Bekijk het origineel

Zorgen over Nederland in Amerika

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Zorgen over Nederland in Amerika

9 minuten leestijd

Dr H. B. Weijland uit Arnhem, scriba van de synode en dr A. Wind uit Leiden, deputaat voor oecumene-buitenland vertegenwoordigden dit jaar de Gereformeerde Kerken in Nederland op de synode van de Christian Reformed Church in de Amerikaanse stad Grand Rapids: een kerk, die is voortgekomen uit de emigratie van gereformeerde Nederlanders in de vorige eeuw en die sterk groeide, met name in Canada, waar thans 161 gemeenten bestaan, in de jaren na de tweede wereldoorlog toen tienduizenden emigranten — en onder hen waren opvallend veel gereformeerden — ons land verlieten op zoek naar een nieuwe toekomst. Twee vragen zijn er. Wat deden onze emigranten met het geloof dat ze uit onze kerken meenamen in hun nieuwe wereld? En vraag twee: hoe kijken ze nu tegen onze kerken, hun moederkerk, aan, want ook die veranderde sinds hun vertrek. We geven hier de indrukken van dr Wind aan u door, alsmede de voor ons voornaamste gedeelten uit de toespraken die dr Weijland en dr Wind in Grand Rapids hebben gehouden.

Het is een voorrecht en een belevenis in een synode-vergadering van de Christian Reformed Church, onze zusterkerk in Amerika, te zijn. Zeer nauwe banden verbinden onze kerken met deze zusterkerken, ontstaan en gegroeid door Hollandse pioniers en vele, vele emigranten.

Wie voor het eerst van zijn leven in Amerika komt, heeft de neiging om steeds superiatieven te gebruiken: alles is zo reusachtig groot. Deze neiging hadden dr Weijland — die door zijn vrouw was vergezeld — en ik ook als delegatie van de Gereformeerde Kerken in Nederland, bij de ontvangst in Grand Rapids en het zien van de prachtige parken van Calvin College en het auditorium waarin de synode gehouden werd. Het was geweldig.

Bezorgdheid

Toch was er ondanks alle hartelijkheid ook een ondertoon van spanning en bezorgdheid. Niet voor niets heeft het moderamen van onze synode ditmaal twee afgevaardigden gezonden om te trachten door zoveel mogelijk informatie de ongerustheid in onze zusterkerken weg te nemen t.a.v. de ontwikkeling binnen onze kerken. Dit gebaar alleen al is bijzonder op prijs gesteld.

Een en ander maakte onze opdracht niet gemakkelijk. Het bleek dat er van de zijde van de verontrusten binnen de Christian Reformed Church nog al was aangedrongen op verbreking van de broederbanden met onze kerken.

De bezorgdheid over de ontwikkeling in Nederland, vorig jaar door de afgevaardigde van de Chr. Ref. Church naar de Synode van Haarlem, in Lunteren onder woorden gebracht, beheerste de gedachte van velen in Amerika.

Deze bezorgdheid betrof vooral twee zaken:

— de vrees dat de Geref. Kerken in Nederland en de Chr. Ref. Church in Amerika ieder hun eigen weg zouden gaan en van elkaar zouden vervreemden,

— en de vrees dat er vrijzinnigheid in onze kerken was binnengedrongen en dat wij de weg van leervrijheid waren opgegaan.

Zeker isolement

Wat het eerste betreft, dient bedacht te worden dat men in de Chr. Ref. Church onze kerk altijd als de moederkerk heeft beschouwd en zich in het verieden veelal oriënteerde op onze kerken en theologie. Dit is des te meer begrijpelijk wanneer men merkt hoe de Chr. Ref. Church in een zeker isolement leefde temidden van de grote Amerikaanse kerken.

Zolang de emigrantenstroom krachtig was na de oorlog, waren er veel contacten met onze kerken. Nu is die stroom nagenoeg gestopt, vooral wat Amerika betreft, meer nog dan Canada. Dit betekent op zichzelf al een nieuwe situatie. Vanzelfsprekend stond de tijd niet stil en ontwikkelden de kerken hier en in Amerika zich op eigen wijze, in nauw verband met de veranderingen in de eigen samenleving. Het is daarom de ervaring van menig emigrant die na jaren een bezoek brengt aan zijn vroegere vaderiand, dat hij zich in onze kerken niet meer thuis voelt, omdat zij niet meer dezelfde zijn als die ze indertijd verlieten. Andere liturgische vormen, nieuwe liederen, vrouwen in kerkelijke ambten enz.

Daarbij komt dat nieuwere theologische ideeën waarmee onze synode de laatste jaren geconfronteerd werd, via publicaties ook in Amerika bekend werden. Ik noem nu alleen maar de namen van prof. Kuitert en dr Wiersinga.

