Bekijk het origineel

Lutheranen en gereformeerden in gesprek

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Lutheranen en gereformeerden in gesprek

4 minuten leestijd

Begin dit jaar heeft de Synode van onze Kerken besloten schriftelijk instemming te betuigen met de z.g.n. Konkordie van Leuenberg. Mét deze Konkordie is de verhouding tussen (Europese) kerken van gereformeerde en lutherse confessie een nieuwe fase ingegaan, en het is wel de moeite waard kennis te nemen van de tekst van deze "overeenstemming" tussen kerken die eeuwenlang soms zeer scherp en heftig tegenover elkaar hebben gestaan.

Ter informatie volgt hier een korte toelichting.

1. Na de laatste wereldoorlog zijn in verschillende landen gesprekken op gang gekomen tussen de gescheiden kerken. Het lag min of meer voor de hand dat deze gesprekken vooral in Duitsland op gang gekomen zijn. Niet alleen hadden verscheidene lutherse en gereformeerde kerken, predikanten en kerkleden tegenover het nationaal-socialisme in de zgn. Barmer Thesen in 1934 hun geloof beleden (men kon blijkbaar méér zeggen dan lange tijd voor mogelijk was gehouden), maar de Duitse protestantse kerk kende ook de zgn. Verenigde kerken (Union), d.w.z. een gemeenschap van kerken waarin sommige kerken zich hielden aan het gereformeerde, andere aan het lutherse belijden.

2. Na de oorlog heeft dit alles een duidelijke versnelling gekregen: het theologische gesprek over het avondmaal werd aangevat. Dit heeft zeer lange tijd in beslag genomen, en heeft uiteindelijk geresulteerd in de opstelling van de Arnoldshainer Thesen. De gevoeligheid op het punt van het avondmaal is in de geschiedenis van de Duitse kerk altijd bijzonder groot geweest.

3. De vraag kwam toen als vanzelf of een overeenstemming inzake andere punten van de leer mogelijk was. Men moet zich nl. realiseren, dat de lutherse belijdenissen op enige aangelegen punten de gereformeerde leer uit de eeuw van de reformatie scherp hebben afgewezen en veroordeeld. Deze "veroordelingen" (te vergelijken met het ""wij verwerpen" van de Dordtse Leerregels) waren altijd een belemmering om tot gemeenschappelijke avondmaalsviering te komen. 14

4. In 1967 zijn als resultaat van langdurige gesprekken tussen theologen van de verschillende kerken, de stellingen van Schauenberg tot stand gekomen. Zaak was echter de kerken zelf er in te betrekken. Dit laatste is geschied in de Konkordie van Leuenberg. In 1971 en 1973 zijn afgevaardigden van tal van Europese kerken telkens een week bijeen geweest en is men gekomen tot gemeenschappelijke uitspraken, zoals men die in onderstaande tekst aantreft.

5. Het ligt voor de hand dat het beraad bepaald niet eenvoudig was. Deels hangt dit hiermee samen dat er in de Duitse situatie een grote gevoeligheid is inzake de verhouding tussen luthersen en gereformeerden. In de Skandinavische landen zijn de gereformeerden een sterke minderheid, zoals dit in Nederland het geval is met de Evangelisch-Lutherse kerk; deze laatste had in 1958 reeds een consensus opgesteld met de Nederlandse Hervormde Kerk inzake het avondmaal.

6. Men heeft voor de "overeenstemming" een bepaalde vorm gekozen, nl. die van een Konkordie; dat is iets anders dan een belijdenis. Men heeft mét dit woord teruggegrepen naar een bepaalde vorm van overeenstemming uit de 16de eeuw, waarbij men ondanks bepaalde verschillen toch iets gemeenschappelijks wilde uitspreken, zonder dat daarbij de eigen belijdenissen buiten spel gezet werden.

7. Bij de lezing van de tekst zal men dienen te bedenken dat aan déze tekst een langdurig overleg vooraf is gegaan binnen de Duitse protestantse kerken, en dat een bepaalde overeenstemming die men reeds had bereikt in de huidige tekst terecht gekomen is. Dit geldt b.v. inzake de uitspraken over het avondmaal. Wij zouden "t liever alles wat eenvoudiger gezegd hebben, maar men diene te bedenken dat wij pas op "t allerlaatste moment aan boord zijn gekomen.

8. De Synode heeft — op voorstel van Deputaten Oekumene Buitenland — gemeend aan de schriftelijke instemming een bepaald voorbehoud te moeten verbinden. Uit nr 33 zou nl. gekonkludeerd kunnen worden dat door ondertekening van deze Konkordie een automatisme op gang gekomen is in déze zin dat wij nu "ineens"" kansel- en avondmaalsgemeenschap krijgen met kerken waarmee wij tot dusverre niet eens kennis hebben gemaakt. Op zichzelf zou men met een beroep op wat onder nr 42 is overeengekomen dit automatisme kunnen tegengaan, maar de Synode vond het eerlijker bij de ondertekening gelijk maar te zeggen dat de Gereformeerde Kerken gaarne haar instemming betuigen, maar dat hiermee niet buiten spel gezet zijn al die regelingen die reeds door onze kerken getroffen zijn ten aanzien van wat dient te geschieden bij het tot stand komen van kansel- en avondmaalsgemeenschap.

9. Dat we er met deze Konkordie nog niet zijn hebben alle deelnemers aan het beraad in Leuenberg (bij Bazel in Zwitserland) wel ervaren: er is nog genoeg te doen, omdat de kerken in Europa voortdurend gekonfronteerd worden met vragen waarvan men in de eeuw der Reformatie eenvoudig geen vermoeden had. Dit samen onder ogen te willen zien en voor het evangelie van onze Heer een weg te zoeken in deze tijd is zaak van een voortgezet overleg, waaraan onze kerken harerzijds gaarne willen deelnemen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 mei 1974

Kerkinformatie | 16 Pagina's

Lutheranen en gereformeerden in gesprek

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 mei 1974

Kerkinformatie | 16 Pagina's

PDF Bekijken