Bekijk het origineel

Het rapport van de Nederlandse Gezinsraad

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Het rapport van de Nederlandse Gezinsraad

7 minuten leestijd

De Nederlandse Gezinsraad heeft onlangs een uitvoerig rapport gepubliceerd over het één-ouder-gezin. Alle problemen waar weduwen, weduwnaars, gescheiden en ongehuwde ouders mee kampen, worden erin op een rijtje gezet. Het zijn er vele. Problemen met geld, met de bijstand, met de scholen, met de werkgevers, met de professionele hulpverleners en met de gezondheidszorg. Hoe verschillend de problematiek voor iedere categorie van alleenstaande ouders ook ligt, een ding hebben ze gemeenschappelijk: ze wijken af van de norm.

Aantal volledige gezinnen neemt af

Toch wordt het tijd dat die norm snel wordt herzien. Het aantal volledige gezinnen neemt namelijk af. Gezinssociologen houden erreke-ning mee dat in de jaren tachtig zestig procent van de gezinnen niet meer aan de norm voldoet: twee gehuwde ouders met een of meer kinderen. Andere samenlevingsvormen als alleenstaande ouders, ouders die samenwonen zonder getrouwd te zijn, leefgemeenschappen, zullen dan de overhand krijgen.

Wie afwijkt van de norm heeft het zwaar te verduren

Wie nu afwijkt van de norm heeft het zwaar te verduren. De vooroordelen zijn legio. De weduwe komt er nog het best vanaf. In vele ogen is ze zielig, maar verder kan ze het niet helpen. De weduwnaar kan in het begin ook rekenen op hulp. Anders is de situatie voor gescheiden ouders. De partner, die het gezin verlaat, is een onmens, die zijn verantwoordelijkheden niet kent. De partner, die achterblijft, is weliswaar een zielig geval, maar ook aan haar of hem kleeft schuld. De ongehuwde moeder hoefthelemaal niet op begrip te rekenen. Elk probleem heeft ze aan zichzelf te danken.

Vooroordelen

Hoewel er hieren daar begrip doorbreekt voor de problemen waar alleenstaande ouders mee te maken krijgen, leiden de vooroordelen een hardnekkig leven. Niet alleen de omgeving doet daar aan mee, ook de betrokkenen zelf hebben deze vooroordelen. Ze voelen zich minderwaardig, afgedankt, tobben veelal met het idee dat ze hun leven hebben verknoeid. Met name gescheiden ouders gaan gebukt onder niet terechte schuldgevoelens.

Mentaliteitsverandering nodig

Verandering in deze situatie is alleen mogelijk door mentaliteitsverandering. Mevrouw Tat van Veen, staffunctionaris bij de Nederlandse Gezinsraad: „Het zijn de immateriële problemen die het de alleenstaande ouders extra moeilijk maken. Mensen denken zo weinig na over het effect van hun woorden. Een leerkracht die de kinderen een cadeau voor vaderdag laat maken, moet gaan beseffen dat een paar kinderen in zijn klas geen vader meer thuis hebben.„

Immateriële problemen niet los van materiële

De immateriële problemen, zo blijkt uit het rapport, zijn echter niet los te maken van de materiële. De zorgen vooreengoed huis, inkomen, en/of werk, vergen heel wat energie. Zeker als de partner pas is overleden of het huis heeft verlaten moet er voor deze materiële zaken eerst een oplossing worden gevonden. De instanties gunnen echter de alleenstaande ouders weinig adem. Voorschotten worden door de bijstand slechts zelden uitgekeerd.

„S.D. gaat te weinig uit van goede trouw„

De gemeentelijke sociale diensten komen er slecht af in het rapport van de Nederlandse Gezinsraad. Het optreden van de ambtenaren wordt als zeer betuttelend ervaren. Mevrouw Tat van Veen: „De sociale dienst gaat te weinig uit van de goede trouw. Een pas gescheiden moeder met een dochtertje van twee en een half wordt niet geloofd als ze zegt dat haar kind nog erg overstuur is. Dat het daarom beter is als ze nog even wacht met werken.„

Bijstand houdt op bij begin studie

Onbillijk is ook de regel dat de bijstandsuitkering ophoudt zodra de alleenstaande ouder gaat studeren of een omscholingscursus wil volgen. Mevrouw E. C. van der Meulen, staffunctionaris van de Fiom, een van de instanties die heeft meegewerkt aan het rapport, noemt dit een van de zaken die snel veranderd moeten worden. „Anders blijven veel alleenstaande ouders afhankelijk van de bijstand en komen ze nooit van dat minimuminkomen af.„ Ze noemt het voorbeeld van een gescheiden moeder die in de avonduren haar VWO-diplo-ma heeft gehaald. Toen ze overdag wilde gaan studeren op de universiteitwerd haaruitkering ingetrokken.

