Bekijk het origineel

Wat besloot de synode in november?

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Wat besloot de synode in november?

16 minuten leestijd

Hieronder volgen de hoofdpunten van alle synodebesluiten die in de novemberzitting te Lunteren zijn genomen. Ze zijn vereenvoudigd weergegeven en, waar nodig, van enige toelichting voorzien.

Over spreekverbod Ensslin meer informatie vragen
Deputaten oecumene buitenland (DOBU) hebben bij besluit van de generale synode opdracht gekregen met de Evangelische Landeskirche Württemberg in contact te treden, waarmee inmiddels al een begin is gemaakt. Doel van het contact is meer informatie te krijgen over het spreekverbod, dat aan Pfarrer Ensslin is opgelegd in verband met de dood van zijn dochter Gudrun in de Stammheim-gevangenis te Stuttgart. De Jongerensynode bracht dit ter sprake.

Contact van kerk tot kerk In Oost-Europa
Een plaatselijke kerk in Nederland heeft de mogelijkheid van samenwerking met een plaatselijke kerk in Oost-Europa. De generale synode nam een voorstel van DOBU over door te besluiten hierop nog eens te attenderen. Die mogelijkheid is niet zo bekend. Deputaten algemeen diakonale arbeid bemiddelen bij deze contacten. Kerken die zoiets willen moeten zich daarom eerst met hen verstaan.

Advies bij besprekingen over fusie in België
De zes gereformeerde kerken in België, die bezig zijn met fusiebesprekingen om te komen tot de Verenigde Protestantse Kerk van België, hebben daarbij regelmatig advies nodig. De generale synode besloot dat DOBU met deputaten voor de zaken van de Belgische kerken hierover in overleg zal blijven. Die advisering betreft met name de vraag hoe straks de betrekkingen tussen onze kerken en de te vormen Verenigde Protestantse Kerk van België zullen zijn.

Elke schijn van medeplichtigheid in Zuid-Afrika vermijden
Zeker nu de tegenstellingen in Zuid-Afrika zijn verhard was het nodig, dat de generale synode bij de behandeling van het DOBU-rapport, besloot nadrukkelijk onder woorden te brengen, dat bij alle contacten met de verschillende kerken in Zuid-Afrika blijvend grote zorgvuldigheid moet worden betracht. Daarbij zal al het mogelijke moeten worden gedaan om elke schijn van medeplichtigheid aan het apartheidssysteem te vermijden, zo werd daaraan toegevoegd.

Er komen prioriteiten bij buitenlandse contacten
Omdat er zoveel internationale oecumenische contacten zijn gekomen besloot de generale synode DOBU op te dragen nog aan de nu zittende synode een aanvullend rapport uit te brengen, waarin een zodanige opstelling van al die contacten wordt aangeboden, dat daardoor de prioriteiten duidelijk naar voren komen. Als algemene regel zal gelden, dat de meeste contacten indirect, dus via de internationale oecumenische organisaties moeten lopen. Daarvan kunnen dan bijzondere omstandigheden worden uitgezonderd, bijvoorbeeld als het over kerken gaat, waarmee onze kerken van oudsher banden hebben. In die gevallen kunnen wèl directe contacten worden onderhouden.

