Bekijk het origineel

Tot nu toe werd alleen maar over incidenten gesproken

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Tot nu toe werd alleen maar over incidenten gesproken

IKON-directeur drs. J. Greven:

9 minuten leestijd

De nieuw opgerichte stichting die in opdracht van negen kerkgenootschappen — waaronder de gereformeerde kerken — radio- en televisieuitzendingen verzorgt, de Interkerkelijke Omroep Nederland (IKON), legt tegenover de deelnemende kerken elke twee jaar verantwoording af over het programmabeleid. De eerste beleidsnota is pas gereed gekomen en zal begin maart in de gereformeerde synode behandeld worden. Met één van de samenstellers, IKON-directeur drs. J. Greven, hadden wij een gesprek. Hij zei onder meer: "Zelden of nooit was er een gesprek op niveau over het beleid van de interkerkelijke omroep; het ging altijd over incidenten. Medewerkers die ook iets deden voor andere omroepen en die daarom voor ons niet acceptabel zouden zijn, interviews waarin uitspraken stonden waarover men struikelde. . . We hopen nu op een goed gesprek over wat de kerken met hun zendmachtiging willen". Hieronder worden samenvattingen gegeven van delen uit de beleidsnota, die misschien een dergelijk gesprek op gang zal brengen, afgewisseld met wat drs. Greven zei tijdens het interview dat wij met hem hadden.

De beleidsnota wijst er op dat de IKON één van de vele instanties is die een kerkelijke taak te vervullen hebben. Voor allen die in opdracht van de kerk werken, geldt dat de kerk belijdt geleid te worden door Christus en Zijn Geest. De boodschap van Christus moet doorklinken in het verhaal van degenen die van de kerk een opdracht hebben gekregen. Dat hoeft niet identiek te zijn aan wat de gemeente wil horen. De vervuiler van de opdracht kan niet volstaan met het denken van de gemeente te weerspiegelen, want hij staat onder de norm van de 'openbaring'. Over wat dat betekent dienen opdrachtgever en gemeente steeds weer met elkaar te praten.


Greven: "Als mensen nu juist dét — de boodschap van Christus — niet herkennen in onze uitzendingen, dan hebben ze kennelijk een andere visie op wat die boodschap zijn moet. Dat merk je ook in andere stukken kerkewerk, dat mensen elkaar niet meer herkennen. Alle problemen die zich rondde IKON voordoen, kan je veralgemeniseren. Alleen: bij ons zijn problemen en misverstanden altijd heftiger aanwezig, omdat wat wij doen door iedereen gezien en gehoord kan worden ".


De kerkelijke omroep deelt in de opdracht van Christus voor heel de kerk. Verkondiging, pastoraat en catechese worden door IKON vertaald in de uitzending van kerkdiensten en catechetische programma's. In de verkondiging gaat het niet alleen om individueel heil, maar ook om de consequenties van het geloof. Vandaar programma's over diakonaat en kerkelijke initiatieven op politiek/maatschappelijk gebied. Met name aari'dat politiek/sociale aspect van het geloof geeft de IKON zelfstandig gestalte.


Greven: "De gereformeerde kerken hebben jarenlang het standpunt gehuldigd dat de kerk zich in de omroep diende te beperken tot kerkdiensten. Dit hing samen met de visie op kerk en christelijke organisaties, zoals deze door Abraham Kuyper ontwikkeld was; de kerk diende motor te zijn voor het handelen van de christelijke organisaties. Voor de kerkelijke omroep betekende dit: alleen verantwoording voor de kerkdiensten, de rest overlatend aan de christelijke omroepvereniging(en). Binnen de kerken die in het IKOR samenwerkten — waaronder de hervormde kerk — waren stromingen die daar anders over dachten. Zij meenden dat de kerk in de maatschappij een rol had te spelen en dus ook in de omroep maatschappelijk relevante zaken had aan te snijden. Daarbij speelden enkele visies een rol: de volkskerkgedachte in de hervormde kerk bijvoorbeeld en de doorbraak-idee met een andere visie op de wenselijkheid van christelijke organisaties. Ook de opleving, zoals deze na de wereldoorlog in gemeenteopbouw tot uiting kwam, was een ontwikkeling die maakte dat het IKOR meer dan alleen kerkdiensten wilde uitzenden. De zendmachtiging aan de kerken kwam hieraan tegemoet door de formulering 'kerkelijke uitzendingen'. De gereformeerde kerken — met enkele kerken samenwerkend in het Convent van Kerken — gingen in feite pas over tot het uitzenden van meer dan alleen kerkdiensten toen er met de televisie zoveel zendtijd kwam, dat men die niet meer met alleen kerkdiensten kon vullen. Toen begon ook de samenwerking van de gereformeerden met het IKOR...'