Meer begrip, minder veroordeling

Het rapport van de Nederlandse Gezinsraad is één groot pleidooi vooreen andere mentaliteit. Vooral de professionele hulpverleners zullen eraan moeten geloven. De hulp die zij geven mag niet langer betuttelend zijn of autoritair. Er moet meer begrip zijn en minder veroordeling. Mevrouw Van der Meulen: „Niemand is graag een object van zorg. Het maakt je klein en afhankelijk.„

Baat bij lotgenoten

Alleenstaande ouders ondervinden nog de meeste baat bij lotgenoten. Vooral praatgroepen blijken goed te functioneren. In het begin ligt het accent vooral op de emotionele verwerking van de scheiding of de dood van een partner. Maar ook bij de regeling van praktische zaken bieden praatgroepen veel steun.

Opvoeden zien als economisch nut

Maar begrip lost niet alles op, Zaken als de woningbouw en de werkverdeling vragen om heel concrete oplossingen. Er zullen ook huizen verbouwd moeten worden voor het afwijkende gezin. Er zal ook werk geschapen moeten worden voor alleenstaande ouders. Mevrouw Tat van Veen: „Part-time werk komt tegemoet aan de chronische overbelasting waaraan alleenstaande ouders lijden. De dubbele taak, én opvoeden én werken, is voor velen te zwaar. Het wordt tijd dat het opvoeden ook wordt gezien als een economisch nut. Wie een kind opvoedt, zou daarvoor een basisloon moeten krijgen, als hij of zij niet in staat is om te gaan werken. Dat geldt ook voor de weduwnaar of de gescheiden vader.„

Schooltijden

Harde maatregelen zijn ook voor het onderwijs gewenst. De schooltijden en de vakanties zijn aan zoveel variaties onderhevig, dat het elke combinatie met werk haast onmogelijk maakt. Het overblijven en de opvang na school zijn problemen, die eveneens hard aan een oplossing toe zijn. Mevrouw Tat van Veen: „Op ouderavonden zouden de moeilijkheden van de alleenstaande ouders openlijk besproken moeten worden. Het geeft niet alleen informatie aan de leerkrachten, die er in hun lessen meer rekening mee kunnen houden, maar ook de andere ouders worden er mee geconfronteerd. Wie weet gaan ze samen oplossingen bedenken, zoals overblijven op school onder leiding van een ouder of het creëren van opvang in gastgezinnen. Het is prima als lotgenoten elkaar helpen, maar nog beter is het als getrouwde en alleenstaande ouders solidair met elkaar worden.„

Zaak van lange adem

Mentaliteitsverandering, het rapport zegt het op vele plaatsen, is een zaak van lange adem. Voor die verandering wordt een dringend beroep gedaan op de opleidingsinstituten. Op pedagogische academies, op de opleidingen voor kleuterleidsters, op sociale academies, op de opleidingsinstituten voor de professionele hulpverleners. Want daar wordt een nieuwe generatie gevormd, die meer dan de vorige vertrouwd moet raken met een samenleving, waarin verschillende soorten relaties naast elkaar bestaansrecht hebben.

Rapport begin van lange discussie

Het rapport van de Nederlandse Gezinsraad zal het begin vormen van een lange discussie over deze problematiek. Het wordt gestuurd aan zes ministeries, die er het meeste bij zijn gebaat. Het wordt tevens gestuurd naar instanties, die nauw bij de hulpverlening betrokken zijn, zoals de sociale diensten.

In het voorjaar volgt een symposium, waarin ook het belang van materiële verbeteringen onder de aandacht wordt gebracht. Mevrouw Tat van Veen: „Mentaliteitsverandering hangt namelijk zo nauw samen met goede materiële voorzieningen, datje niet overmentaliteitsver-andering kan praten, zonder iets concreets te doen.„

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 1 januari 1979

Het Diakonaat | 35 Pagina's

Het rapport van de Nederlandse Gezinsraad

Bekijk de hele uitgave van maandag 1 januari 1979

Het Diakonaat | 35 Pagina's

PDF Bekijken