Bekijk het origineel

Wat besloot de synode eind november?

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Wat besloot de synode eind november?

17 minuten leestijd

Hieronder volgen alle besluiten die de generale synode van Maastricht in de slotzitting van eind november genomen heeft. Ze zijn in vereenvoudigde vorm weergegeven.

Onze kerken willen lid van GOS blijven
De generale synode heeft positief gereageerd op het verzoek van de in augustus 1976 te Kaapstad gehouden Gereformeerde Oecumenische Synode om met het interim comité (het moderamen) van de GOS te gaan praten over de vragen die t.a.v. het lidmaatschap van onze kerken in Kaapstad gerezen zijn. Die vragen betreffen enerzijds de ontwikkelingen binnen onze kerken en anderzijds ons lidmaatschap van zowel de GOS als de Wereldraad van kerken.
Tevens werd besloten als standpunt van onze kerken duidelijk te maken dat wij zowel lid van de GOS als van de wereldraad menen te kunnen zijn, waarvoor voldoende argumenten kunnen worden aangevoerd (onder meer het argument dat de GOS blijkens zijn doelstelling nooit een alternatieve, dat is: plaatsvervangende oecumenische beweging heeft willen zijn - red.).
Vanwege de sterke oppositie die met name de afgevaardigden van de Christelijke Gereformeerde Kerken naar de GOS in Kaapstad tegen onze kerken voerden besloot de synode het moderamen op te dragen contact met deze kerken te zoeken om nader te spreken over de in Kaapstad aan de dag getreden geschillen. (Een aantal jaren geleden waren er wèl officiciële samensprekingen tussen beide kerken, maar die zijn op een gegeven ogenblik afgebroken - red.).

Conferentie(s) over rassenproblematiek in Zuid-Afrika
Eind mei 1976, toen de generale synode sprak over het speciale fonds van het programma tot bestrijding van het racisme van de Wereldraad van Kerken, waarbij ook de relatie met de (blanke) Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika in het geding was, besloot zij deze kerk te verzoeken een ronde tafelconferentie te beleggen. Daaraan zouden alle Nederduitse Gereformeerde Kerken, onze kerken en zo mogelijk ook de Nederlandse Hervormde Kerk kunnen deelnemen om over de gehele problematiek van oorzaken van de rassendiscriminatie te spreken. Daarop reageerde de NG-Kerk schriftelijk met de mededeling dat hierover contact zou worden opgenomen met de andere kerken van de Nederduitse Gereformeerde kerkenfamilie in Zuid-Afrika. De generale synode besloot in haar laatste zitting — mocht het tot zo'n conferentie komen — deputaten oecumene buitenland op te dragen met voorbereidend werk te beginnen. Het moderamen werd in dat geval gemachtigd afgevaardigden naar die conferentie aan te wijzen en hun mandaat vast te stellen. (Inmiddels is er door een besluit van de GOS in Kaapstad sprake van nog een conferentie over hetzelfde onderwerp, die, naar op de synode bleek, al vaste vorm heeft aangenomen. Deze zal van 25 tot 29 april in Potchefstroom gehouden worden. Alle lid-kerken van de GOS zullen er voor worden uitgenodigd-red.).

Huiswerk van Nairobi naar gemeenten toe
Afgevaardigden naar de assemblee van de Wereldraad van Kerken in Nairobi brachten daarover een boeiend verslag uit. De generale synode besloot de rapporten van Nairobi in de belangstelling van de kerken aan te bevelen en ze bespreekbaar te maken voor de gemeente. De eerste aanzet daarvoor was al voorhanden: een werkmapje Nairobi, samengesteld door Jan Filius, waarin een aantal hoofdstukjes uitlopen op gespreksvragen (Het kan voor vijftig cent bij het Dienstencentrum, Postbus 202, Leusden, giro 513153 worden besteld - red.). Verder besloot de synode de ontwikkelingen in de wereldraad positief en kritisch te blijven begeleiden.
De synode besloot tenslotte aan de Raad van Kerken te verzoeken na te gaan hoe de kerken in Nederland aan de aanbevelingen van Nairobi sàmen gestalte kunnen geven.

