Bekijk het origineel

Omdat we zulke gekke mensen zijn. . .

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Omdat we zulke gekke mensen zijn. . .

5 minuten leestijd

Dr. J. M. Vlijm was tot verieden jaar studentendominee in Leiden en is nu als wetenschappelijk hoofdambtenaar verbonden aan de theologische faculteit van de Vrije Universiteit. Daar houdt hij zich bezig met de vraag; een pluriforme gemeente, kan dat?
Pluriform wil zeggen; veelvormig. Je zou het onderwerp van dr. Vlijms onderzoek als volgt kunnen omschrijven: is het mogelijk mensen van verschillende geestelijke snit en van uiteenlopende geloofsbeleving in één en dezelfde gemeente op te vangen?
Dr. Vlijm is de coördinator van een werkgroep, die zich over dit probleem buigt. In die werkgroep zijn de verschillende vakgroepen van de theologische faculteit vertegenwoordigd, je komt er dus zowel een kerkhistoricus als een ethicus, zowel een dogmaticus als een in de exegese onderlegd persoon in tegen.

Waar is een dergelijk onderzoek voor nodig?
Dr. Vlijm: Onze faculteit richt zich in 't bijzonder op de gereformeerde kerken en juist in die kerken ligt het vraagstuk van de veelvormigheid erg gevoelig. We zijn zó lang een hechte, eensgezinde groep geweest dat veel mensen, zacht gezegd, moeite hebben met de pluriformiteit van vandaag. En nu willen wij, door dit eens wetenschappelijk te bekijken en te doordenken, proberen de kerken een dienst te bewijzen. Hoe? Wel, in elk geval door met een rapport over onze bevindingen voor de dag te komen. Zo'n rapport kan dingen verhelderen, misschien een richting aanwijzen.

Hoe bent u ertoe gekomen dit werk te gaan doen?
Och... misschien omdat ik zelf wat pluriform ben. Ga maar na. Eerst dorpsdominee, toen bij de Chinese kerk in Indonesië, vervolgens evangelisatiepredikant en tenslotte in de Leidse studentenecclesia. Op een keer — ik weet niet of dit wel in Kerkinformatie moet — zat ik ten gerieve van een artikeltje in wat kerkbladen te bladeren en zag daarbij opeens een advertentie van de VU, waarin zo'n man gevraagd werd. Ik dacht; ik kan in elk geval eens bellen om informatie. Het bleek toen dat ik een oud nummer van, ik meen, het Centraal Weekblad voor me had gehad. Als ik mee wilde doen, moest ik meteen solliciteren. .. en dat deed ik.

En u kreeg de baan. Bevalt hij u?
Ik vind het een geschenk, ja . . . een geschenk. Maar dan wel een zwaar geschenk.

Hoezo?
Omdat we zulke gekke mensen zijn. Hè, schrijft u dat op? Ik bedoel met "gek", dat we beperkte mensen zijn. Als Paulus het heeft over de eenheid des geestes... en die moet je bij alle pluriformiteit toch hebben... somt hij de eigenschappen op, waaraan je moet voldoen; nederigheid, lankmoedigheid, zachtmoedigheid en dat we elkaar verdragen. Nu, dit zijn geen specifiek gereformeerde eigenschappen ! Dat maakt de zaak moeilijk. En het is, en daarom tillen we er zwaar aan, een kwestie van levensbelang voor de kerk.

Want. . .
Want het gaat er om dat we de geestelijke eenheid, waar Paulus het over heeft, hanteerbaar maken. Als je zegt; we zijn één, want we hebben allemaal de Drie Formulieren van Enigheid ondertekend, dan is dat een surrogaat-eenheid. Dit hoef ik niet nader toe te lichten, dat zie je in onze kerken om je heen. Vroeger had je in de tuin van het christendom een broeikas staan. Dat waren de gereformeerde kerken. Dat is mooi geweest, die kas, althans velen hebben het als mooi en goed ervaren. Best, maar die tijd is voorbij, de glazen van de broeikas zijn kapot, misschien kun je ook zeggen dat het gewas in de kas zich door de wanden heeft heengedrukt... De culturele homogeniteit is zoek, enfin, we merken dat in alles...

Is dat jammer?
O nee. De kerk is, als 't goed is, een missionaire keric. Goed, óók toevluchtsoord, je hoeft niet altijd de straat op, maar toch vooral; zendingskeri<. Welnu, zon kerk moet een grote vormenrijkdom hebben, mensen van verschillende geaardheid moeten er zich thuis kunnen voelen. Dat is overigens niks nieuws, in het nieuwtestamentische Jeruzalem had je synagoges van verschillende komaf en kleur. De jonge kerk was ook pluriform.

In grote steden kun Je de gewenste veelvormigheid wel bereiken, daar is om zo te zeggen een royaal aanbod. Maar in een kleine plaats?
We moeten af van dat strakke idee van een locale kerk. Versta me wel, ik gooi de plaatselijke gemeente niet weg. De gemeente is daar, waar je een vrije aaneensluiting hebt van gelovigen, maar die hoeft niet aan een bepaalde wijk of misschien zelfs streek gebonden te zijn.

Dus dan zondags maar een eindje toeren als de dominee in Je eigen dorp Je niet bevalt. . .?
Zo'n vraag gaat er van uit dat we een domineeskerk zijn.

Ja maar een dominee bepaalt toch de kleur van een gemeente?
Dat komt omdat er veel te veel en veel te eenzijdig nadruk wordt gelegd op de preek. Het belangrijkste is echter de gezamenlijke viering, liefst elke zondag. Voor mij zit het 'em in vrije groeperingen van gelovigen met één gemeenschappelijke viering.

Kom je dan niet in de buurt van de basisgroepen?
Misschien wel. Ik denk erg laagkerkelijk.

Ga Je dan niet de kant uit van clubjes van gelijkgezinden?
't Gevaar zit er in, maar je kunt het ook zien als een uiting van veelvormigheid. We moeten niet zo benauwd naar alleriel initiatieven kijken, je moet ook niet direct bij kerkelijke instanties aankloppen met de vraag of 't wel mag,.. je moet gewoon wat dóen. En denken aan wat Paulus zei: nederig blijven, elkaar verdragen. Nu heb ik makkelijk praten, ik zit niet in een kerkelijk deputaatschap dat zich aan de regels en de stukken moet houden, maar ik denk soms dat wij gereformeerden drukker in de weer zijn met 't bewaren van stukken dan van mensen. Maar de eenheid des geestes is een kwestie van innerlijke houding, niet van kerkelijke spelregels.

(De heer Klei is kerkredacteur van Trouw/Kwartet)


Fotobijschrift
Een vissende dr. J. M. Vlijm: "zelf een beetje pluriform..."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 juli 1978

Kerkinformatie | 24 Pagina's

Omdat we zulke gekke mensen zijn. . .

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 juli 1978

Kerkinformatie | 24 Pagina's

PDF Bekijken