Bekijk het origineel

Geestelijke verzorging van doven

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Geestelijke verzorging van doven

7 minuten leestijd

Extra problemen

Wij worden aan alle kanten met geluid omringd. Dat alles mist de dove. Deze moet het hebben van het zien. is dus visueel ingesteld. De ogen vullen aan wat de oren tekort komen. Maar dit brengt wel met zich mee dat hierdoor problemen ontstaan. Problemen die zwaarder zullen wegen naarmate de dove er zelf zwaarder aan tilt of de omgeving deze niet goed weet op te vangen.

Deze problemen liggen vooral in de communicatie: het praten met elkaar is moeilijker wanneer dit alleen gebeuren kan door zichtbare taal: spraakafzien, gebaren, duidelijk spreken.

Daarbij komt dat taal voor doven moeilijk is: de uitdrukkingsvaardigheid van horenden hebben zij niet, evenmin als de woordenschat en de grammatica.

Toenadering en begrip nodig

Denk nu niet dat doven zielig zijn en de horenden voor de oplossing van hun problemen moeten zorgen. De dove kan zich wel handhaven en weet zijn weg wel te vinden in onze maatschappij, maar heeft daarbij wel hulp nodig. Hulp die hem niet uit-, maar inschakelt. Het onderwijs is in de loop der jaren veranderd. Doven worden niet meer opgeleid voor enkele beroepen zoals vroeger, maar meer georiënteerd op deze tijd. Al zullen natuurlijk de beste toekomstmogelijkheden in de handvaardigheid liggen.

Als we spreken van onderwijs, moeten we daarin ook betrekken alle informatie die gegeven wordt, ook door teletekst, lectuur, vormingswerk en volkshogescholen. Zo is voor doven, evenals voor horenden, de wereld meer opengebroken.

Dit heeft ook consequenties voor de geestelijke verzorging. Daarbij moeten we niet allereerst denken aan verzorgenden en verzorgden, maar aan kerkelijk werk onder en met doven. Daarbij worden doven zoveel mogelijk ingeschakeld.


Bijgaand artikel handelt over de geestelijke verzorging van doven. Een bijzonder werk want de dove staat door zijn handicap op een andere manier in de wereld dan de horende.

Hij mist het geluid en daarmee een wezenlijk element van ons bestaan. Voor horenden is het ondenkbaar om zonder geluid te leven.

Met ds Franken, vanuit de Nederlandse Hervormde Kerk aangesield voor het pastoraal onder doven, spraken we over dit zo belangrijke werk.


Het gaat om werk van de Kerk voor een speciale groep, een groep die door zijn handicap te veel buiten het gewone kerkelijke leven staat. Dat hoeft geen bevreemding te wekken want de communicatie met doven is niet altijd even gemakkelijk. Maar maken we ons niet te vlug van het probleem af door dan maar geen contact te zoeken?

Een dove kan al gauw in de rubriek ‘niet meelevenden’ terechtkomen. Het is niet altijd even duidelijk waarom dat het geval is. Wordt de bezoeker, die namens de plaatselijke gemeen te komt, door de dove niet begrepen? Of heelt de bezoeker moeite om de dove te verslaan. omdat deze moeilijk verstaanbaar spreekt? Van beide kanten zal toenadering en begrip nodig zijn.

Bijzondere aandacht

Wal betekent dit voor de praktijk van het kerk-zijn? Dat een dovenpredikant een predikant is voor buitengewone werkzaamheden. Zijn gemeente omvat een groot deel van het land.

Regionaal wordt dit werk geregeld door Interkerkelijke Commissies, samengesteld uit vertegenwoordigers van plaatselijke kerkeraden. Door het hele land worden speciale dovendiensten en gecombineerde diensten van doven en horenden gehouden.

Vertier zijn er huis- en ziekenbezoeken, catechisaties en bijbelkringen.

Hoewel dit alles ook in de ‘gewone’ gemeente gebeurt, wordt hier speciaal met doven rekening gehouden.