Kerkenconferentie in 1978 of 1979
De Raad van Kerken wil in 1978 of 1979 de tweede kerkenconferentie houden, waar vertegenwoordigers van alle lidkerken elkaar zullen ontmoeten. Er wordt gedacht aan drie onderwerpen:
— Rekenschap van de hoop die in ons is (hoe een christen in deze tijd het geloof onder woorden zou kunnen brengen);
— Nieuwe Levensstijl;
— De eenheid van de kerk in een pluriforme (veelvormige), of gepolariseerde (waarin tegenstellingen onoverbrugbaar blijken — red.) samenleving.
De generale synode besloot het moderamen te machtigen na advies van deputaten oecumene binnenland aan de raad mee te delen of onze kerken medeverantwoordelijkheid voor de kerkenconferentie willen aanvaarden en zo ja, welke thema's daar aan de orde zouden moeten komen.

Besluiten combi-synode werden bekrachtigd
De generale synode besloot de op de gezamenlijke vergadering van de hervormde en gereformeerde synoden aanvaarde voorstellen te bekrachtigen. Deze voorstellen, die hiermee voor onze kerken officiële besluiten geworden zijn betreffen het toekomstige beleid van de hervormdgereformeerde samenwerking, de samenwerking op het plaatselijk vlak, het belijden en kerkordelijke zaken. (In vereenvoudigde vorm zijn deze besluiten terug te vinden in Kerkinformatie 62 van oktober jl, op pagina 23 en 24 onder het hoofd ,,Aanvaarde voorstellen,,Samen op weg" — red.).

Brussel geen derde theologische opleiding
Ten behoeve van de Belgische Gereformeerde Kerken fungeert als theologische opleiding de Protestantse Theologische Faculteit te Brussel, waarvoor de synode van Sneek (1 969/70) destijds besloot medeverantwoordelijkheid te aanvaarden. Nu is er bij deze faculteit een herziening van de statuten in voorbereiding, die aanleiding kan geven tot het misverstand dat onze kerken de faculteit in Brussel ook als derde theologische opleiding, naast Kampen en Amsterdam, zouden hebben aanvaard. En dat is niet het geval. Daarom besloot de generale synode betrokken deputaten te vragen dat mogelijke misverstand door een correctere formulering van de ontwerpstatuten weg te nemen.
Kunnen in Brussel afgestudeerden dan geen predikant in Nederland worden? Niet zonder meer. Echter wel onder bepaalde voorwaarden en ook, als eerst een naopleiding gericht op de Nederlandse situatie gevolgd zal worden. Maar zo'n na-opleiding is er nog niet. Vandaar, dat de synode ook besloot aan de theologische faculteit van de VU en aan de Theologische Hogeschool te verzoeken het programma van zo'n aanvullende opleiding vast te stellen.

Kritiek op binding aan belijden der kerk afgewezen
De generale synode heeft de behandeling van de bezwaren tegen het boekje van prof. dr. H. M. Kuitert ,,Zonder geloof vaart niemand wel" afgerond. Die behandeling was opgeschort nadat in de zitting van 20 november 1975 geconstateerd moest worden, dat het toen aan de synode uitgebrachte rapport daarover niet met de hoogleraar besproken was. De betrokken synodecommissie kreeg daarom opdracht nader met prof. Kuitert over die bezwaren te praten. De weerslag van dat gesprek was nu in een vervolgrapport vervat.
De synode sprak naar aanleiding daarvan om te beginnen uit, dat de visie van prof. Kuitert op de geldende binding aan het belijden der kerk. zoals die in het z.g. ondertekeningsformulier voor predikanten en hoogleraren in de theologie is omschreven, moet worden afgewezen en dat op zijn, wat genoemd werd: radicale kritiek inzake deze binding terecht bezwaren zijn binnengekomen. De hoogleraar wordt geacht, zo sprak de synode uit, zich aan die binding te houden.
Ondanks enige opheldering die werd verkregen over bepaalde uitlatingen in prof. Kuitert's publikatie bleven over àndere uitlatingen, te weten over enerzijds de relatie openbaring-bijbel en over anderzijds de aard van het gezag van de bijbel, onduidelijkheden bestaan. Daarom sprak de synode verder uit dat de ingediende bezwaren die daarop betrekking hadden eveneens terecht zijn geweest. (Mede in verband daarmee is eerder aan het deputaatschap Kerk en Theologie als een zaak van urgentie opgedragen deze vragen te bestuderen en zich daarop te bezinnen — red.). Voor het gehele besluit, zie Officiële mededelingen op pag. 25.