Kerkeraad eerste adres bij klachten over leer
Geeft de bestaande kerkorde voldoende mogelijkheden voor een broederlijk toezicht op de leer en de belijdenis? Of moet er een fijner onderscheid worden gemaakt tussen gewichtige en niet gewichtige punten als het gaat om afwijkingen van het officiële kerkelijke belijden? De generale synode stelde zich achter het diepgravende rapport (Plomp) van deputaten "Nuancering in de censuur over predikanten, hoogleraren, enz." Daarmee concludeerde zij, mèt deputaten, die van de generale synode van Dordrecht (1971/72) opdracht tot een nader onderzoek terzake hadden ontvangen, dat de bestaande kerkorde in dezen voldoende mogelijkheden biedt. De vraag of een klacht gewichtig is of niet, moet, aldus het rapport, en dus ook de generale synode, in eerste instantie worden uitgemaakt door een kerkeraad.
Daar moet iemand, als hij klachten mocht hebben, naar toe en pas in laatste instantie naarde synode.
Een en ander betekent niet, dat hier en daar geen verduidelijkingen in de kerkorde kunnen worden aangebracht.
Dat zal dan ook gebeuren. Er komen ook bepalingen met regels over de vereiste beoordeling door mindere vergaderingen en nadere richtlijnen voor bezwaarschriften, zodat voortaan geen misverstanden meer kunnen bestaan over de vraag: hoe kerkelijk te handelen bij geconstateerde afwijkingen van de leer? (Zie voor de volledige besluiten de rubriek Officiële Mededelingen onder "Nuancering censuur over predikanten, hoogleraren, enz.").

Werkbegeleiding beginnende predikanten verloopt goed
De werkbegeleiding van predikanten in hun eerste gemeente verloopt goed en krijgt veel waardering, zo bleek uit de rapportage van de betrokken deputaten. De begeleiding levert een belangrijke bijdrage tot de verdere vorming van dominees "in de eerste fase van hun ambtelijke arbeid", zoals het officieel heet. Daarom besloot de generale synode de opdracht aan deze deputaten, die wordt uitgevoerd door ds. P. B. Suurmond, daarin bijgestaan door niet gehonoreerde mentors (oudere predikanten met ervaring) ongewijzigd te handhaven. Omdat uit het werk naar voren kwam, dat er zich zowel bij jongere als oudere predikanten crisissituaties kunnen voordoen in werk en/of gezin besloot de synode een onderzoek te doen instellen hoe hier de helpende hand kan worden geboden. Zo mogelijk deze synode zal het resultaat daarvan nog vernemen. Uitgesproken werd al bij voorbaat, dat eventuele hulp in deze zin niet in het verlengde van het bestaande werk mag worden gezien.

Kerken gaan archivaris benoemen
Nazaten van Afscheiding en Doleantie hebben er vaak geen notie van wat de waarde van een goed archiefbeheer voor de (kerk)geschiedenis is.
Dit werd in de generale synode opgemerkt, toen daar het algemeen kerkelijk archief aan de orde was. Daarom besloot de generale synode een archivaris aan te trekken, die zal worden benoemd door moderamen, dan wel Breed Moderamen. Alleen op deze manier kan gekomen worden tot een zowel deskundig als verantwoord beheer van het algemeen kerkelijk archief. De eerste taak zal zijn het ordenen van de documentatie in het Dienstencentrum.
Ook werd besloten in regionale verbanden attenter te worden op een zo goed mogelijk beheer. In dit verband werd besloten kerken, classes en particuliere synoden op te wekken zoveel mogelijk archieven van vijftien jaar en ouder bij archiefbewaarplaatsen van de overheid in bewaring te geven (zie ook het artikel van de heer C. J. de Kruijter in het mei-nummer van Kerkinformatie (70) op pagina 3).

