Bekijk het origineel

Broederlijke ontmoeting met David, Goliath en vele anderen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Broederlijke ontmoeting met David, Goliath en vele anderen

Dagboek Zuid-Afrika

12 minuten leestijd

Onlangs bezochten twee leden van het moderamen van onze synode, de dominees C. Mak en A. C. Hofland, opnieuw Zuid-Afrika. Nodigde in januari de (blanke) Nederduitse Gereformeerde Kerk een delegatie uit, nu deed dat de N.G. Sendingkerk, waarin de kleurlingen zich verenigd hebben. Op de volgende pagina's de indrukken die ds. Hofland opdeed.

MAANDAG/DINSDAG 25 / 26 SEPTEMBER
De eerste 'dag' van de reis is een merkwaardig uitgerekte dag. De reis begint om half twaalf in de nacht Dus eerst proberen te slapen. Dat lukt niet al te best in een stoel Anderhalf uur dan is 't gebeurd. Voor de rest: wat kwartiertjes indutten.
In Nairobi moet er getankt. Dan is er een technische storing. Oponthoud dus. Vergezeld met veel excuses. Intussen komen we twee uur later aan in Johannesburg. Het vliegtuig naar Kaapstad is vertrokken. Na een telefonisch bericht naar onze gastheer ds. David Botha, staat zijn zoon, de jonge ds.Johan Botha, ons op de goede tijd op te wachten.


WOENSDAG 27 SEPTEMBER
De eerste kennismaking op de kleurlingensynode. ledere gemeente vaardigt er zijn 'leraar' en een ouderling af Gevolg: ruim vierhonderd synodeleden. Er is een nieuw 'dienstencentrum', met daarbij een nieuw kerkgebouw, waar de synode vergadert.
De ontvangst is hartverwarmend geestdriftig voor de twee uit Nederland. Het moderamen blijkt geheel herkozen te zijn. Men is namelijk woensdag 20 september al begonnen.
Onderweg hadden we al gelezen van een ingrijpend besluit dat maandagavond was genomen. Ter informatie moet dienen, dat de vier N.G. kerken met enige anderen buiten Zuid-Afrika een 'Federale Raad' vormen.
Deze had op zijn laatste vergadering besloten te streven naar de totstandkoming van een 'overkoepelende synode'. Dit besluit kwam nu op deze kleurlingensynode, die dit voorstel veranderde in een veel verderstrekkend plan: integratie, ook aan de basis, bij de plaatselijke kerken. De kerken moeten open voor alle gelovigen van welke kleur dan ook.
Geen dubbel lidmaatschap meer (blanke predikanten, die lid blijven van hun 'eigen' thuiskerk én lid worden van de kerk waar ze werken; de verhouding blanke en bruine predikanten is ongeveer fifty/fifty). Dit voorstel was toen we aankwamen nog onderwerp van enthousiast gesprek. De spanning, die aan het begin van de synode voelbaar was geweest was hierdoor nagenoeg verdwenen.
De officiële begroeting was hartelijk. Eerst kreeg dr J. D. (Koot) Vorster het woord, namens de blanke N.G.K. Hij ging duidelijk met opzet niet in op de genomen besluiten. Vertelde wel dat hij 43 dienstjaren had en daarvóór in Nederland was, waar enkele artsen hem hadden opgegeven. 'Al die artsen zijn nu dood en ik sta hier nog voor u'.
Ds. Mak groette namens onze synode.
Noemde wel het integratie-besluit en zei blij te zijn dat dit genomen was voor wij er waren. Wij konden er zodoende niet op aangekeken wordend).
Namens de zwarte kerken sprak ds. Mabusela. Ging ook diep in op het genoemde besluit
Hij noemde zijn bruine broeders met nadruk vrienden. Een gescheiden kerk was niet de weg van Jezus Christus. Bij de avondmaaltijd een gesprek met kleuriing en zwarte over de toekomst in het licht van het verieden. David Botha blijkt een kenner van de geschiedenis van zijn kerk. In de vorige eeuw was het: De Bijbel stelt de eenheid centraal, maar om de zwakheid der (blanke) broeders voorlopig maar gescheiden organiseren. Nu is het: hoewel de praktijk moeilijk is, toch wijst de Schrift ons deze weg.