Amsterdam wil ruimte van het belijden aan de orde stellen
Naar aanleiding van twee brieven die van de Amsterdamse kerkeraad waren ontvangen heeft de generale synode zich nogmaals, zij het kort, bezig gehouden met de kwestie inzake dr. H. Wiersinga, die bepaalde opvattingen over de verzoening heeft, waarover de synode eerder een niet toelaatbaar heeft uitgesproken. Amsterdam deelde mee dit niet toelaatbaar niet te delen en koppelde daaraan het verzoek om in de synode de vraag naar de ruimte van het belijden aan de orde te stellen.
De synode rageerde hierop door te besluiten Amsterdam te vragen nog eens nader met betrokken deputaten te praten en daarbij na te gaan of genoemde (Amsterdamse) bezwaren blijven gelden en zo ja om dan aan de volgende synode om revisie van het synodebesluit inzake dr. Wiersinga te vragen. Wat de gevraagde ruimte betreft zou Amsterdam in dit gesprek eerst moeten kunnen aantonen, dat dr. Wiersinga met zijn (gewraakte) opvattingen binnen het belijden van de kerk is gebleven.

Uitkeringsregeling predikanten die vroegtijdig op non-actief komen
De generale synode behandelde een rapport van deputaten Financiën en Organisatie, waarin in hoofdzaak een aantal formele en/of financiële regelingen werden voorgelegd. De belangrijkste daarvan is dat de synode een uitkeringsregeling goedkeurde volgens welke predikanten, die om welke reden dan ook voortijdig hun ambtsbediening moeten beëindigen een uitkering kunnen krijgen. Dit ter vervanging van een tot nu toe geldende wachtgeldregeling, die een beperktere werkingssfeer had. (De volledige tekst van deze regeling zal worden gepubliceerd in ,,Administratie en Beheer", het officiële orgaan van het landelijk verband van commissies van beheer - red.)
Daarnaast blijkt uit dit rapport dat met instemming van de synode in 1977 aan de kerken een proeve zal worden voorgelegd van een regeling voor de slariëring èn de pensioenvoorziening van niet-predikanten in plaatselijke of regionale kerkelijke dienst. Hierbij kan worden gedacht aan evangelisten, pastorale werkers, administrateurs en anderen. Nog niet zeker is of ook kosters onder deze regeling zullen gaan vallen.

Begroting Algemeen Diakonale Arbeid
De generale synode stelde voor het werk van deputaten Algemeen Diakonale Arbeid (ADA) begrotingen vast tot een totaalbedrag van circa drie miljoen gulden. Dit bedrag wordt als volgt gesplitst. Voor het binnenlands diakonaat een bedrag van ƒ1.224.000. De financiering daarvan vindt in hoofdzaak plaats uit het omslagstelsel (de quotatie) voor het diakonaat over de kerken, op basis van ƒ 1,35 per lid. (de toelichting staat onder Officiële mededelingen, hoofd Financiën, elders in dit nummer). Voor de bureaukosten van het werelddiakonaat en de ontwikkelingssamenwerking werd een begroting vastgesteld van ƒ 1.770.000. Dit bedrag zal voor het grootste deel worden gefinancierd uit de collecten en giften voor het werelddiakonaat.