Christus heeft zich niet beperkt tot een oproep God en de naaste lief te hebben en Zijn gerechtigheid op aarde te laten heersen. In Zijn eigen leven wordt ook de concretisering van die oproep gevonden.
Daarom kan de verkondiging zich niet beperken tot algemene uitspraken. Heil, liefde en gerechtigheid zijn richtlijnen voor een gedrag, dat ook concreet ingevuld zal moeten worden. De kerkgeschiedenis toont dat het dan wel moeilijk wordt, want welk gedrag mag vandaag geacht worden in overeenstemming te zijn met het bijbels getuigenis?
De IKON-programma's zijn bedoeld om reacties teweeg te brengen, om op te roepen tot een bepaalde manier van leven. Ze zijn dan ook meer bedoeld als het bordje 'honden!' in een tuin, dan de mededeling 'tijger' in een dierentuin. Het laatste is een beschrijving, het eerste is bedoeld als waarschuwing die je houding wil beïnvloeden.


Greven: "Radio en televisie stellen bepaalde eisen, vooral ook aan de programmamakers. Momenteel is er een Kenmerkploeg in Chili Wat maakten zij daar mee? Als zij terugkomen en van hun belevenissen verslag doen in hun programma kunnen zij de kijkers deelgenoot daarvan maken. Maar hun persoonlijke emoties volledig overbrengen, dat zal ze niet lukken. Er blijft — zoals overal in de omroep — een kloof tussen de programmamaker die de hitte van de dag heeft gedragen en de kijker die thuis is gebleven. Voor een deel is die situatie verantwoordelijk voor de kritiek die we soms horen. Het is een kwestie van vakmanschap die kloof zoveel mogelijk te overbruggen en wat ons betreft bovendien een kwestie van communicatie met de opdrachtgever. We lopen wat dit betreft immers hetzelfde gevaar als de theoloog die zó kan praten, dat het gemeentelid hem niet meer begrijpt...'


Er zijn bepaalde regels voor het gebruik van de media; daar kan de IKON ook niet onderuit. Er ligt bij voorbaat al iets vast omtrent wat wel en niet kan. De media weerspiegelen de maatschappij.


Greven: "We houden ons beslist niet aan alle regels. Op grond van onze opdracht kunnen we ons niet houden aan het verwachtingspatroon dat men in ons land van de media heeft. Mensen verwachten ook een goochelaar als ze de televisie aanzetten, maar we mogen geen amusement brengen. Daarom valt er bij ons so-wie-so minder te lachen. Dat betekent een lagere kijkdichtheid. Aan de andere kant maken wij programma's die eigenlijk alleen maar door een buitengewone zendgemachtigde kunnen worden gebracht. Voor de ledenorganisaties zouden ze een te groot risico vormen.
Binnenkort hopen we daarover duidelijker gegevens te krijgen, maar voor zo ver we nu weten hebben we een kleine groep vaste kijkers en luisteraars en nogal wat toevallige. Ook is onze indruk dat veel mensen zonder meer niet kijken omdat het met de kerk te maken heeft. De eerste uitzending van een serie die nadrukkelijk aangekondigd was als een reeks over bijbelse grondwoorden kreeg 70% minder kijkers dan het programma dat de week tevoren was beëindigd. Als men daarom zegt dat meer aan specifiek bijbelse programma's moet worden gedaan, krijg ik de indruk dat wordt bedoeld: voor een ander. .."