DONDERDAG 28 SEPTEMBER
Het regent hard. Het is echt koud ondanks de tijd van het jaar: begin van de zomer. Op de synode 'regent'het ook, namelijk moties.
Weer een historische dag: de kleuriingenkerk krijgt een eigen kerkorde. Kennisname ervan doet zien dat deze vrijwel gelijk is aan die van onze kerken. Op het bureau van de voorzitter (lid van de voorbereidingscommissie) zag ik ons welbekende blauwe boek liggen.
Tijdens zo 'n voor een deel toch wat droge vergadering pleegt men op de tafel van de praeses papiertjes te deponeren met 'soutkorrels': een kort gedicht, vaak een 'limerick'.
Soms onderbreekt Botha de vergadering en leest er dan een voor:
die broeders word ingelig oër pensioene
luister aandagtig naar die maak van miljoene
toe hulle van kleinkoek praat
gesnij op een bruiloft ou maat
weet almal: dis wat sij weduwee gaan doene

Toen de kwestie van de studieschuld ter sprake kwam (die van het salaris moest worden afgehouden) verzuchtte een kleurling leraar: 'Een rijke vrouw trouwen, dan ben je van al dat gezeur af'.
De kerk waar men vergadert is helemaal op zo'n vergadering ingericht. Elke bank heeft een gebruikelijke lessenaar, die zo kan worden omgeslagen dat het een smal 'tafeltje' wordt. In verschillende hoeken van de ruimte staan microfoons, leder kan zich vanaf zijn plaats verstaanbaar maken. Er komt op deze dag nog een vrij scherp incident rondom de voorzitter Als alles weer is opgelost krijgt de pers het verzoek hierover niet te publiceren (daarom over dit incident ook hier verder niet). De voorzitter voegt aan dit verzoek toe: 'Gun ons dit broederiik onderonsie'. En even later tegen de vergadering: 'Baie dankie. En begrijp goed: ek moes mij stoel verdedig, nie mijself nie'.
Bij iedere aanvang van een deel van de vergadering wordt zomaar door iemand uit de zaal een lied opgegeven, 's A vonds, als het lied bekend wordt, gaat een ander staan: 'Kan er nie wat vrolikers gesing word nie. 't Lijk wel of ons aan een graf staan'. Tijdens deze avondvergadering ligt er weer een 'soutkorrel' op de tafel. De praeses zijn bril schittert wat erg in het lamplicht. Op het papier staat een (goede) tekening van de voorzitter mét zijn bril op en daaronder 'Verskoon asseblief mij kunstmatige oë: de regte werke nie meer nie'.


VRIJDAG 29 SEPTEMBER
Het weer is guur en winderig. Men vindt het in de Kaap ook anders dan anders. Maar de voorzitter citeert een Kaaps gezegde: Kaaps weer is als een baba (baby): als er geen wind is is ie nat.
Tussen de middag een ontmoeting met de consul-generaal van Nederiand, de heer Peira.
De middagvergadering heeft als belangrijk onderwerp: Verantwoord ouderschap, dit in verband met de armoe, de huisvesting en de 'plakkerskampen', zoals de 'Crossroads'.


ZATERDAG 30 SEPTEMBER
Weer piasregens. Op de synode is het onderwerp nu de evangelisatie. Een goed gedegen rapport van ds. Mettier uit Claremont. In de pauze blijkt een opvallende belangstelling voor de mogelijkheden vanuit Nederland goede instructies te krijgen. Gevraagd wordt naar het adres van het Algemeen Diakonaal Bureau van het Toerustingscentrum (voor aanwijzingen hoe evangelisten te scholen), van de predikanten voor het jeugdwerk, voor kerk en industrie.
's Middags gaan we met Alan Boesak naar Crossroads. Onderweg een ontmoeting met de zoon van Theo Kotze (hijzelf is nu in Nederland). Deze wijst ons naar een plek waar een filmploeg bezig is, zodat we waldieper in deze wijk met zijn armzalige golfplaten kunnen binnendringen. Dan blijkt: het interieur is keurig. Ook werd ons door een goed geïnformeerde verteld, dat het percentage misdaad hier minder was dan elders in zulke stadswijken.