Zendingsbegroting
Voor het werk van de zending stelde de generale synode een begroting vast van ruim ƒ13.250.000. Ruim negen ton daarvan zal worden gefinancierd uit giften en uit het voordelig saldo 1975, terwijl ruim ƒ 12.200.000 van de kerken zal worden gevraagd door middel van het omslagstelsel (de quotatie) voor de zending over de kerken.

Bezinning op pastorale hulp aan homofiele naaste
Enige jaren geleden verscheen een speciaal nummer van Kerkinformatie, getiteld ,,Over mensen die homofiel zijn". Een aantal schrijvers geeft daarin zijn visie hoe over deze gesteldheid gedacht kan worden, toegespitst op de vraag: geoorloofd of ongeoorloofd? De publikatie fungeert nog steeds als ,,praatpapier", dat wil zeggen, het blijft voor verantwoording van de auteurs en dient als hulpmiddel voor degenen die zich daarover een oordeel willen vormen. (Er zijn nog exemplaren beschikbaar a ƒ 1,75 per stuk, over te maken op girono. 51 31 53 van het Dienstencentrum, Leusden. Er bij vermelden ,,Bestelling rapport homofilie".
Maar op dit ,,praatpapier" is een vervolg nodig. Namelijk de beantwoording van de vraag: Wat is de beste hulp aan deze naaste: met welke houding is die naaste het meest gediend? In verband daarmee besloot de generale synode een studiedeputaatschap in te stellen dat tot pastorale handreikingen moet proberen te komen. De resultaten van die studie zullen te zijner tijd aan de kerkeraden worden aangeboden.
Enkele kerken, onder meer de christelijke gereformeerde, die op ,,Over mensen die homofiel zijn" hebben gereageerd zal worden bericht, zo besloot de synode verder, dat onze kerken daarover graag met hen in nadere correspondentie willen treden.

Hulp bij meningsvorming over donorinseminatie (KID)
Kunstmatige inseminatie bij de vrouw met zaad van een onbekende donor is medisch gezien een nieuwe mogelijkheid die toegepast kan worden in huwelijken die anders kinderloos zouden blijven en waarvan de vrouwelijke partner vruchtbaar is. Ethisch doemen daar echter nogal wat vragen bij op. Deputaten die zich in die vragen verdiepten en ook de generale synode die er in april vorig jaar over sprak, konden niet tot een eensluidend standpunt komen.
Toch nam de synode destijds een besluit. Alle aangedragen documentatie plus het ter synode te berde gebrachte zou geordend worden. Het zou dan kunnen dienen als een eerste oriëntatie voor belanghebbenden om hen te helpen bij het vormen van hun mening. Dit ,,praatpapier" samengesteld door dr. J. Rinzema, predikant in Soest, is nu gereed. Het werd door de generale synode inderdaad voor het beoogde doel geschikt geacht. Daarom besloot de synode het stuk op aanvraag ter beschikking te stellen voor pastores en andere belangstellenden. Het is verkrijgbaar bij het Dienstencentrum te Leusden, door overmaking van ƒ2,25 te storten op gironummer 5131 53, met vermelding ,,KID-praatpapier".

