Bekijk het origineel

Samen de dienst uitmaken

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Samen de dienst uitmaken

Nabeschouwing van een conferentie over de kerkdienst

5 minuten leestijd

Nagenoeg alle vragen met betrekking tot de kerkdienst, cirkelen rondom de ene centrale vraag naar de mogelijkheid van werkelijk gemeenschappelijk bezig zijn.
Tot deze conclusie komt de theoloog prof. dr. J. Firet in "Samen de dienst uitmaken", een verslag van een interkerkelijke werkdag over de kerkdienst.'
In dit verslag wordt enerzijds weergegeven wat er zoal besproken is. Anderzijds bevat het rapport ook een uitvoerige, door dr. J. Firet opgestelde, nabeschouwing. Op enkele punten, die hierin aan de orde komen, wil ik nader ingaan.

Gemeenschapsbeleving
De besprekingen op de werkdag waren geconcentreerd rondom een drietal thema's nl. contact met medekerkgangers, mondigheid van gemeenteleden en maatschappelijke betrokkenheid van de kerk. In de gesprekken rondom elk van deze thema's kwam duidelijk de behoefte aan gemeenschappelijk bezig zijn, aan gemeenschapsbeleving naar voren.
In de groep die zich bezighield met de maatschappelijke betrokkenheid van de kerk werd gezegd dat de kerkdienst een echte gemeenschapsbijeenkomst moet zijn.
Firet zegt daarover: "Men heeft het dan als het ware over het oer-criterium voor de kerkdienst: een kerkdienst is — of heeft althans een aspect van — een volksvergadering van het volk van God. Weinigen op de werkdag beleven de kerkdienst als zo'n volksvergadering; sommigen hunkeren er zo naar, dat ze het risico op de koop toe willen nemen dat de kerkdienst in een Poolse landdag ontaardt: allen willen zoeken naar vormen waarin er althans iets van te realiseren is."
In dit citaat komt m.i. de kern van de problematiek naar voren, of anders gezegd, als er zelfs onder de deelnemers aan deze werkdag zo'n verscheidenheid aan opvattingen bestaat, hoeveel groter zal deze dan niet zijn onder de andere kerkleden.
Hierin ligt dan ook één van de oorzaken van de moeilijkheden en teleurstellingen die ondervonden worden, door hen die trachten de kerkdienst te veranderen.

Variatie aan behoeften
Terecht wijst dr. Firet niet alleen op de tegenstrijdige verlangens, die bestaan ten aanzien van de andere manieren waarop een kerkdienst kan plaatsvinden, maar ook op de verschillende persoonlijke situaties en achtergronden van de kerkgangers. Immers, mensen die vanuit totaal verschillende persoonlijke belevingen, hetzij vreugde, hetzij verdriet, met zorgen of zorgeloos, naar de kerk komen, moeten met elkaar een uur lang een gelijke beleving ondergaan.
Dr. Firet concludeert dan dat het onmogelijk is in één dienst een zodanige variatie aan belevingsmogelijkheden te schenken, dat deze overeenkomt met de variatie aan behoeften. Hij voegt er echter wel aan toe, dat er meer aandacht kan worden besteed aan de verscheidenheid aan persoonlijke situaties, waarin de kerkgangers verkeren.
Op enkele van de mogelijkheden die hij hiervoor aangeeft, wil ik op deze plaats de aandacht vestigen: "Aan het begin van de dienst kan worden aangegeven wat het karakter is van deze dienst, welk thema in de prediking aan de orde zal komen, wat de functie is van de liederen. Daarna kan iets gezegd worden over belangrijke gebeurtenissen van de afgelopen week, zowel in de wereld alsook in de eigen gemeente. Er kan worden stilgestaan bij belangrijke dingen die gaan gebeuren. Van hieruit komt de gemeente tot een gebed, waarin de dingen ternauwernood behoeven te worden genoemd en waarin Gods erbarmen wordt gevraagd."

Prediking-profetie
Aan de prediking, die een belangrijke plaats inneemt in de — huidige — erediensten, besteedt dr. Firet ruime aandacht.
De fundamentele gezichtspunten die hij ten aanzien van de relatie "prediking - profetie"^ en de rol van de gemeente hierin naar voren brengt, kunnen beter worden besproken door theologen.
Heel in het kort komt het er op neer dat hij stelt dat ten aanzien van de prediking de predikant de ambtelijke verantwoording draagt en de gemeente, door middel van bijvoorbeeld preekvoorbereidingsgroepen, hem helpt deze ambtelijke taak te vervullen. Ten aanzien van de profetie legt dr. Firet het accent meer op de gemeente, maar in die gemeente heeft de predikant ook op dit punt een bepaalde functie — met name om dit in goede banen te leiden. De inbreng van de gemeente zal op de één of andere manier organisatorisch vorm moeten worden gegeven. Firet kent hierbij aan de predikant een signalerende en stimulerende rol toe.
Aan het slot van zijn beschouwingen zegt Firet dat hij "alleen maar wat doorgemijmerd heeft" over enkele dingen die hem tijdens de werkdag in Lunteren en in de rapportage daarvan (hoofdstuk II van het verslag) troffen. Het verhaal is op mij overgekomen als meer dan enkel wat doormijmeren. Het bevat (zij het niet overal uitvoerig uitgewerkt) belangrijke aanknopingspunten voor een verdere discussie over de plaats en de rol van de kerkdienst in het leven van de gemeente.

De heer P. Ytsma is medewerker van het bureau "Kerkopbouw".

1) Dr. J. Firet en dr. J. Hendriks, Samen de dienst uitmaken, verslag van een werkdag, gehouden op 11 december 1976, uitgaande van de V.U.-vereniging en de vakgroep Praktische Theologie van de V.U. Amsterdam.

2) Dr. Firet omschrijft profetie als: Bij profetie komt vanuit het gezichtspunt van het woord van God de wereld in het gezichtsveld; het moet duidelijk worden wat God voor en in en van die wereld wil. Daar zoeken christenen samen naar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zondag 1 januari 1978

Kerkinformatie | 24 Pagina's

Samen de dienst uitmaken

Bekijk de hele uitgave van zondag 1 januari 1978

Kerkinformatie | 24 Pagina's

PDF Bekijken