Bekijk het origineel

De grindgaten dominee

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

De grindgaten dominee

9 minuten leestijd

We hadden ergens in Utrecht afgesproken. 'Ik neem m'n vrouw mee', kondigde evangelist J. Treffers uit Lobith-Tolkamer door de telefoon aan. Op het eerste horen ben je geneigd te denken: 'n aardige kerel, zorgt dat zijn echtgenote er ook eens een dagje uit is. Maar het blijkt dat ze bij evangelist Treffers thuis — en het is misschien aardig hierop te wijzen in dit jaar van de vrouw — niet de gebruikelijke rolverdeling hebben van hij de straat op en zij alleen in de kamer en in de keuken. 'Zij is mijn encyclopedie en mijn klankbord', verklaart de vierenveertig-jarige heer Treffers van zijn vier jaar jongere vrouw. En zij, mevrouw A. Treffers-de Ruiter zegt: 'we komen allebei uit het zakenleven en dan ben je gewend alles samen te doen'.

Samen doen
Hoever dat 'alles samen doen' zich soms uitstrekt kan duidelijk worden uit het feit dat er zondagen zijn geweest dat het ganse gezin Treffers 's morgens om half acht de woning verliet om er pas twaalf uur later, na een heel etmaal van pastoraat onder de schippers, terug te keren. Zulke hoogstandjes zijn er tegenwoordig gelukkig niet meer bij. Mevrouw Treffers houdt de administratie bij, speelt op het orgel tijdens de zondagse diensten in de beide kerkschepen 'Bethel' en 'Quo vadis', gaat mee naar een receptie van een trouwende schipper in Zwolle en vergezelt haar man op ziekenbezoek in Groningen, — we noemen maar wat.
Op bladzijde 174 van het kerkelijk jaarboek staat te lezen dat de heer Treffers in de buurtschap Tolkamer gevestigd Is als evangelist voor de arbeid onder de schippers. Bij dominees staat er in het jaarboekje altijd bij wanneer ze hier of daar hun werk begonnen, maar evangelisten valt deze eer niet te beurt. Daarom hier de mededeling dat de heer Treffers in 1969 zijn werk begon. Daarvóór hadden hij en zijn vrouw een kruidenierszaak annex slijterij in het Brabantse Genderen.

Toonbank
Het echtpaar Treffers heeft nooit met een droef gezicht achter de toonbank gestaan (het valt trouwens moeilijk ze met een mistroostig gelaat voor te stellen!), maar de werkelijke liefde van de heer Treffers had toch het kerkewerk. Al van zijn zestiende, zeventiende jaar af wilde hij dominee worden, maar er was in het grote gezin geen kijk op dat een van de jongens zou kunnen gaan studeren: daar was geen geld voor. De heer Treffers greep wel alle andere kansen tot vorming gretig aan: hij werd een vlijtig j.v.-er en een toegewijd lid van de arjos en later kwam men hem tegen in het jeugd(zorg)werk, waar hij leidinggevend bezig was. In dit alles stond zijn vrouw helemaal achter hem, zij stimuleerde hem en toonde zelf ook steeds grote belangstelling.
Tegen het eind van de jaren zestig werd de heer Treffers gekozen uit elf sollicitanten, die de vacature van evangelist in Lobith-Tolkamer wilden vervullen. Had hij speciaal interesse voor het pastoraat in de binnenscheepvaart?' Ik had tevoren geloof ik nog nooit een schip gezien', zegt de heer Treffers. Het ging hem er om dat hij een volledige taak kreeg in de kerk. Het bleek overigens bepaald geen lichte taak te zijn.

Zand en grind
We hebben op school geleerd dat de Rijn bij Lobith ons land binnenkomt en misschien herinneren we ons ook nog dat het in deze contreien goed zand en grind baggeren is. Hier staan de zand- en grindbedrijven, hier zijn de schippers bezig bij de zogenaamde grindgaten. Ze — die gaten en dus ook de schippers — liggen soms een heel eind Duitsland in en het 'ambtsterrein' van de heer Treffers strekt zich dan ook tot zo'n vijfenzeventig kilometer in ons buurtland uit.
Vooral in de beginjaren was het 'lopen en rennen tussen drijfzand en steiger', zoals de heer Treffers het kenmerkend uitdrukt. er waren steeds veel schepen en men had nog maar de beschikking over één kerkschip. Daar kon vanwege de afstand lang niet iedere schipper zondags naar toe en zo gebeurde het dat er zondagen waren waarop de evangelist vijf keer moest preken: éénmaal op het kerkschip 'Bethel' en daarna nog in de roef van een schip, waarnaar toe dan de gezinnen van nabijgelegen schepen kwamen. Uit die periode dateren de zondagen, die een twaalf-urige werkdag waren.

