Bekijk het origineel

Niet zonder Israël*)

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Niet zonder Israël*)

7 minuten leestijd

Soms bekruipt je het angstige gevoel dat de politiek van Israels regering en partijen bij machte is alle aandacht betreffende Israël voor zich op te eisen. Deputaten voor Kerk en Israël hebben geprobeerd in hun laatste synoderapport aan die verzoeking te ontkomen. Ten eerste omdat zij vinden dat de verbondenheid van de kerk met het joodse volk van een andere unieke (heils)orde is, die niet afhankelijk mag zijn van welke politiek ook. Ten tweede omdat er over Israël*) wel andere dingen te melden zijn dan wat tegenwoordig dagelijks de voorpagina van de krant haalt. Daarmee wil niet gezegd zijn dat alles wat zich in de staat Israël afspeelt geen gewicht in de schaal van het Kerk en Israëlwerk zou leggen. Integendeel. Al zouden wij ons buiten elke politieke verantwoordelijkheid willen stellen, dan nog zou dat onmogelijk zijn.

Wie joden ontmoet, waar ook ter wereld, merkt dat de staat Israël deel uitmaakt van hun wezen. Alles wat daar gebeurt beroert hen sterker dan wat ook. Dat is niet zo vreemd voor een volk dat in huiselijke kring èn in de synagoge het verlangen naar Jeruzalem alle eeuwen door levend hield en o.a. zó de band met het land op wonderiijke wijze bewaarde.
Maar bovendien zeggen leidinggevende joden ons; 'wij zijn opnieuw in doodsgevaar!'
En ze vragen: 'heb geduld met ons èn met onze fouten'. Israël worstelt met zijn verleden, met zijn godsdienst en met zijn volksbestaan. Daarom zou een rapport, in 1978 geschreven, zonder een stukje politieke bezinning terecht de indruk wekken dat het werk buiten de actualiteit staat. En niets is minder waar.
Wij hebben het gevoel betrokken te zijn bij zeer wezenlijke vragen. Wanneer het rapport dan ook mede aandacht wijdt aan de plaats van het joodse volk in Israël èn aan de positie van de staat Israël in de wereld, dan betreft deze aandacht toch slechts een facet van de totale opdracht van het deputaatschap en van onze kerken, n.l. meebouwen aan een zuivere en innige relatie tussen de kerk en het volk Israël.

Levende ontmoeting wint veld
Met dankbaarheid kan geconstateerd worden dat het onderiinge contact is uitgebreid en verdiept. Voor alle duidelijkheid; aan beide zijden moet nog heel wat puin geruimd worden! Talloze joden, ook in de staat Israël, menen dat kerk en christenen vandaag nog via geld of goederen joodse mensen wensen te 'bekeren'. Heel wat christenen komen maar langzaam los van de gedachte dat de kerk het nieuwe Israël is. Joden vinden de denkwereld van het christendom moeilijk en christenen hebben moeite met de her-ontdekking van de bijbel als joods boek. Toch zijn in een aantal andere situaties de vooroordelen bezig te verdwijnen om plaats te maken voor een levende ontmoeting. Daar kan oprecht en onbevangen naar elkaar worden geluisterd èn naar eikaars reacties wanneer opnieuw — maar nu samen — de boeken van Oud en Nieuw Testament worden gelezen.
Niemand moet denken dat het er dan gemakkelijker op wordt. Juist dan blijkt dat nóch de joden nóch de christenen uit hun eigen geschiedenis kunnen springen. Een geschiedenis berstensvol vervreemding van elkaar èn van bloed, zweet en tranen. Volgens de laatste berichten zijn eerder negen dan zes miljoen joden omgekomen tijdens de tweede wereldooriog. Tegelijk poogt een beweging van groeiend anti-semitisme de laatste jaren de barre feiten te ontkennen. Terecht zegt dr. C. J. den Heyer, de secretaris van het deputaatschap, in een stelling bij zijn onlangs verschenen proefschrift; 'Na de Holocaust (miljoenenmoord, red.) kan men niet hetzelfde zeggen als ervóór'.
Bij alle leed dat vandaag de mensheid overspoelt kan de neiging ontstaan zo weinig mogelijk achterom te zien. Wanneer dat in de ontmoeting tussen Kerk en Israël gebeurt, blokkeert het de bezinning op wat voor christenen de centrale vraag is namelijk: wie was Jezus nu eigenlijk? Wat is de betekenis van het 'ja' tegen Hem èn van het 'neen' van een deel van het joodse volk.