Synode oordeelt: besluit PCR werd terecht genomen
De vorige generale synode is niet buiten haar boekje gegaan door te besluiten "de aanbevelingen voor het speciale fonds van het programma ter bestrijding van het racisme (PCR) van de Wereldraad van Kerken op te schorten". Anders gezegd: het besluit om voorlopig geen propaganda meer te maken voor dat fonds ook al konden en kunnen kerkleden wel hun bijdragen blijven overmaken op een speciaal diakonaal gironummer, is op kerkordelijke juiste wijze tot stand gekomen. Tot deze beslissing kwam de generale synode van nu met 37 tegen 32 stemmen.
De synodecommissie die deze vraag, naar aanleiding van tal van reacties uit de kerken, diepgaand op formele gronden had onderzocht, kwam tot een tegenovergestelde conclusie. Deze commissie, die terwille van de objectiviteit uitsluitend uit leden bestond die van de vorige generale synode geen deel uitmaakten, oordeelde dat de vorige generale synode heeft verzuimd haar besluit, dat een andere koers inhield, voldoende met redenen te omkleden. Omdat dit rechtsbeginsel net zo goed voor kerkrecht zou gelden, zou dat besluit nietig zijn, dus eigenlijk nooit hebben bestaan.
Aangenomen werd echter een tegenvoorstel van prof. dr. J. Plomp (pre-adviseur kerkrecht). Hij baseerde zich o.m. op een kerkorde-artikel, dat die koerswijziging "in bijzondere gevallen" wel mogelijk zou maken en ging met anderen, onder wie synodepraeses ds. C. Mak, die ook de vorige generale synode presideerde, in op de omstandigheden van toen. Daarvan was wel de voornaamste, dat bij een peiling van gevoelen een kleine meerderheid van synodeleden de totale steun aan het PCR wilde beëindigen. Dat was de diepste reden om een zodanig voorstel aan de vorige generale synode te doen, dat alleen de propaganda voor het speciale fonds werd opgeschort. Een koerswijziging op een onderdeel, derhalve. Niet fraai, maar het enig haalbare.
Het formele van de verwikkelingen rond het speciale fonds was met deze synodebeslissing afgehandeld. In een latere synodezitting komt het inhoudelijke aspect van de steun van onze kerken aan de bestrijding van het racisme nog nader aan de orde, nadat een speciaal deputaatschap daarover zal hebben gerapporteerd. (Voor de volledige tekst zie "Officiële Mededelingen").

Veel dank aan scheidende deputaten emigratie
Deputaten emigratie brachten aan de generale synode hun eindrapport uit, omdat ze, vanwege de gering geworden emigratie nu, hun werk kunnen stoppen. Het Breed Moderamen van de vorige synode (Maastricht) besloot daar al toe. Deputaten kregen veel dank voor hun intensieve en omvangrijke arbeid, die ze hebben verricht.
Overgebleven taken worden overgedragen aan deputaten oecumene buitenland (DOBU). Zij zullen contact zoeken en onderhouden met gereformeerde kerken overzee, waarnaar kerkleden emigreren, voorlichting geven over de kerkelijke kant van emigratie en hulp verlenen bij het beroepen en uitzenden van predikanten naar emigratiegebieden. DOBU werd ook opgedragen kerken op te wekken aan het synodebureau tijdig bericht te zenden over naar het buitenland vertrekkende leden. Dit gebeurt namelijk onvoldoende. Het bureau kan dan overzee een kerk zoeken waarmee de vertrekkenden contact kunnen opnemen (daarvoor bestaan speciale attestatieformulieren).
Enkele andere taken, zoals de steunverlening aan het Reformed Theological College te Geelong (Australië) worden overgedragen aan curatoren van de Theologische Hogeschool in Kampen.

Kerken moeten haar eigen geslotenheid doorbreken
Op bijzondere manier heeft de generale synode kennis genomen van de bezinningsnota van evangelisatiedeputaten '"De geslotenheid van de kerkelijke gemeente'". De daarin geschetste situatie van een kerk in een middelgrote gemeente, die in feite een barrière vormt om ook maar iets van het evangelie aan buitenkerkelijken over te dragen, werd door synodeleden in een rollenspel ""nagespeeld". Nagegaan werd tenslotte hoe die geslotenheid doorbroken zou kunnen worden. Daarmee kwam de confrontatie met een stukje werkelijkheid heel dichtbij.
De generale synode constateerde na afloop uit eigen ervaring hoe waardevol de nota is voor een bezinning op het gemeente-zijn, op de plaats van de gemeente in de wereld, op de evangelisatie en op de omgang met anderen (buiten de kerk). Zij besloot daarom kerkeraden van harte aan te bevelen de nota in hun gemeenten aan de orde te stellen.