De voorzichtige en toch indringende wijze waarop het gesprek met hen van synodewege is gevoerd, zonder dat het tot (leer-)tucht-maatregelen leidde, hoewel de synode zich van bepaalde standpunten distancieerde en bijv. dr Wiersinga bezwaren had tegen onderdelen van de belijdenis, dit alles verbaasde de broeders en zusters overzee en wekte de indruk dat onze kerken de weg van leervrijheid waren ingeslagen. Zo was het immers in 1926 en 1944 niet geschied! Daarbij kwamen er verhalen over leeglopende kerken, slecht bezette kerkdiensten, jongeren die geen belijdenis wilden doen, oecumenische experimenten, ook met rooms-katholieken — wat in Amerika gewoon ondenkbaar is — verwildering van zeden: een "nieuwe moraal". Men hoorde van ongehuwd samenleven en nieuwe opvattingen over homofilie en abortus enz. enz.

Geestelijke klap

Wat in onze eigen kring al menigeen ietwat verbijstert, kwam bij velen in Amerika over als een soort geestelijke klap. Waar gaat het heen met de gereformeerde moederkerk in Nederland? Wilde men de belijdenis afschaffen of vervangen? Ook binnen de hele internationale gereformeerde "familie"" — zoals bijv. bijeen in de Geref. Oecumenische Synode — namen de Geref. Kerken in Nederland nog al eens een aparte positie in, bijv. door hun lidmaatschap van de Wereldraad van Kerken, hun bezinning over de aard en omvang van het Schriftgezag, de vrouw in het ambt, hun standpunt t.a.v. rassenverhoudingen.

Zo is het te begrijpen dat wij al spoedig met vragen bestormd werden, geuit vanuit diepe bezorgdheid en tegelijk trouwe liefde. Daarom besloten wij in onze toespraken zo openhartig mogelijk te zijn en alles in het werk te stellen om onnodige ongerustheid weg te nemen en een sfeer van vertrouwen in elkaar te herstellen.

Hoe belangrijk de synode de relatie tot de Geref. Kerken in Nederland vond, moge blijken uit het feit dat ons de gelegenheid werd geboden beide een toespraak te houden en dat daarbij werd verzocht ons geen enkele beperking te willen opleggen wat betreft de tijd. Hoe meer in-formatie, hoe liever! Zelfs werd voor het eerst in de historie van de Christian Reformed Church een hele avond gereserveerd, om de synode de gelegenheid te geven ons vragen te stellen. Al is het riskant, onvoorbereid lastige vragen in een vreemde taal te moeten beantwoorden, wij meenden ons hartelijk bereid te moeten verklaren, hieraan ten volle mee te werken. We zijn er achteraf zeer dankbaar voor geweest, wat direkt al na de toespraken en nog meer na de discussieavond, was er een grote opluchting merkbaar op de synode, een nieuw vertrouwen, verrassende hartelijkheid en openheid.

Wat door de Nederiandse delegatie is gezegd leest u grotendeels in de bijlagen bij dit artikel.

Zusterkerken

Er bleek tenslotte een grote unanimiteit op de synode met betrekking tot het vaste voornemen, de banden met de Geref. Kerken in Nederland zo mogelijk nog hechter en zinvoller te maken. Dit bleek m.n. bij de discussies over het voorstel van deputaten voor interkerkelijke relaties, om voortaan slechts één uitdrukking: "kerkelijke gemeenschap"", te gebruiken voor alle relaties met andere kerken. De oude onderscheidingen zoals ""zusterkerk-relatie", "correspondentie in bredere zin" e.d. konden dan vervallen, want de inhoud en intensiviteit van de kerkelijke gemeenschap kon voor elke kerk apart worden bezien en vastgesteld. Men heeft daarbij er nog even over gedacht, een aparte clausule op te nemen waarin gesteld werd dat men de Geref. Kerken in Nederland in elk geval als echte zusterkerken wilde blijven zien.

Het lijkt ons, dat de Chr. Ref. Church in de snel veranderende en vaak vloeiende betrekkingen tussen kerken in deze wereld, door het invoeren van dit concept een wijs besluit nam, dat het overwegen ten volle waard is.

Zending en evangelisatie

Hoewel het agendum dit jaar niet overvol was, werden alleriei zaken indringend en langdurig besproken. Grote aandacht kreeg — zoals elk jaar — bijv. het prachtige radio-evangelisatiewerk (het "Back to God-Hour") met uitzendingen in het Engels, Frans, Arabisch, Spaans, Portugees, Indonesisch en Chinees! Men maakt gebruik van radio-stations in Bonaire, Monte Carlo, Monrovië, Seychelles en Nicosia. Men ontving reacties o.a. uit de Sovjet-Unie, Hongarije en zelfs uit Mekka.

Verder is hun inspanning op missionair gebied bijzonder groot. Een aantal zendingsarbeiders met veriof werd aan de synode voorgesteld. Een budget voor de zending van meer dan 5 miljoen dollar werd aanvaard! Daarbij vergeleken is het werelddiakonaat van de Chr. Ref. Church dat van veel jongere datum is, slechts bescheiden. Maar er komt steeds meer oog voor de grote nood in de wereld. De samenwerking met de zending is heel hartelijk.

