transistorradio, want zo rond de klok van tienen had ik daar ook nog eens de keus tussen een dik dozijn radiodiensten. Nee, gewoon op mijn eentje met een bijbeltje. Om door al die preken heen naar de Heer zelf te luisteren.

Het onderwerp hoeft niet te voren te worden aangekondigd.

Of misschien toch wel.

Over wat er allemaal overhoop gehaald wordt als de zending ergens binnenkomt. Zoals op Hawaiï.

Serieus

Ik las het in een gids van Hongkong. Onder het hoofdstuk ’Typische Chinese gebruiken’. Ik citeer:

’In veel gezinnen vindt men nog de keukengod, meestal een klein altaar op een plank tussen de potten en pannen, soms ook bovenop de ijskast. Elk jaar, zo neemt men aan, maakt de keukengod een reis naar een mystieke godheid, genaamd De Grote Jade Keizer. Daar brengt hij verslag uit over handel en wandel van de betreffende familie in het afgelopen jaar. Het gezin is daar uiteraard een beetje nerveus over, vandaar dat er vlak voor nieuwjaar een offer aan de keukengod wordt gebracht: kleverige, zoete lekkernijen. Kleverig in de hoop dat zijn lippen op elkaar blijven plakken (en hij dus zijn mond niet open kan doen) en zoet om hem in elk geval gunstig te stemmen als de kleefpartij mislukt zou zijn en hem aldus toch nog een positief verslag te laten uitbrengen. Sommigen gaan zelfs zo ver dat ze palmwijn over het altaar sprenkelen om de keukengod dronken te maken, in de hoop dat De Grote Jade Keizer zijn dronkemansgebrabbel niet zal kunnen verstaan … Dit geloof leeft voort tot op de huidige dag, maar wordt door de meeste mensen niet serieus meer genomen.’

Tot zover. U glimlacht waarschijnlijk net als ik, toen ik het las. Die Chinezen toch. Zo heel anders dan wij. Dacht ik. Tot ik aan de laatste zin kwam:

dit geloof leeft voort tot op de huidige dag, maar wordt door de meeste mensen niet serieus meer genomen. Slaat dit niet letterlijk op ons en ons christelijk geloof? Een mens vindt soms op de meest merkwaardige plaatsen stof tot nadenken …

Over nadenken gesproken, ik kreeg in Brasilia van de Baptistengemeente ter plaatse een Nieuw Testament (Engels/Portugees), inschrift: ’Aan de voorzitter van het team van Kom over de Brug, reizend door de wereld, geld uitdelend en enkele bijproducten als humor, sympathie en vriendschap’.

Greenville

Ik wilde nog even doorgaan over twee voorgaande onderwerpen: kerkdiensten en Baptisten. Het resultaat is, u raadt het al, een Baptistenkerkdienst.

Daar waren we op de eerste zondag van onze tien reisweken bij aanwezig in Greenville, Mississippy, USA.

Een zwarte Baptistenkerk. Een simpel, maar plezierig kerkgebouwtje. Vol met een tweehonderd aanwezigen, waarvan vijftig in een van de twee koren.

Die machtig zongen. En vaak. Zo vaak, dat ik (ons was een dienst van ongeveer een uur voorspeld) na vijftig minuten het gevoel had: dat is een deminee die denkt dat elke vijf minuten meer zingen betekent vijf minuten minder preken.

Maar dat was een radicale vergissing – de preek duurde eveneens vijftig minuten en de dienst bijna twee uur. Het bleek overigens niet té lang. Dat las aan de preek (Reverend Jordan sprak over ’Christenen zijn anders’), maar ook aan de gemeente, die er voortdurend bij betrokken was en inspraak uitoefende door luide uitspraken als ’yes, Lord’, ’right you are’, enz. In het Nederlands zou dat ongeveer zijn alsof de gemeente de preek puncteerde met uitroepen als ’Zo is dat’. ’Net wat je zegt’, e.d. Dat is bijzonder levendig. Wellicht iets om over te nemen?