Synode accepteert spijtbetuiging IKON-directeur
Deputaten in het bestuur van de IKON, die mede namens onze kerken zendtijd voor radio en tv verzorgt, spraken met de leiding van deze omroep over enkele uitlatingen van IKON-directeur ds W. Koole, die in een interview met de Nieuwe Linie van 13 oktober jl. o.m. over de koers van IKON zei: ,,We hebben een socialistische gezindheid, ongeveer in de lijn van de PPR en de PvdA". Zulks naar aanleiding van een eerder genomen synodebesluit om daarover nadere opheldering te krijgen.
Daaruit resulteerde een officiële verklaring van het dagelijks bestuur, waarin wordt gezegd: ,,Ds Koole betreurt enkele onderdelen uit het bedoelde interview. Het dagelijks bestuur heeft kennisgenomen van de verklaring van ds Koole, dat hij in het bewuste interview alleen zijn eigen inzichten heeft kenbaar gemaakt. Het heeft met instemming kennis genomen van de verklaring van ds Koole, dat ook hij van mening is dat de IKON t.o.v. elke politieke partij de nodige distantie in acht dient te nemen en dat ds Koole het daarom betreurt, dat uit een passage van het interview tot het tegendeel geconcludeerd kan worden. Het dagelijks bestuur spreekt voorts uit, dat het zijn taak wil voortzetten het Evangelie in de Nederlandse samenleving via radio en televisie door te geven, ook naar de verwerkelijking toe, echter zonder enige binding aan partijen en organisaties".
Deputaten vroegen na deze spijtbetuiging de IKON weer het nodige krediet te geven, waarmee de generale synode tenslotte akkoord ging. De synode sprak op grond van een en ander het vertrouwen uit, dat de IKON aan de door de kerken gegeven opdracht kan voldoen om op de voor een omroep geschikte wijze vanuit het Evangelie te werken.

Avondgebed zeer geschikt voor tweede kerkdienst
De tweede dienst op zondag kan niet vervangen worden door vormings- en toerustingswerk, omdat het eigen karakter van de eredienst de viering is. Maar dit werk kan wel naast de (liturgische) viering plaatsvinden, door bijvoorbeeld bij de voorbereiding gemeente- of catechesegroepen in te schakelen. Behalve dit in overweging te geven besloot de generale synode de kerken inzake de tweede dienst ook met nadruk te wijzen — vooral als weinig gemeenteleden in deze dienst aanwezig mochten zijn — op de liturgische mogelijkheden van het Avondgebed, waarbij de gemeenteleden eveneens actief ingeschakeld kunnen worden.
In het kader van de eredienst nam de synode verder een besluit over het huwelijksformulier, waarvan de taal voor met name jonge bruidsparen nu niet bepaald aansprekend is. Deputaten voor de eredienst zullen in overleg met het overeenkomstige orgaan van de hervormde kerk trachten op korte termijn een nieuwe orde voor het vieren van de kerkelijke huwelijkssluiting te ontwerpen. Deze orde zou dan eerlang een plaats in een definitief Dienstboek voor de beide kerken kunnen krijgen.
Tenslotte nog een besluit over een detail van de formulieren. Omdat de een en andermaal voorkomende uitdrukking ,,en in de christelijke kerk alhier geleerd wordt" aanleiding tot misverstanden blijkt te geven zullen deputaten bezien of die zinsnede niet door een betere kan worden vervangen.

Liedboek voor de kerken definitief aanvaard
Een historisch besluit nam de generale synode door het Liedboek voor de Kerken, door interkerkelijke samenwerking tot stand gekomen, definitief te aanvaarden. Om daartoe te komen was eerst het oordeel van de gemeenten nodig. Er bleken geen onoverkomelijke schriftuurlijke bezwaren te zijn binnengekomen, zodat de weg ,,om het Liedboek nu ook tot het eigendom van onze kerken te maken" vrij was. De synode besloot alle inkomende bezwaren te registreren. Dan kan bij een herziene uitgave daarmee rekening worden gehouden.

Steun aan hulpbehoevende kerken
Kerken, die het financieel niet kunnen bolwerken, hebben vanouds steun gekregen van andere kerken. Met deze zaken houden deputaten Onderlinge Bijstand zich bezig. Deze deputaten zijn samen met die voor Financien en Organisatie doende met een studie hoe de onderlinge hulpverlening van de kerken in de toekomst het beste kan verlopen. Zij brachten daarover aan de generale synode een tussenrapport uit. De hoofdgedachte daarvan is: werkzaamheden die nu nog landelijk worden verzorgd en/of gefinancierd, zoveel mogelijk onderbrengen bij de particuliere ressorten om vervolgens op het dan ontstane beeld van lasten per ressort een landelijke systeem van onderlinge hulpverlening toe te passen. De synode nam van een en ander kennis en verzocht genoemde deputaten hun studie voort te zetten,
Tot en met 1975 liepen steunverleningszaken via het deputaatschap voor hulpbehoevende kerken. De synode keurde de laatste rapporten van deze deputaten goed en benoemde geen nieuwe, omdat de werkzaamheden zijn overgedragen aan deputaten Onderlinge Bijstand.