ZONDAG 1 OKTOBER
Ik word met de auto afgehaald voor een kerkdienst in Claremont. Op verzoek van ds. Mettier zal ik daar preken. Onderweg wijst hij zijn wijk aan. Een typische kleurlingenwijk.
We hopen daar nu te mogen blijven wonen, verzucht hij. Op mijn vraag om nadere verklaring vertelt hij, dat ze al tweemaal moesten verhuizen. Want dan werd zo'n wijk opeens tot 'blank gebied' verklaard. En dan hadden de kleurlingen maar te verdwijnen. .. In de consistorie word ik hartelijk begroet. Bij het begin van de dienst word ik voorgesteld aan de gemeente. Na de dienst bedankt een ouderling in warme bewoordingen voor de preek. Daarna wordt mij een foto van het interieur van deze kerk overhandigd met het verzoek die op te hangen in de kerk in Delft.
Tevens stelt ds. Mettier voor om met de kerk van Delft een correspondentie te beginnen.
Na de koffie een rit langs de Kaap. Een fascinerend land. Na de kennismaking met de kleuriingen, nu een met de kleurenpracht van bloemen en bomen.
Zondagavond is er een avondmaalsdienst voor synodeleden, familie en belangstellenden. De collecte is voor de mensen in Crossroads.


MAANDAG 2 OKTOBER
De laatste dag in deze synode. Ons wordt een mooie tekening aangeboden van de oudste kerk van de N.G. Sendingkerk in Kaapstad. De voorzitter van deputaten voor de publiciteit spreekt ons toe. Zijn naam is ds. Goliath. Ds. Mak reageert met de opmerking, dat hij verwachtte dat David (Botha) dit zou doen, maar zie het was Goliath, waar hij zich gezien zijn lengte ook meer bij thuisvoelde.
De opleiding komt ter sprake, met vragen over voortzetting, onder meer in Nederland.
Dan vraagt de voorzitter mij iets te vertellen over de 'leerstellinge' situatie aan V.U. en in Kampen. Men blijkt dankbaar te zijn voor mijn toelichting. Het schijnt nogal somber te zijn voorgesteld.
De twee waarnemers naar de SARK (Raad van Kerken) kwamen met een duidelijk en sterk pleidooi om als Sendingkerk zich nu definitief aan te sluiten. Nu was al eens eerder besloten tot een studie over de verhouding Wereldraad en SARK. Dat rapport was nog niet ter tafel. Dit gaf een der synodeleden een handvat om een motie in te dienen deze zaak niet verder te bespreken in afwachting van dat rapport. Een uitstel van vier jaren . ..
Zo kwam ook opeens een motie om verontwaardiging uit te spreken tegen de gift van de Wereldraad aan SWAPO. Ingediend door de predikant van Windhoek (hoofdstad van Namibië). Ouderiingen uit zuid West-Afrika vielen de motie bij. Hij werd aangenomen met vrijwel algemene stemmen.
Daarop kreeg ds. Mak gelegenheid wat toelichting te geven op de verhouding Gereformeerde Kerken en Wereldraad. Dat werd welwillend en begrijpend aangehoord. Veel is daardoor duidelijk geworden, zei men. Een motie werd wat later ingediend om de Nederiandse gereformeerde kerken te danken voor al hun hulp en meeleven, met name dank aan het A.D.B.

Aan het eind werd mij gevraagd een afscheidswoord te spreken. Toen ik daarmee klaar was werd ons staande toegezongen:
Heer laat U seen op hen daal
U guns uit Sion hen bestraal
O, grote Skepper eeuwge God
U is ons saalge deel en lot.


