Bekijk het origineel

’Hilghe Stede’, van opvangcentrum tot tehuis

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

’Hilghe Stede’, van opvangcentrum tot tehuis

8 minuten leestijd

’Hilghe Stede’

Het tehuis voor uit Turkije gevluchte Christenen in Groningen is gevestigd in het pand ’Hilghe Stede’ aan de Verlengde Hereweg. Dit grote herenhuis uit de vorige eeuw is eigendom van de Hervormde Stichting ’Het Groene Weeshuis’, van welke stichting het college van diakenen het bestuur vormt.

In de middeleeuwen was de Hilghe Stede bij Helpman, thans de zuidelijke voorstad van Groningen, een bedevaartsplaats, waarheen pelgrims trokken om genezing, rust voor hun ziel, vrede te vinden. ’Wij kunnen deze oude Hilghe Stede wederom tot een plaats maken waar opgejaagde mensen op adem kunnen komen, rust kunnen vinden, Gods vrede kunnen genieten’, aldus W. K. van der Veen, secretaris van de Groningse diakonie in het Groninger Kerkblad van 7 oktober 1979. In deze maand werd namelijk besloten dat ’Hilghe Stede’ bestemd zou worden voor de huisvesting van uit Turkije naar ons land gevluchte Christenen.

Waarom vluchtelingen?

Aanleiding voor het beschikbaar stellen van ’Hilghe Stede’ voor gevluchte Christenen uit Turkije was de brochure ’Vluchtelingen’, in 1979 door het Boekencentrum en de Generale Diakonale Raad uitgegeven. In die uitgave wordt o.a. gezegd dat voor de vluchtelingen in Nederland goede huisvesting van het grootste belang is. Welnu, de diakonie had huisvesting te bieden: het pand ’Hilghe Stede’ stond al enige tijd leeg. Men zocht naar een diakonale bestemming voor dit voormalige weeshuis. Waarom zou het dan niet worden gebruikt voor de huisvesting van vluchtelingen? Gekozen werd voor de Syrisch-Orthodoxe vluchtelingen uit Turkije, die even tevoren de aandacht van de kerken hadden gevraagd voor hun problemen door hun intrek te nemen in de Sint-Janskerk te ’s-Hertogenbosch.

De diakonie van Groningen wist op dat moment niets van vluchtelingenhulp. Derhalve werd de Vereniging Vluchtelingenwerk Nederland (VVN) om advies gevraagd. Door deze vereniging is in overleg met de diakonie onder de Syrisch-Orthodoxe vluchtelingen gezocht naar mensen, die bijzonder slecht gehuisvest waren en die naar Groningen wilden verhuizen. Nadat ’Hilghe Stede’ was opgeknapt en ingericht kwamen op 23 juni 1980 tien echtparen met dertig kinderen naar Groningen.


In 1979 gaf de Generale Diakonale Raad samen met het Boekencentrum de brochure ’Vluchtelingen’ uit. Dit boekje was de aanleiding voor de diakonie van de Hervormde Gemeente te Groningen om te besluiten tot de inrichting van een tehuis voor asielzoekende vluchtelingen, gevestigd in het pand ’Hilghe Stede’.

Dit tehuis verschilt enigszins van het opvangcentrum voor vluchtelingen in Leiden, waarover u in het januari-nummer van Diakonia heeft kunnen lezen. In Leiden heeft men het meest te maken met individuele asielzoekers. De Groningse diakonie heeft voor Syrisch-Orthodoxe Christenen gekozen, die tot één groep behoren.

In dit artikel leest u hoe het tehuis van de grond is gekomen, de ervaringen van de diakonie van Groningen, alsmede de mening van de diakonie inzake de problematiek rond de ’Christen-Turken’.


Tijdelijk kon de VVN een maatschappelijk werker ter beschikking stellen. De samenwerking tussen de diakonie en de VVN is echter, jammer genoeg, nooit optimaal geweest. De VVN zag ’Hilghe Stede’ als een door de diakonie aan haar ter beschikking gesteld opvangcentrum voor cliënten van de vereniging, zoals ook de overheid voor opvangcentra zorgde. De diakonie zag in ’Hilghe Stede’ echter iets anders dan een ’opvangcentrum’. Zij wilde een tehuis bieden aan opgejaagde mensen, die de toekomst alleen maar somber konden inzien. De diakonie heeft zich vanaf het begin verantwoordelijk gevoeld voor de gang van zaken in ’Hilghe Stede’. Door publikaties in het kerkblad heeft zij voortdurend geprobeerd de gemeente voor de problematiek van vluchtelingen in het algemeen en van de Syrisch-Orthodoxe Christenen in het bijzonder te interesseren. Voor allerlei werkzaamheden deed zij een beroep op de gemeente. Niet alleen Hervormde gemeenteleden meldden zich voor vrijwillige arbeid, ook leden van de Gereformeerde Kerken boden hun diensten aan.

Hulpverlening niet vrijblijvend

Met ingang van 1 januari 1981 moest de VVN haar tijdelijke hulp beëindigen. Vanaf dat moment heeft de diakonie alleen voor zoveel nodig de belangen van de bewoners van ’Hilghe Stede’ behartigd. Vrijwillig(st)ers zorgen voor gezinsbegeleiding, juridische en medische bijstand, onderwijs van de volwassenen in de Nederlandse taal, enz. De kosten van het project zijn op een vergoeding voor kamerhuur van de bewoners van ’Hilghe Stede’, die een uitkering krachtens de ABW en kinderbijslag krijgen, na geheel voor rekening van de diakonie. Van geen enkele kerkelijke of wereldlijke instelling wordt, op welke wijze dan ook steun ontvangen.

