Bekijk het origineel

Verdeeldheid in synode over het hoe van PCR

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Verdeeldheid in synode over het hoe van PCR

Ondanks eenstemmigheid over bestrijding racisme:

8 minuten leestijd

Op de twee synodedagen die zijn besteed om tot een besluit te komen over het al of niet doorgaan met het verlenen van steun aan het speciale fonds van het PCR: het programma ter tjestrijding van het racisme van de Wereldraad van Kerken, zijn twee dingen duidelijk geworden. Overeenstemming over de noodzaak rassendiscriminatie te bestrijden. Géén overeenstemming over de manier waaróp dat moet gebeuren.
Wat dat laatste betreft tekenden zich twee stromingen af, die elkaar zo ongeveer in evenwicht hielden. Dat bleek uit een proefstemming aan het einde van de eerste dag, waarbij 30 synodeleden zich voor en 32 zich tegen voortzetting van steun via het speciale fonds uitspraken. Althans, zo voegden de tegenstemmers daaraan toe, 'zolang de kriteria van het speciale fonds zo worden uitgelegd, dat steun wordt verleend aan bevrijdingsbewegingen wier doel is met gebruik van geweld de wettige regering van Zuid-Afrika te breken'.
Dit was dan de pat-stelling, waar tevoren door het moderamen al ernstig rekening mee was gehouden. Een bewijs ervoor dat zich hier niets 'onverwachts' openbaarde. Immers, in de synode van Dordrecht (1972) overheerste de twijfel. Daarom zag ze van steun af. De synode van Haarlem (1974) stelde zich wel achter het PCR, maar vanuit de politieke situatie in Zuidelijk Afrika van toen, waarbij men hoofdzakelijk het oog had op bevrijdingsbewegingen buiten Zuid-Afrika zoals Angola en Mozambique, landen die nu inmiddels van het kolonialisme zijn bevrijd. Bovendien verbond de synode van Haarlem condities aan de geldwerving voor het speciale fonds, die niet uit collecten maar alleen door vrijwillige bijdragen, te storten bij het Algemeen Diakonaal Bureau, tot stand zou mogen komen.
En nu bleek de synodecommissie Maastricht 1976 verdeeld te zijn.

Twee meningen
Deputaten-met-de-lange-naam: 'voor het bestuderen en evalueren van de besluiten van die Algemene Sinode van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, Kaapstad 1974', de synode die dreigde de banden met onze kerken te zullen verbreken als de deelname aan het speciale fonds niet zou worden ingetrokken, althans opgeschort, kwamen ook op grond van hun tweede rapport — het eerste diende in de novemberzitting 1975 van deze synode — tot de conclusie, dat de steun aan het speciale fonds moet worden voortgezet. Een van de belangrijke overwegingen daarbij was voor deputaten 'dat intrekking of opschorting van de steun, zowel bij slachtoffers als bestrijdersvan het racisme, zal worden opgevat als een opgeven van onze daadwerkelijke solidariteit'. Daaraan voegden deputaten onder meer toe, dat het wel degelijk nodig zal blijven de steunverleningen uit dit fonds kritisch te begeleiden, opdat deze 'blijven binnen de grenzen van humanitaire hulp en geen steun wordt verleend aan propaganda die oproept tot gewapende strijd'.
Vier leden van de synodecommissie: drs. H. Appers, mr. dr. G. Heida, D. B. van Lonkhuijzen en H. Walinga, stelden zich achter het deputatenrapport. Drie leden: R. Gosker, N. J . de Koning en T. de Ruig, waren ertegen. Zo lagen dus twee commissierapporten op tafel.
De opstellers van het 'tegen-rapport' hadden waarschijnlijk vanwege de korte tijd van voorbereiding, twintig stellingen opgesteld die de afwijzing moesten verduidelijken. Enkele van de belangrijkste: er is nu de mogelijkheid financiële hulp te verlenen langs andere kanalen dan die der bevrijdingsbewegingen, met name kerkelijke kanalen (ook deputaten hadden dat een en ander maal in hun rapport geconstateerd); de opvattingen in Zuid-Afrika zijn bezig te veranderen, dit legt de verplichting op tot verder gesprek; ds. Botha heeft namens zijn niet-blanke kerk op onze synode verklaard: 'Laat geen breuk ontstaan en laat de financiële steun een zaak tussen kerken zijn'.

Nachtelijk beraad
Na de gebleken pat-stelling gingen deputaten en verdeelde commissieleden tot diep in de nacht in beraad. Dat leverde een nieuw voorstel op 'waarin allen zich hadden kunnen vinden'. In grote lijnen hield dit in:
— Akkoord met de algemene doelstellingen PCR.
— In onze kerken niet (meer) tot financiële steun aan het speciale fonds oproepen.
Echter wel de mogelijkheid openhouden en dus blijven geven om vrijwillig bijdragen via het ADB te storten.
— Met de Wereldraad overleggen in hoeverre de Kerk steun kan verlenen aan bevrijdingsbewegingen. Verder met de Wereldraad bezien of er in ons geval in Zuid- Afrika, vanwege onze banden met de Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie, niet een andere mogelijkheid dan het speciale fonds is om het racisme te bestrijden.
— Met de zusterkerken in Zuid-Afrika in gesprek komen over de gehele rassenproblematiek.
— Over al dit overleg zouden dan nieuwe, nog te benoemen, deputaten aan de volgende synode moeten rapporteren.
(Het volledige besluit is te vinden onder de 'Officiële mededelingen' in dit nummer).