Zending draagt drie taken over aan evangelisatie
Zending en evangelisatie zijn één zaak. Er is alleen nog onderscheid tussen werk buiten en binnen Nederland, aldus de vorige synode (Maastricht).
Door dit besluit maakte ze een verklaring die deze bedoeling van zending en evangelisatie onder woorden bracht (een zgn. intentieverklaring) tot de hare.
In dat verband besloot de huidige generale synode, dat een aantal taken binnen Nederland, die tot op heden onder zending ressorteerden, onder verantwoordelijkheid van de evangelisatie komen. Die taken zijn: het toerustingswerk voor de ontmoeting met moslims in ons land (drs. J. Slomp is hiervoor aangesteld); de steun aan de classis Amsterdam voor de arbeid onder daar verblijvende Surinamers en de missionaire arbeid onder in ons land studerenden uit Azië, Afrika en Latijns Amerika. Tenslotte zullen evangelisatiedeputaten met ingang van het volgend jaar medeverantwoordelijkheid voor de arbeid van de z.g. Surinameraad in ons land gaan dragen.

Moderamen vraagt oordeel Velp over verzoekschrift huisgemeenten
De generale synode behandelde een verzoekschrift van ds. H. J. Hegger (Velp) om z.g. huisgemeenten te mogen instellen, dat wil zeggen: kerkdiensten in het klein naast de gebruikelijke diensten van de plaatselijke kerk. Omdat met dit verzoek niet volgens de kerkorde was gehandeld — de kerkeraad van Velp had het verzoek niet aan zijn oordeel onderworpen — meende de betrokken synodecommissie dat het van de agenda moest worden afgevoerd.
De generale synode oordeelde iets anders en wilde minder formeel te werk gaan. Besloten werd het verzoekschrift, ook uit pastorale overwegingen, in handen van het moderamen te stellen, die alsnog om het oordeel van de Velper kerkeraad zal vragen.

Conflict inzake besluit dr. Wiersinga opgelost
De generale synode heeft besloten een brief van de kerkeraad van Amsterdam inzake dr. H. Wiersinga voor kennisgeving aan te nemen. Daar zat wel iets meer achter dan alleen een kennisneming, namelijk een conflict met Amsterdam, dat na enkele verhelderende gesprekken kon worden opgelost. De bewuste brief was daarvan de bezegeling.
De vorige generale synode (Maastricht) constateerde bij dr. Wiersinga in een bepaald opzicht een van het officiële kerkelijke belijden afwijkende visie op de verzoeningsleer (de verzoening van de mens door Christus). Zij sprak daarover een "niet toelaatbaar" uit. Dit had voor de kerk van Amsterdam, waartoe de predikant behoort, tot consequentie dat de kerkeraad daarover met dr. Wiersinga verder zou moeten spreken en er ook op toe zou moeten zien, dat dr. Wiersinga in catechese en pastoraat zijn afwijkende visie niet zou leren.
Daarover ontstond tussen Amsterdam en de generale synode een briefwisseling, waaruit aanvankelijk kon worden geconcludeerd, dat Amsterdam niet achter het bewuste synodebesluit en de daaruit voortvloeiende opdracht stond. In de verhelderende gesprekken bleek Amsterdam te kunnen worden overtuigd om zich achter de synodale beslissing te stellen.
Dit constateerde de generale synode met instemming.
De rapporteur legde er de nadruk op dat de kwestie over de verzoening in deze generale synode niet (meer) aan de orde was en dat het alleen ging over inmiddels verdwenen verschillen van inzicht tussen de generale synode en Amsterdam over een synodebesluit. Van andere zijde werd met klem gewezen op het belang van rust rond de persoon van de predikant in kwestie.
Even kwam aan de orde wat straks zal gebeuren als dr. Wiersinga naar Leiden gaat en de kerk daar de bewuste synodale opdracht van Amsterdam zal overnemen. Hij heeft namelijk een beroep aangenomen als studentenpredikant aldaar. Ds. D. van der Meulen (Wassenaar) zei daarover via zijn classis (Leiden) te weten, dat in deze stad alle bereidheid bestaat om met dr. Wiersinga in haar midden een open en goed begin te maken. (Zie voor volledige tekst officiële mededelingen).