Zij die in het Nieuwe Testament aanspraak maken op onze naastenliefde zijn degenen die niet meetellen. De consequentie van bekering is: afstand nemen van bepaalde normen, waarden en wijzen van leven. Het betekent ook: oog krijgen voor de ander. In de omroep betekent dit er voor te zorgen dat die ander aan het woord komt. Wie zijn de mensen die niet meetellen en waarom komen ze niet aan het woord? Die vragen stellend komen we op het spoor van vooroordelen, machtsverhoudingen en monopolies, waarover vaak niet via de geijkte kanalen — persbureaus — bericht wordt. Daarom doen we vaak een beroep op kerkelijke organisaties. De bedoeling van dergelijke programma's is vooroordelen te doorbreken en onderdrukkende monopolieposities aan de kaakte stellen.


Greven: "Men heeft ons wel eens verweten dat de uitdrukkelijke geloofsmotivatie aan onze programma's ontbreekt. Maar als ik op grond van mijn christelijke levensovertuiging kies voor een bepaald gedrag, kan het toch vreemd overkomen als ik mijn motivatie steeds maar weer er bij noem. Het kan natuuriijk wel eens, maar het is niet noodzakelijk.
In Kenmerk zei een zuid-amerikaanse bisschop onlangs: 'Mijn werk bestaat uit twee elementen: bewustmaking en evangelisatie'. Het werk van de IKON bestaat ook voor een deel uit bewustmaking. De motivatie gebeurt dan niet expliciet — als een rechtvaardiging vooraf of achteraf — maar impliciet, bijvoorbeeld door de keuze van de mensen waarmee we spreken "
.


In het verleden kreeg de kerk de hemel en de politiek de aarde toegewezen. God is bedacht op het welzijn; maar wat is welzijn? Het feit dat God er bij betrokken is suggereert dat het iets eeuwigs is, maar tegelijk wordt uit de bijbel duidelijk dat het om menselijk welzijn gaat. In kerk en theologie zijn keer op keer pogingen ondernomen te doordenken op welke onlosmakelijke wijze God en mens op elkaar betrokken zijn.


Greven: "We zijn steeds in gesprek over een goed theologisch televisie-programma. Maar dat is ontzettend moeilijk; theologie is vrijwel altijd 'ergens over praten'. Dat kan op de radio — en dat doen we dan ook — maar op televisie is dat veel moeilijker. Toch zijn we er nog steeds over bezig".


De beleidsnota, waarvan u in het bovenstaande globaal de inhoud aantreft, wordt in de negen aangesloten kerken besproken. Drs. Greven ziet de besprekingen met interesse tegemoet maar is zich ervan bewust dat zich problemen kunnen voordoen. Elke kerk gaat immers weer anders met zo'n stuk o m . . . De bestuursleden werken enerzijds van harte mee aan het in oecumenisch verband gestalte geven aan de kerkelijke omroep, maar anderzijds hebben ze ook een eigen achterban.


Greven: "Die negen deelnemende kerken beoordelen vanuit hun eigen opties het beleid van een oecumenische stichting. Dat kan bijna niet goed gaan, zou je zeggen. Dat het toch goed gaat is in feite een oecumenisch wonder en het pleit voor de oecumenische gezindheid in de kerken. Het kan immers in dit geval niet blijven bij verklaringen.
De spanning voor de kerken is, dat ze veel moeten inleveren, zonder dat ze zich willen uitleveren aan iets dat geheel vreemd is aan henzelf. De structuur van IKON heeft dus nadelen, maar vooral dit voordeel dat we zonder ophouden met de kerken in gesprek blijven..."


Fotobijschrift
Opnamen van de zesde aflevering van ''Iemand zoals jij'', een IKON-programma waarin kinderen aan het woord komen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 februari 1978

Kerkinformatie | 24 Pagina's

Tot nu toe werd alleen maar over incidenten gesproken

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 februari 1978

Kerkinformatie | 24 Pagina's

PDF Bekijken