Misverstanden
Het hele besluit heeft, allereerst in de synode, aanvankelijk nogal wat misverstanden gewekt. Vragen als: 'Betekent dit nu, dat de steun aan het speciale fonds wordt opgeschort?' en: 'Wordt ons hiermee niet elke mogelijkheid om de rassendiscriminatie te bestrijden, ontnomen?', alsmede een aantal, overigens niet aangenomen, amendementen op dit voorstel, duidden daarop.
Toch kon na de nodige toelichting, met name van drs. Appers, die niet verheelde 'dat Haarlem er nog wel staat, maar we werken er niet mee', dit voorstel, met slechts twee stemmen tegen, worden aangenomen. Het was het enig haalbare dat besloten kon worden. Zo liggen de zaken nu eenmaal in onze kerken.
Zoals na het besluit van Haarlem een fors aantal schriftelijke reacties, vooral van kerkeraden en ook classes, het moderamen bereikten — toen hoofdzakelijk tégen deelname aan het speciale fonds — zo bereikten het moderamen nu een veertigtal brieven, die overwegend van particulieren en organisaties afkomstig waren. Ditmaal waren het in meerderheid brieven waaruit teleurstelling sprak over het genomen besluit. In veel gevallen kwamen daarbij misverstanden aan het licht. 'Zwichten voor de druk uit Zuid-Afrika', 'Stopzetting van alle steun aan de bestrijding van het racisme' en: 'U hebt, misschien onbedoeld, voor de apartheid gekozen', zijn er enkele voorbeelden van.
Begrijpelijke teleurstelling was er ook bij deputaten ADA en het Centraal Orgaan voor de Zending. Naar aanleiding van hun gemeenschappelijk schrijven had het moderamen met vertegenwoordigers van beide deputaatschappen een broederlijk gesprek. Daarin kwam de gemeenschappelijke wil naar voren om samen, met allen die dit aangaat, zich ernstig en volhardend te blijven stellen achter de algemene doelstellingen van het PCR, zoals dat door de synode is besloten.
Om nog even op de misverstanden terug te komen: toch iser zakelijk 'niets anders' gebeurd, dan dat besloten werd het aanbevelen van financiële steun aan het speciale fonds — waar om allerlei redenen nooit zo erg veel van was gekomen — voorlopig op te schorten en te bezien of er wellicht andere mogelijkheden dan het speciale fonds zijn.

Overigens bleek het besluit van het 'niet aanbevelen' vooralsnog het omgekeerde tot gevolg te hebben. Want door alle publiciteit rondom het besluit ontving het ADB voor het speciale fonds alleen in juni twintig mille, dat is duizenden guldens meer dan in het hele jaar daarvoor.


De onmacht van de synode over de toepassing van het PCR is op bewogen wijze onder woorden gebracht door het jonge synodelid D. M. van Elk, wiens reactie aan het eind van de zitting in de vergadering circuleerde en die we u niet willen onthouden.

Bij wijze van doen

De voorzitter neemt het woord
En geeft het door
Bij wijze van spreken

De inleider is aan het woord
'Wij zouden allen kunnen...'
Bij wijze van spreken

De groep discussieert
leder zegt zijn woord
Bij wijze van spreken

De discussie wordt verwoord
Wij zouden volgende keer verder
kunnen praten over
Recht
Vrede
Discriminatie
Ontwikkelingswerk
Racisme
Gerechtigheid
Liefde zelfs
Bij wijze van spreken

Het woord is
Vlees geworden en
Heeft onder ons gewoond
Bij wijze van doen.


Telegramwisseling over onlusten in Zuid-Afrika

Naar aanleiding van de rassenonlusten van juni in Zuid-Afrika heeft het moderamen van onze synode, in opdracht van het breed moderamen dat juist in die periode vergaderde, telegrafisch bij de Nederduits Gereformeerde Kerkenfamille gereageerd.
De inhoud van het telegram was: 'Geschokt door de recente berichten uit Soweto doen wij een dringend beroep op u om er bij de regering van de republiek van Zuid- Afrika op aan te dringen alles te doen wat mogelijk is om te komen tot een gesprek met alle bevolkingsgroepen over de gemeenschappelijke toekomst van Zuid-Afrika'.
Enkele dagen later reeds ontving het moderamen het volgende antwoord — telegram — van de Nederduitse Gereformeerde Kerk In Suid-Afrika (blank): 'Binnen die kerk se bevoegdheid en sover as wat ons taak en roeping ons toelaat het N.G. Kerk se commissie vir skakeling met die overheid in oorleg met die moderatuur van die algemene sinode onmiddellik met die betrekke overheidsinstansies geskakel tot op ministeriële vlak. HIerdie samensprekings gaan nog voort Teneinde ons op hoogte van die gebeure en die agtergrond van gebeure teste!is ook onmiddellik met instansies van ons kerk en andere in die onlusgebiede geskakel. Moderatuur'.
In een brief aan alle kerken heeft het moderamen van onze synode van een en ander mededeling gedaan. Daaraan voegde het toe: 'Wij willen u dringend verzoeken voortdurend In de eredienst de noden van zovelen, met name van hen die — ook in hun geweten — tussen de vuren komen, in het gebed te gedenken.
Moge de Here wegen openen naar een werkelijke ontmoeting en een open gesprek tussen alle bevolkingsgroepen van Zuid-Afrika over een toekomst waar gerechtheid geschiedt'.


Fotobijschrift:
Drs. H. Appers, commissie-rapporteur (zittend), die ook het definitieve voorstel toelichtte in gesprek met D. B. van Lonkhuijzen en mevrouw C. J. Diemer-van der Esch.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 juli 1976

Kerkinformatie | 24 Pagina's

Verdeeldheid in synode over het hoe van PCR

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 juli 1976

Kerkinformatie | 24 Pagina's

PDF Bekijken