Bekijk het origineel

over bisschoppen en diakenen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

over bisschoppen en diakenen

4 minuten leestijd

De aanhef’ van de Philippenzenbrief — hoofdstuk I vers 1 en 2 — vinden we in de rooms katholieke Canisius vertaling aldus weergegeven: ‘Paulus en Timoteüs, dienaars van Christus Jezus: aan al de heiligen in Christus Jezus, die te Filippi zijn, met hun bisschoppen en diakens: genade en vrede zij u van God onze Vader en van de Heer Jezus Christus.’ Wat u hierin direct opvalt is het woord ‘bisschoppen’. En u denkt: ‘wat is dat nu voor een roomse vertaling? In die tijd waren er toch helemaal nog geen bisschoppen?’ U pakt andere vertalingen. De vertaling van het Nederlands bijbelgenootschap geeft ‘opzieners’, de Statenvertaling ook. De nieuwe rooms katholieke Willibrordvertaling geeft ‘episkopen’, wat geen nederlands woord is, maar gewoon een schrijfwijze op z’n nederlands van het woord dat er in de griekse grondtekst staat: ‘episkopoi’, waar inderdaad taalkundig ons woord ‘bisschoppen’ van afkomstig is. Toch voelen we direct, dat men ‘episkopoi’ niet. met ‘bisschoppen’ mag vertalen. Want bij het woord ‘bisschop’ denken wij direct aan de man die als aartsbisschop van Utrecht in dat grote huis aan de Maliebaan woont, aan de zes andere bisschoppen die we in Nederland hebben, kortom aan het huidige bisschopsambt, dat in de tijd van de gemeenten van Paulus nog helemaal niet bestond. Wij vinden dit geen goede manier van bijbelvertaling en noemen dit ‘inlegkunde’. Door gebruik te maken van de taalkundige overeenstemming van het griekse en het daarvan afgeleide nederlandse woord meent, de argeloze rooms katholieke lezer, die bij het woord ‘bisschop’ direct weet wat dat is, dat je zoiets ook al had in het Philippi uit Paulus’ dagen en hij gaat dus denken, dat het hem bekende bisschopsambt ‘bijbels’ is. Zo verdraaien de rooms katholieken nu de Heilige Schrift, zeggen wij protestanten verontwaardigd.

Maar zijn ‘wij protestanten’ wel zoveel beter? In hetzelfde vers staat in het grieks het woord ‘diakonoi’. Haast al onze vertalingen geven dat weer met ‘diakenen’. Dezelfde argeloze lezer - maar nu aan protestantse kant - denkt daarover bij het lezen niet verder na. Hij weet uit zijn ervaring precies wat een ‘diaken’ is, daar hoeft hij dus niet verder bij stil te staan, hij vindt het nogal vanzelfsprekend dat je die ook al had in het Philippi uit Paulus’ dagen. En hij gaat op zijn beurt denken, dat het hem bekende diakenambt ‘bijbels’ is. Met een variant op het bovenstaande zinnetje, maar dan nu net andersom, zou je kunnen zeggen: zo verdraaien de protestanten nu de Heilige Schrift.

Hoe moeten we de woorden ‘episkopoi’ en ‘diakonoi’ dan wél vertalen? De moeilijkheid is, dat we maar zeer weinig af weten van de vulling van dergelijke functies, zoals die onder meer in de aanhef van paulinische brieven voorkomen. Die stond blijkbaar nog niet zo vast. Dat is ook geen wonder waar het gemeenteleven in georganiseerde vorm in Paulus’ tijd nog zo in zijn beginstadium was. Het is logisch, dat pas in veel later tijd sommige functies zich hebben verstevigd tot wat men later ‘ambten’ is gaan noemen. Geen enkel ‘ambt’ is dus als zodanig ‘bijbels’, ons begrip ‘ambt’ komt in het Nieuwe Testament niet voor. We kunnen wel iets doen langs de weg van een indirecte afleiding, maar het is dan misleidend, zo’n ambt ‘bijbels’ te noemen.

Maar hoe moeten we dan woorden als ‘episkopoi’ en ‘diakonoi’ vertalen? De Willibrordvertaling, die blijkbaar niet in de fout van zijn voorganger de Canisiusvertaling wilde vervallen, het het woord maar onvertaald en schreef ‘episkopen’. Dat begrijpt wel niemand, maar er ontstaan ook geen misverstanden. Maar met ‘diakonoi’ gaat dat niet. Want het gebruik van het woord ‘diakenen’ schept hier nu juist wel het misverstand. Een ander woord gebruiken? De Leidse vertaling geeft ‘verzorgers’, een duitse vertaling zegt ‘Gehilfen’ (helpers), Luther vertaalt met ‘Diener’. Al deze woorden hebben het bezwaar, dat ze de gedachte aan een bepaalde inhoud van nu bij de lezer opwekken. Maar de weergave met het woord ‘diakenen’ wordt wel heel erg door dit bezwaar gedrukt. Daarom moesten we m.i. dat woord maar liever niet gebruiken in dit verband.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zondag 1 september 1974

Diakonia | 32 Pagina's

over bisschoppen en diakenen

Bekijk de hele uitgave van zondag 1 september 1974

Diakonia | 32 Pagina's

PDF Bekijken