Joden over Jezus
Joodse geleerden, met name in de staat Israël, weten indrukwekkend veel van Hem en van het Nieuwe Testament. Ze stellen vragen die beslissend zijn voor het legitiem gehalte van het christendom. Wat hen boeit èn ergert is een Messias Jezus die langzaam is losgescheurd uit de traditie van Israël. De gevolgen daarvan zijn nog nauwelijks te overzien. Barnard zegt ergens; 'het is nooit de bedoeling geweest dat de Messias Jesjoea zou worden gepopulariseerd om zo opgang te maken. Na zoveel eeuwen min of meer christelijk Europa — van kruisvaardij af tot en met hippe musicals toe — is er met Hem gesold omdat men meende met Hem en over Hem te kunnen praten en tegelijk zijn Hebreeuwse zegslieden te kunnen doodzwijgen'.
Door de joden te gaan verstaan zullen christenen Jezus vanuit een nieuwe gezichtshoek zien. Deze gedachte van Rabbi Lionel Blue sluit aan bij de vragen die Ad den Besten onder woorden brengt in zijn gedicht 'Nooit meer als toen', dat als een soort leidraad aan het rapport is meegegeven. 'Christelijk wezen is niet meer gewoon' en de vraag rijst; waarom niet 'overal God en jij vanzelf zijn zoon'? Ons gedicht eindigt;
'Maar God is anders leerde ik verstaan: geen God van grieken, maar een God van joden,
niet schoon, niet schoon, — levende bij de doden;
zijn zonen zijn die door het donker gaan,
wier mond Hem nog van onder zand en zoden
prijst als de zin, de zon van hun bestaan.'

Het kruis werd zwaard
Enkele vragen springen dan naar voren. Jezus zei tegen de mensen die Hem nieuwsgierig volgden; 'Wie niet zijn kruis draagt en achter Mij komt, kan mijn discipel niet zijn'. In de eerste eeuwen van het christendom is dat voor velen harde realiteit geworden, maar toen de kerk in de 4e eeuw staatskerk werd veranderde er veel. Zij greep de macht en het kruis werd een zwaard. En in de volgende eeuwen droegen de joden talloze malen het kruis waarin de christenen zeiden te geloven. Mare Chagall heeft steeds weer het lijden van zijn volk getekend met de voorstelling van de gekruisigde. De lijdende en stervende rabbi Jezus van Nazareth is het symbool van dit lijdende volk. Is het kruis terecht het symbool van het christendom? In de kerk zijn we gewend na te denken over Jezus en de christenen. Maar denken we ook over Jezus en de joden? Zouden de joden en Jezus daarin misschien ten diepste verbonden zijn dat ze aan den lijve hebben ervaren wat het zeggen wil om 'zonen te zijn die door het donker gaan'? En zou dat iets te betekenen kunnen hebben voor ons geloof in dè Zoon die door het donker ging, Jezus?

Samen in verliezersbond
Professor Talmon uit Jeruzalem zei tijdens een van zijn lezingen in Nes Ammim: 'we komen samen in een verliezersbond'. Hij doelde daarmee op het gevoelen van jodendom en christendom dat zij op wereldvlak een minderheid zijn geworden. Een gedachte die strookt met ons gedicht. Maar dan wel een minderheid rond de God van Israël die de niet-joden in zijn verbond met de joden getrokken heeft. Misschien biedt een verliezersbond kansen tot bezinning op deze door God gedachte relatie. Wordt het niet de hoogste tijd dat joden en christenen niet langer aan elkaar voorbijgaan of aan elkaar voorbij luisteren? Moeten ze niet bespreken wat het betekent als kinderen van Abrafciam vandaag op weg te zijn? En welke gevolgen dat moet hebben voor mens en wereld? Het gaat om vragen van dood en leven!
Tenslotte; het is niet de eerste keer dat Kerk en Israël door de gang van de geschiedenis met elkaar te maken krijgen. We mogen hopen dat dat meer dan tot nu toe voor het belijden en het beleid van de kerk nieuwe betekenis krijgt. In het bijzonder ook voor de komst van het Rijk van God waarmee joden en christenen beide bezig zijn. De 'Levende bij de doden' garandeert door zijn sterven en opstanding dat de toekomst is opengebroken.

*) In dit artikel wordt met Israël — tenzij anders aangeduid — het joodse volk in de wereld bedoeld.


Mevr H. L van Stegeren-Keizer uit Heemstede is voorzitter van het landelijke deputaatschap Kerk en Israël

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 augustus 1978

Kerkinformatie | 24 Pagina's

Niet zonder Israël*)

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 augustus 1978

Kerkinformatie | 24 Pagina's

PDF Bekijken