Ook de "Home Missions" — wij zouden zeggen: evangelisatie — en allerlei bijzondere arbeid (in inrichtingen, studentenwerk, legerpredikanten) kreeg veel aandacht. Met statistieken werd aangetoond dat het mogelijk was ook in deze tijd door efficiënte en goed geplande aanpak tot kerkelijke groei te komen door evangelisatiewerk.

Een zeer zware last — maar met een zekere gerechtvaardigde trots gedragen — is altijd weer het Calvin College en Seminarie. Daarbij moet nog bedacht worden dat veel christengezinnen grote offers brengen voor het instandhouden van eigen ongesubsidieerde christelijke scholen, terwijl ze via de belasting als staatsburgers wel moeten bijdragen voor de neutrale staatsscholen. Men tracht al lang dit probleem onder de aandacht van de regering te brengen.

Rassenproblemen

Het standpunt van de Chr. Ref. Church t.a.v. de rassenproblemen is duidelijk evangelisch en in de concrete situatie van de miljoenensteden in Amerika — bijv. Chicago — met hun zwarte ghetto's is de strijd tegen discriminatie heel reëel, al denkt men ook daar er niet allemaal gelijk over.

Dat ook de Chr. Ref. Church problemen met verontrusten heeft, werd ons duidelijk uit de scherpe houding van de synode tegenover de "Associatie van Gereformeerde leken" (ACRL) die in een open brief scherpe kritiek had geuit op de ontwikkeling binnen de kerken en neiging tot verdelingwekkende activiteiten vertoonde. Een andere beweging waar veel gemeenten moeilijkheden mee hebben, is de pinksterbeweging. Een zeer uitvoerig rapport behandelde een oud — typisch Amerikaans — probleem: de verhouding tot de vrijmetselarij.

Opvallend veel appèl-zaken dienden op de synode. Dit komt ook omdat de classes rechtstreeks afvaardigen naar de synode. Bij een zeer belangrijke benoeming van een nieuwe hoogleraar aan de Theologische School bleek de vrees voor onorthodoxe invloeden o.i. helaas een grotere rol te spelen dan de kwaliteiten van de candidaten. Om tenslotte nog een paar punten te noemen van deze synode: ook de Chr. Ref. Church is bezig met de formule voor de ondertekening van de belijdenis door nieuwe ambtsdragers. Veel classes bleken tegen de voorgestelde formulering ernstige bezwaren te hebben. Het was fijn dat de Nederlandse delegatie, m.n. Dr Weijland, bij deze zaken zo nauw betrokken werd.

N.a.v. een uitstekende nieuwe vertaling van de Heidelbergse Catechismus, waaraan nu ook nieuwe verwijsteksten uit de Schrift werden toegevoegd, was er een diepgaande discussie over een verzoek om vraag en antwoord 80 ("de Paapse Mis") weg te laten uit deze uitgave, omdat dit stuk later — na het Concilie van Trente — aan de originele uitgave van de catechismus was toegevoegd. De synode besloot echter de traditionele uitgave van de Catechismus te handhaven.

Het maakte ons even stil toen we hoorden dat deze kerk van ruim 250.000 zielen - verdeeld over 37 classes en verspreid in kleine groepen over dat reusachtige gebied van de V.S. en Canada- een budget voor 1975 aanvaardde van meer dan 11 miljoen dollar!

Elkaar nodig Men vroeg ons-dit tekende de sfeer meermalen of wij ook kritiek hadden op hun kerken en kerkelijk leven. Wij meenden daarin voorzichtig met oordelen te moeten zijn na een zo korte kennismaking. Wel meenden we op het grote verschil te moeten wijzen tussen de Geref.Kerken in Nederland en de Chr.Ref .Church in Amerika wat betreft de openheid naar de samenleving en het ingaan vanuit het evangelie op vragen van deze samenleving. Wij vroegen ons af of het nog langer mogelijk en verantwoord was zozeer aan een zeker isolement vast te houden in deze tijd. Hoewel die openheid risico's meebrengt menen wij dat de Chr. Ref. Church tegen wil en dank ook met soortgelijke vragen zal worden geconfronteerd als onze kerken en dan is angst en krampachtigheid een slechte raadgeefster. In geloof en vertrouwen op de macht en trouw van Christus, de Koning der kerk en tegelijk in gehoorzaamheid aan de Schrift en trouw aan de belijdenis, moet de kerk profetisch getuigend in deze wereld staan. Daarbij hebben kerken van dezelfde belijdenis- al zijn ze door een oceaan gescheiden, elkaar dringend nodig.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 augustus 1974

Kerkinformatie | 20 Pagina's

Zorgen over Nederland in Amerika

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 augustus 1974

Kerkinformatie | 20 Pagina's

PDF Bekijken