Huisvesting en wat persoonlijke begeleiding bleken niet voldoende. Al spoedig kwam de diakonie voor indringender problemen te staan. Wat moet je doen met een gezin dat werd uitgewezen, hoewel het nog niet was uitgeprocedeerd. De diakonie meende dat de hulpverlening niet mocht ophouden op het moment, dat deze mensen ingevolge een besluit van het Ministerie van Justitie ’Hilghe Stede’ moesten verlaten. De hulpverlening aan vluchtelingen blijkt niet vrijblijvend te kunnen zijn.

Eén groep

De Syrisch-Orthodoxe Christenen uit Turkije behoren tot één groep en beroepen zich als leden van die groep op een gemeenschappelijk vluchtmotief. De diakonie, gesteund door de centrale kerkeraad van de gemeente, probeert reeds enige jaren bij kerken en overheid gehoor te vinden voor de rechtmatigheid van het beroep, dat deze mensen doen op een gezamenlijk argument voor hun vlucht — helaas zonder veel resultaat.

Begin 1981 is een handtekeningenactie gehouden. die ertoe heeft geleid dat vele gemeenteleden zich hebben verenigd in een verzoek aan de Staatssecretaris van Justitie om het collectieve element, dat de vlucht van de Christenen uit Turkije kenmerkt, te laten gelden bij de individuele beoordeling en deze mensen allen tot ons land toe te laten.

In maart jl. vroeg de diakonie in een brief aan de Hervormde Synode afstand te nemen van het beleid, dat de Raad van Kerken inzake de problematiek rond de Christenen uit Turkije voert. Dit beleid is sedert enige jaren erop gericht emigratiemogelijkheden te zoeken voor Christenen uit Turkije, die geen verblijfsvergunning voor Nederland krijgen. De Groningse diakonie heeft sedert zij met de Syrisch-Orthodoxe Christenen in zee is gegaan ervaren welk onrecht deze mensen in Nederland wordt aangedaan, aldus de secretaris, dhr W. K. van der Veen. Willekeur in de beoordeling door het Ministerie van Justitie is reeds lang door ervaren juristen aangetoond. Identieke gevallen worden namelijk ongelijk beoordeeld: de één mag blijven, de ander moet weg. Families, mensen, die hetzelfde hebben beleefd, worden uiteengerukt. Volgens de diakonie van Groningen is emigratie een bevestiging van het onrecht, dat de Staatssecretaris van Justitie in de beschikking ten aanzien van vluchtelingen uit Turkije heeft vastgelegd. Daaraan mogen de kerken, aldus de diakonie, niet meedoen.

De heer Van der Veen vindt dat de redenen, waarom de Christenen uit Turkije naar Nederland zijn gekomen, nooit uit het oog verloren mogen worden. Hun ervaringen sinds generaties met de moslims in de streek, waar zij woonden, en hun daaruit voortvloeiende angst voor het heden en de toekomst in Turkije maken voor deze mensen terugkeer naar het land van herkomst uitgesloten. Het is daarom voor hen extra hard en onbegrijpelijk dat velen wel een verblijfsvergunning krijgen, maar dat sommigen, die onder dezelfde omstandigheden in Turkije hebben geleefd, worden afgewezen. Deze afgewezenen worden door het Ministerie van Justitie meegedeeld dat zij zich, wanneer zij niet naar Turkije willen worden teruggezonden, hebben aan te melden voor emigratie bij de Raad van Kerken.

Handtekeningen

Niet alleen in Groningen staat men op de bres voor de Christenen uit Turkije. Op 27 maart fietsten vijftig gemeenteleden uit Huizen onder aanvoering van een gereformeerd predikant en een rooms-katholieke pastoor naar de woning van de Staatssecretaris van Justitie om te vragen een gezin uit Turkije niet het land uit te wijzen. Aan de staatssecretaris werden 1511 handtekeningen overhandigd, die ’s morgens na kerkdiensten in de Gereformeerde kerk, de Rooms-Katholieke kerk, de Hervormde buitengewone wijkgemeente en de Protestantenbond waren verzameld en die het verzoek om het gezin een verblijfsvergunning te verlenen ondersteunden. Eerder had de Raad van Kerken te Grouw een estafettetocht naar Den Haag georganiseerd om een dergelijk verzoek voor een Syriseh-Orthodox gezin in die plaats aan de Staatssecretaris van Justitie te overhandigen.

Over het lot van de Christenen uit Turkije in ons land is het laatste woord nog niet gesproken. De Raad van Kerken blijft met het Ministerie van Justitie in gesprek over emigratiemogelijkheden voor de ruim 250 Armeense en Syrisch-Orthodoxe vluchtelingen, die begin dit jaar te horen kregen dat zij ons land moeten verlaten. Sommigen van deze mensen zijn reeds vier tot vijf jaren in ons land. Wat gedwongen vertrek voor deze mensen, die hun naaste familieleden in Nederland moeten achterlaten, betekent, wat dit met name betekent voor hun kinderen, die reeds jaren Nederlandse scholen bezoeken en die hier al zijn ’ingeburgerd’, valt niet te beschrijven. Lichamelijke en psychische klachten worden steeds groter en zijn nu zodanig dat ook medici erop aandringen op humanitaire gronden alsnog een verblijfsvergunning aan deze mensen te verlenen. Daarmee zou dan een streep zijn gezet onder een reeds jaren durend menselijk drama.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 juni 1983

Diakonia | 32 Pagina's

’Hilghe Stede’, van opvangcentrum tot tehuis

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 juni 1983

Diakonia | 32 Pagina's

PDF Bekijken