Kraamvisite
We lieten al merken dat bij evangelist Treffers thuis geen discussies hoeven plaats te vinden over de positie van de vrouw: mevrouw Treffers werkt gewoon mee en als het om kraamvisites gaat, zou de heer Treffers zelfs onthand zijn zonder zijn hulp tegenover hem. 'Je kunt van zo'n baby es zeggen: wat een mooie ogen, maar dan ben je als man uitgepraat . . .' Waarover evenmin gedebatteerd hoeft te worden is de vraag naar de verhouding tussen woord en daad. Of het vertikale eerst moet om vandaaruit . . . enfin, we kennen de disputen hierover. Evangelist en mevrouw Treffers hebben amper tijd hierover diep na te denken, bij hen horen woord en daad bij elkaar, de heer Treffers doet wanneer het mistig is de boodschappen bij de slager en de bakker voor de schippersvrouwen, hij fungeert als taxichauffeur bij plotselinge ziekte of een ongeval. Alle schippers weten: als er wat aan de hand is, kunnen we altijd dominee Treffers bellen (zij zeggen dominee, de heer Treffers is voor hen dominee, geen flauwekul verder)

Ingebakken
Deze steeds gerede dienstvaardigheid is geen hartelijk schepje er bovenop, het zit in de taakopvatting van evangelist Treffers ingebakken. Omgekeerd is het zo dat de schippers 'dominee' Treffers graag eens een keertje extra ergens heen roeien. Want er is over en weer in de loop van de jaren een stevige band gegroeid (vandaar die recepties in Zwolle en ziekenbezoeken in Groningen).
Evangelist Treffers praat met grote genegenheid over 'zijn' schippers. Vooral hun trouw en eerlijkheid schat hij hoog, en wat het laatste betreft: 'Als mijn preek ze soms niet bevalt, laten ze je dat weten. Ze vragen dan: hé, heb je er nog meer zó liggen?'
Over het geestelijk leven van de schippers kan men samenvattend zeggen dat hun afhankelijkheidsgevoel groot is: dat hangt natuurlijk ook samen met de aard en de omstandigheden van hun werk. Dat zij neigen naar behoudenheid, hoeft evenmin te verbazen: een schipper leeft, hoe dan ook, in een geïsoleerde positie en loopt niet makkelijk tegen nieuwe dingen aan. Dit verhindert hen niet om over kerkmuren heen te stappen, want de evangelist verzamelt gereformeerden, christelijke gereformeerden, baptisten en pinkstermensen onder zijn gehoor en onder zijn herdersstaf. 'Bij ons is allang een oecumene aan de gang, die niet op papier gedacht is, maar bestaat'. Moeilijkheden over de 'ligging' van de preek of over de psalmberijming? Nooit! verzekert de heer Treffers.

Veranderingen
Overigens zijn er wel veranderingen op til. De schaalvergroting (veel minder kleinere schepen: een geringer aantal, maar dan grotere) plus de niet zo florissante economie hebben hun gevolgen voor de binnenvaart en tegelijk voor de pastorale verzorgers van de schippers. Het brengt mee dat de heer Treffers eindelijk weer wat meer tijd krijgt om te studeren (want het oude verlangen om dominee te worden is nog niet verdwenen en er zijn jaren geweest dat hij nauwelijks tijd had om een boek in te kijken). Hoe alles zich gaat ontwikkelen, valt niet precies te zeggen.
In elk geval was dat tweede kerkschip 'Quo vadis', dat er in 1972 bij kwam (met tweemaal zoveel zitplaatsen, namelijk honderd, als in 'Bethel') nog steeds geen overbodige luxe. Men moet zich de zaak aldus voorstellen: op twee plaatsen vonden we een kerkschip, zó gesitueerd dat het bereikbaar was voor zoveel mogelijk scheepsbewoners, dus in de nabijheid van zoveel mogelijk schepen. Beide kerkschepen lagen zo'n dertig kilometer van elkaar. De komst van dat tweede schip (die met de nodige tamtam gepaard ging en evangelist Treffers heeft zich voorgenomen zich nóóit meer op een televisiescherm te vertonen) maakte de kleinere samenkomsten in de roef van afzonderlijke 'gewone' schepen vrijwel overbodig.

Gemeenschap
'Voor dat tweede schip heeft werkelijk iedereen bijgedragen, van welke kerk ook, of van mensen die helemaal niet tot een kerk horen. Ik ben daar nog steeds blij en dankbaar voor', zegt evangelist Treffers geestdriftig. Hij kan zich bijzonder verheugen over de gemeenschap die de schippers, onder wie hij nu alweer zo'n zes jaar werkt, vormt. Weliswaar is het niet meer zo dat de schepen een dag of tien op één plaats liggen. Die periode is voorbij, een schip is nu ten hoogste een dag of drie te vinden bij een bepaald grindgat en je hebt gevallen dat het schip al na een dag weg is.
Dit brengt uiteraard mee dat de 'gemeente' van de heer Treffers wisselender is dan voorheen. Toch geldt nog altijd van zo'n dertig procent van de schippers, wier pastor de heer Treffers is, dat hij ze eens per veertien dagen ziet. Van tien procent van hen kun je zeggen, dat je ze maar éénmaal per jaar ontmoet. Verslapping van de onderlinge band heeft dit niet ten gevolge: als het even kan zoeken evangelist en schipper elkaar op en toen de heer Treffers onlangs op een kerstbijeenkomst voor schippers in Rotterdam sprak, was een niet onaanzienlijk deel van het kerkgebouw gevuld met de grindgatenschippers die de kans niet voorbij wilden laten gaan om hun 'grindgatendominee' — want zo zijn ze evangelist Treffers in de wandeling gaan noemen — te beluisteren, en de onkerkse schippers voegden zich graag bij hun kerkse collega's.

Aan het eind van het gesprek is er nog een moeilijkheid. Een heel kleine, maar voor dit verhaal toch belangrijk. Schrijf je grind nu met een d of een t? Wij denken dat allebei mag, maar volgens de dikke Van Dale moet het met een d. Vandaar 'grindgatendominee' met een d.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 april 1975

Kerkinformatie | 16 Pagina's

De grindgaten dominee

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 april 1975

Kerkinformatie | 16 Pagina's

PDF Bekijken