Iets anders om over te nemen is de bijlage, die bij de liturgie verstrekt werd – nl. de lijst van kerkelijke bijdragen over de afgelopen week. Alle namen en alle bedragen – van Mr. and Mrs. Wilson Lee (15 dollar) tot Miss Connie Wilson (1 dollar). Ze steken het daar in de Mercy Seat Baptist Church, 327 Redbud Street, Greenville, Miss., niet onder stoelen of banken, dat moet gezegd worden. ’Bring ye all the tithes into the Storehouse staat er op hun giftenenveloppen. En: ’denk er s.v.p. aan dat ook al komt u niet naar de kerk, de kerkelijke uitgaven gewoon doorgaan!’ Wij komen daar zo langzamerhand ook achter …

Advertentie

Gelezen in het dagblad ’Dawn’ (Karachi) de volgende advertentie:

’Met dezelfde spirit waarmee de Pakistani in ’65 vochten, streden nu de Egyptenaren in ’73 tegen de Israëli. Kom de echte oorlogsfilm zien. Ter plaatse opgenomen. Verder in het programma: ’Het ochtendgloren van de Islam’. Het verhaal van de dagen van onze Heilige Profeet. Vrede zij met Hem.’

Het geheel draaide voor de 18e week in vier bioscopen. In het dagblad ’Morning News’ luidde de aankondiging: ’Arabieren verslaan Israël. Ter plaatse opgenomen’.

’t Is maar dat u weet hoe het gegaan is …

Ddialoog 1

’Ik vind in dit boek een inspiratie, die ik zelfs in de Bergrede mis.’ Deze uitspraak van Gandhi slaat op een boek dat ik mèt de bijbel in het nachtkastje van mijn hotel in Bombay vond: de Heilige Geeta (afkorting van Bhagavadgeeta, het heilige boek der Hindu’s). Het is een vraag-en antwoordspel tussen leraar (Sri Krishira) en een leerling – een gepersonificeerde variant op het catechismus-model.

Ik las dat het in 30 talen vertaald is (ook in het Nederlands). Kan iemand de bijbel beoordelen na twee uur bed-lectuur? Ik neem aan van niet en ik onthoud me dus ook van een beoordeling van de Geeta. Ik geef slechts een indruk.

Het lijkt me om te beginnen geen boek voor activisten. Het actieve leven is er wel, maar het is plicht, geen doel op zichzelf. Doel is: innerlijke harmonie. Het is verder eigen-gericht en persoonsgebonden, geen gemeenschapsfilosofie. Met een sterke nadruk op de afwijzing van betrokkenheid, van de emotie, van de gebondenheid. ’De kennis is beter dan het handelen, meditatie is beter dan kennis; ontzegging van de vruchten van het handelen is beter dan kennis; vrede volgt onmiddellijk op ontzegging.’ Nog een citaat:

’Doe afstand van alle dharma’s (van het lichaam, het verstand en het intellect), neem toevlucht tot mij alleen; Ik zal u van alle zonden bevrijden, treur niet.’

Al lezend ontstaat een stille dialoog tussen lezer en boek. Zo van: ja, ja, daar zit wel wat in … Ik moest denken aan iemand die het christelijk geloof in het geheel der wereldgodsdiensten karakteriseerde als de ’handen-uit-de-mouwen-godsdienst’.

Andermans Heilig boek gaf mij het gevoel dat af en toe enig eigen denkwerk oftewel bezinning ons niet slecht zou bekomen. Er staat immers ook: ’Welzalig de mens die wijsheid vindt’ (Spreuken 3 vers 13.).

Dialoog 2

In Pakistan kregen we een vertegenwoordiger van het Ministerie van Voorlichting mee. Een devoot Islamiet, die de auto rustig liet stoppen als het tijd was voor het gebed en dan in de moskee verdween (opschrift: ’Er is geen God buiten Allah en Mohammed is zijn profeet’). De verhouding Islam-Christendom lag voor hem erg eenvoudig. ’Kijk’, zei hij, ’we moeten ons daar niet zo over opwinden.

En jullie ook niet. Het meeste hebben we gemeen. We hebben alleen elk een profeet waar we het niet over eens zijn, wij Mohammed, jullie Christus. Nou, daar komen we ook wel overheen …’.

Vraag aan de lezers: schrijf ons eens wat u daarop geantwoord zou hebben …

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 1 april 1974

Zendingsblad der Nederlandse Hervormde Kerk | 20 Pagina's

Verre Reizen Veel Verhalen

Bekijk de hele uitgave van maandag 1 april 1974

Zendingsblad der Nederlandse Hervormde Kerk | 20 Pagina's

PDF Bekijken