Landelijke Samenwerking wordt: Emeritaatsfonds
De generale synode heeft besloten de Stichting ,,Landelijke Samenwerking", behoudens goedkeuring van het bestuur, om te zetten in een Stichting ,,Emeritaatsfonds Gereformeerde Kerken". Dit hangt samen met een eerder door de synode genomen besluit het financieringssysteem van de emeritaatsuitkeringen te wijzigen. Toen werd namelijk besloten de financiering via uitsluitend een omslagstelsel (z.g. quotering) over alle kerken te vervangen door enerzijds de vorming van een pensioenfonds (kapitaaldekking van ongeveer 25 procent en anderzijds een omslagstelsel over het aanvullende deel). De bedoeling is dat het pensioenfonds door een nieuwe stichting beheerd wordt, waarvan het bestuur benoemd zal worden door de generale synode. (Het bestuur ,,Landelijke Samenwerking" werd tot nu toe benoemd door de particuliere synoden). Alles wat met het omslagstelsel samenhangt zal dan een zaak zijn van deputaten emeritaat, of, zoals ze in de wandeling genoemd worden: deputaten artikel 17 K.O. Over taakomschrijving en samenstelling bestuur van zowel stichting als deputaten volgt nog nader intern beraad.

Mogelijkheden voor z.g. „late roepingen"
Voor academisch gevormden, die alsnog theologie willen gaan studeren en dus een ,,late roeping"' hebben, zoals dat heet, biedt met name de Theologische Hogeschool voldoende opvangmogelijkheden door middel van een aangepast studieprogramma met dezelfde eindeisen als het gewone studieprogramma. De generale synode had zich hiervan vergewist naar aanleiding van een vraag van de particuliere synode van Zuid-Holland-Zuid, en besloot deze p.s. van dat bevredigende nieuws in kennis te stellen.

Pastorale ervaring bij nieuwe docenten THHK
Bij benoemingen aan de Theologische Hogeschool is de behoefte gebleken aan een centrale beoordelingsinstantie inzake praktijkervaring bij aan te trekken docenten. De generale synode besloot daarom een deputaatschap in te stellen dat bij elke benoemingsprocedure met curatoren daarover mee kan praten. Centrale vraag daarbij: of de betrokkene geacht kan worden voldoende pastorale ervaring te hebben om tot de door hem beoogde functie als docent te kunnen worden geroepen.


Fotobijschrift

BEZOEK UIT IRIAN JAYA IN LEUSDEN
Onder de vele bezoekers die dagelijks in het Dienstencentrum worden ontvangen zie je ook regelmatig 'derde werelders', zoals ze tegenwoordig nogal eens worden genoemd. Hier een delegatie van de Christelijk Evangelische Kerk van Irian Jaya, die er prijs op stelde een zo grondig mogelijke indruk van het landelijke werk onzer kerken te krijgen. Hun dagprogramma in Leusden: ontmoeting zending [met ds Vos, zie foto), ontmoeting diaconaat, ontmoeting Indonesië-secretarissen, ontmoeting moderamen synode, ontmoeting Informatiedienst. Behalve ds Vos ziet u op de foto de delegatieleden mevrouw Karma, echtgenote van een districtshoofd, ds Hamadi, predikant in Jayapura en de heer Nahadin.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 januari 1977

Kerkinformatie | 32 Pagina's

Wat besloot de synode eind november?

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 januari 1977

Kerkinformatie | 32 Pagina's

PDF Bekijken