Jongeren willen kerktype dat veelvormig is
Deputaten jeugd- en jongerenpastoraat, die tot hoofdopdracht hebben de geloofsoverdracht aan jongeren te bevorderen, rapporteerden in een uitgebreid verslag met bijlagen over hun werk, dat in nauw contact met het Landelijk Centrum voor gereformeerd jeugdwerk (LCGJ) gebeurt. Omdat de stichting Youth for Christ bepaalde categorieën gereformeerde jongeren blijkt op te vangen openden deputaten contact met YfC, waarover de generale synode schriftelijk werd ingelicht (zie Kerkinformatie no. 75 van oktober jl., pagina 17).
Omdat dit contact nog loopt, stelden deputaten voor te wachten met het aan de orde stellen van eventuele waarnemers in het stichtingsbestuur YfC, waarmee de generale synode na enige discussie akkoord ging. Belangrijk was ook de volgende conclusie die de generale synode trok uit het totale verslag van deputaten:
"dat door de jeugd gevraagd wordt om een kerktype, waarin de veelvormigheid van denken en beleven rondom de Heer van de Kerk alle kans krijgt om zich te uiten". Deputaten werd opgedragen nog deze synode te rapporteren over hun onderzoek naar de stand van de catechese in onze kerken.

Onderzoek naar nieuwe ontwikkelingen in studentenpastoraat
In het rapport van deputaten kerkelijke arbeid onder studerenden (studentenpastoraat) werd o.m. aandacht gevraagd voor een nieuwe ontwikkeling, die in dit werk aan de gang is. Vanuit de universiteiten wordt in toenemende mate een beroep gedaan op studentenpastores om mede richting te geven aan het welzijns- en vormingswerk binnen de universiteit en aan de bezinning op vragen van wetenschap en samenleving.
De generale synode, die uitsprak dat het hoofdaccent van het studentenpastoraat zal moeten blijven liggen op de kerkelijke taak van pastoraat en apostolaat, besloot een speciale commissie te benoemen, die naar het meewerken aan die nieuwe ontwikkelingen een onderzoek zal instellen. Bij dat onderzoek zullen dan vragen worden betrokken, zoals: in hoeverre de samenwerking met studentenpastores van andere kerken nog kan worden verfijnd, alsmede het geldelijke aspect (universiteiten zijn bereid tot het geven van subsidie). De speciale commissie zal nog in het komend voorjaar rapporteren.
Tenslotte besloot de generale synode te onderzoeken in hoeverre bijzondere pastorale zorg moet worden besteed aan niet-universitair studerende jongeren en ook wat het kerkelijk domicilie van die jongeren moet zijn.

Betere financiering voor uitkeringen emeritaat
De generale synode besloot tot een reconstructie inzake de financiering van de emeritaatsuitkeringen aan predikanten. In plaats van de stichting "Landelijke Samenwerking", die deze financiering tot nu toe beheerde, komt er een nieuwe stichting, die "Emeritaatsfonds Gereformeerde Kerken in Nederland" heet.
Het oude systeem van omslag (quotatie) over alle kerken ten behoeve van de emeritaatsuitkeringen wordt nu een systeem, dat van twee bronnen gebruik zal maken. Enerzijds het al bestaande omslagstelsel via de kerken en anderzijds een aanslag, die de predikanten zelf gaan betalen. Met andere woorden: een deel van het emeritaat wordt nu door kapitaaldekking verzekerd.