DINSDAG 3 OKTOBER
Ds. Botha en zijn zoon brengen ons per auto naar de luchthaven. In Johannesburg wacht mevrouw Ilse Naudé ons op. We worden hartelijk begroet ten huize van dr. Beyers Naudé. Terwijl ds. Mak naar binnen gaat, ga ik de tuin in (niet meer dan één bezoeker, weet u nog) en neem een aantal foto's van de prachtige bloementuin. Wat een land, wat een bloemenpracht! Het is hier zonnig en warm. Een heel ander klimaat dan in de Kaap.
Later krijg ik gelegenheid Beyers Naudé wat te vragen over zijn leven en ervaringen. Het verhaal van Cottesloe gaat dan echt voor je leven. Hij geeft zijn visie op de besluiten van de Sendingkerk. Wat een kerkelijk man is hij, die zo verstoten werd door zijn kerk. Wat een kijk heeft deze geïsoleerde man op de situatie van zijn land! Hoe zuiver in zijn beoordelingen.
Verrassend is zijn houding tegenover de laatste besluiten van de Wereldraad. Wij moesten maar dringend en diepgaand met hen in Geneve gaan spreken. Er is meer een zoeken en tasten bij hem dan een voorbarig oordeel.
Maar hij kent de mensen en de zaken terdege!


WOENSDAG 4 OKTOBER
We vertrekken per trein naar Pretoria. Weer zo 'n stuitende ervaring: een coupé voor bianken alleen ...
Een royale ontvangst bij dr O 'Brien Geldenhuys. Hij had ook de scriba Kobus Potgieter gezegd dat we zouden komen. Hij zou komen als hij tijd had. We hebben hem niet gezien. Geldenhuys ziet de toekomst niet rooskleurig in. Gehoopt wordt op een nieuwe vorm van contact tussen de beide kerken.
Het wachten is op de komende algemene synode.


DONDERDAG 5 OKTOBER
De ambassadeur de heer Froger, verwacht ons bij hem thuis. Een goed oriënterend gesprek. Frappant is de belangstelling voor de kerkelijke verhoudingen en ontwikkelingen, nu vanuit de optiek van de politiek. De ambassadeur is grondig geïnformeerd. Door hem komt er nog een gesprek tot stand met prof Jan Heyns. Deze wil ons toch nog graag met nadruk de vraag meegeven: houd ons vast, wij hebben u harder nodig dan ooit tevoren! Er komt, zo zei hij een nieuwe generatie, ik ken mijn studenten. Wij vroegen hem in aansluiting daaraan om voor die jongeren ook een schild te zijn, achter hen te staan als dat nodig blijkt.
's Middags stappen we in het vliegtuig. Dit keer van de SA.L, wat betekent dat we over de oceaan moeten vliegen. Dus ongeveer vijf uren langer!
Maar we hebben wat boeken: Prof. Durand en Wiilie Jonker zijn een nieuwe serie dogmatische studiën begonnen. Zo bij de eerste kennismaking zeer up to date.
Niet maar een tas met boeken, ook een hoofd vol indrukken. Vooral vanwege de kleurlingen, een grote bevolkingsgroep met zijn eigen moeiten en zorgen. Maar een groep met een heeriijk blij geloof.
Nog klinkt de zang van de ganse synode in mij na
Al had ek duisend, duisend tonge
Dis almal nodig vir die Heer.


Ds. Hofland te Delft is assessor van de generale synode.


Fotobijschriften
De schrijver van dit dagboek kwam ook nog toe aan het bewonderen van het Zuidafrikaanse landschap.
De Nederiandse gasten naast ds. Mettier en ds. Du Plessis (1).
Niet meer dan één bezoeker tegelijk: dr C. F. Beyers Naudé ontvangt ds. A. C. Hofland...
Ds. Goliath (rechts) offreert een tekening van de eerste N.G. Sendingkerk aan onze synode-preases. Geheel links de schrijver van dit dagboek, assessor ds. A. C. Hofland.
Een overzicht van de synode van de NG-Sendingkerk: alle predikanten vergaderen in toga!
Kijkje in het veelbesproken Crossroads.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 november 1978

Kerkinformatie | 24 Pagina's

Broederlijke ontmoeting met David, Goliath en vele anderen

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 november 1978

Kerkinformatie | 24 Pagina's

PDF Bekijken