Dienstencentrum werkt kostenbesparend
Voor het eerst in de geschiedenis van onze kerken heeft de generale synode alle begrotingen: algemeen kerkelijke arbeid, zending en diakonaat, tegelijkertijd en in onderling verband kunnen vaststellen. Het totaal van de begrotingen beloopt een bedrag van 26 miljoen. Voorts is nog sprake van ruim 10 miljoen z.g. projectkosten (wereld)diakonaat, zodat gezegd kan worden dat er landelijk in onze kerken volgend jaar een bedrag van rond 36 miljoen zal omgaan.
De financiering van de 26 miljoen is als volgt verdeeld: 1 3,5 miljoen via zendingsgelden, 3,4 miljoen via het diakonaat (waar de ruim 10 miljoen diakonale projectgelden dus nog buiten zijn gebleven) en 7,6 miljoen vla algemeen kerkelijke arbeid. Er resteert dan nog ongeveer 1 miljoen, dat kan worden gefinancierd uit nog aanwezige middelen.
De benodigde gelden worden uit twee bronnen verkregen, namelijk uit een omslagstelsel of quotaties (verplichte bijdragen) over alle plaatselijke kerken en uit collecten of giften.
Vergeleken met het nog lopende jaar — zal de gemiddelde omslag slechts met 3,6 procent behoeven te stijgen.
De generale synode kon met voldoening vaststellen, dat de concentratie van alle landelijke kerkelijke bureaus in Leusden kostenbesparend blijkt te werken. In 1 976, het eerste jaar dat het Dienstencentrum functioneerde, was ƒ 3 5 0 . 0 0 0 , - minder nodig, dan toen er nog gedecentraliseerd werd gewerkt. Die besparingen liggen vooral in de personele sfeer.
De begroting gaf enige speelruimte voor het beginnen van nieuw werk. Waar dat moet gebeuren werd bij stemming bepaald. Het nieuwe werk betreft onder meer evangelisatie, zending, diakonaat, gemeente- opbouw, geestelijke verzorging in het buitenland en kerkelijk archief.

Bezwaren tegen de vrouw in het ambt
De generale synode ontving een schrijven van ds. P. Hekstra en van de kerk van Nieuwdorp met bezwaren tegen de vrouw in het ambt en het verzoek opnieuw een onderzoek in te stellen naar de procedure die vorige generale synoden daarbij hebben gevolgd. De generale synode overwoog, dat bij dit verzoek geen elementen in het geding zijn gebracht, die destijds buiten beschouwing zijn gebleven, of onvoldoende zijn overwogen. Daarom werd besloten niet aan het verzoek te voldoen.

Grenswijziging in verband met nieuwe streekgemeente
Akkoord ging de generale synode met een kerkelijke grenswijziging tussen het ressort van de particuliere synode van Gelderland en dat van de p.s. van Noord-Brabant en Limburg. De wijziging is nodig vanwege een streekgemeente in wording in het Land van Maas en Waal, waaraan de kerk van Oss een gebied ten noorden van de Maas afstaat.


Fotobijschriften
Het moderamen achter de tafel op het podium

Prof. dr. J. Plomp is als pre-adviseur niet meer omgeven door andere hoogleraren: zij komen nog slechts "op afroep ".

Mr. H. J. Bruins Slot en ds. P. Torenbeek verdedigden de visie van een speciale commissie op het PCR-besluit van de synode van Maastricht.

Diaken P. Huson collecteert t.b.v. een attentie voor het personeel van "De Blije Werelt"

Ds. H. Hogenhuis en twee deputaten "Jeugd- en Jongerenpastoraat" luisteren aandachtig naar één van de synodeleden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 december 1977

Kerkinformatie | 32 Pagina's

Wat besloot de synode in november?

Bekijk de hele uitgave van donderdag 1 december 1977

Kerkinformatie | 32 Pagina's

PDF Bekijken