De Christelijke Gereformeerde Kerken, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Nederlandse Hervormde Kerk besloten om met ingang van 1975 hel dovenwerk gezamcnlijk aan te pakken. Deze overeenkomst geschiedt op basis van Schrift en belijdenis.

Ieder stelde een predikant aan en men verdeelde het land in drieën. Zijn gemeente bestrijkt dus een derde deel van ons land. Zo heeft ieder van deze predikanten bevoegdheid gekregen ook in de andere 2 kerken. Daardoor kan h.v. de hervormde predikant preken, openbare belijdenis afnemen, sacramenten bedienen en huwelijken inzegenen ook in de beide andere kerken. En omgekeerd evenzo. Dit alles met inachtneming van de bevoegdheid van de plaatselijke kerkeraad.

Door de Christelijke Gereformeerde Kerken is aangesteld ds J. J. de Jonge in Zwolle. Hij bewerkt het noorden en het oosten van het land en een deel van Gelderland met het bejaardenhuis in Ede.

Door de Gereformeerde Kerken is aangesteld ds J. J. Lamme te Delft. Hij heeft als werkgebied een deel van Zuid-Holland, verder Zeeland, Noord-Brahanl en Limburg.

Ds. F.A.I.. Franken, aangesteld door de Nederlandse Hervormde Kerk, bewerkt Noord-Holland, Katwijk en Leiden met omgeving, Utrecht en de Veluwe.

Het werk van deze predikanten wordt regelmatig besproken in de gezamenlijke vergadering van de afgevaardigden van de drie landelijk samenwerkende kerken.

Als uitvoerend orgaan van deze kerken is de Stuurgroep ingesteld. Zij houdt zich bezig met de praktische gang van zaken zoals het gesprek met aspirant-voorgangers, landelijke kontaktdagen, begeleiden van interkerkelijke commissies.

Gerichte informatie wordt graag gegeven door de dovenpastores:

ds F. A. L. Franken, Purklaan 14, 3701 CG ZLIST

ds. J. J. de Jonge, Snavel van Emekamp 86, 8014 CX ZWOLLE

ds J. J. Lamme, Van Heemstrastraat 2a, 2613 CL Delft


Dat betekent voor kerkdiensten dat het lied wordt aangewezen via een overhead-projector, dat er langzaam en duidelijk gesproken wordt, ondersteund door gebaren. Er zijn ook diensten met een tolk waarin een predikant voorgaat, die zelf niet duidelijk af te lozen is voor doven.

Catechisaties worden altijd in kleine groepen gehouden. Huisbezoek wordt gewaardeerd, want hoe vaak valt de dove er niet buiten wanneer er huisbezoek wordt gebracht.

Isolement wordt doorbroken

Er is ook contact met het maatschappelijk werk. Gingen de maatschappelijk werkers en werksters vroeger hun mensen rond om ze te begeleiden, tegenwoordig laat men het initiatief voor contact aan de dove over.

Heeft deze hulp nodig, dan kan hij of zij een beroep doen op het maatschappelijk werk. Toch laat men de dove zoveel mogelijk zelf voor zijn belangen opkomen. Mondigheid wordt gestimuleerd.

Niet iedere dove heeft daar behoefte aan, sommigen vinden het wel gemakkelijk als alles voor hen geregeld wordt. Begeleiding was vroeger zeker nodig, immers de dove was slecht geïnformeerd en had niet de mogelijkheden die de horende heeft om op de hoogte te komen van de wereld om hem heen. Men leefde meer geïsoleerd. Dat isolement wordt nu doorbroken, wat vervolgens weer problemen met zich mee kan brengen.

Gevoel voor de ander

Welke concrete hulp kunnen we geven?

Het belangrijkste is misschien wel: accepteer de dove zoals hij (of zij) is. Gun hem tijd en aandacht.

Schakel hem, waar mogelijk, in bij activiteiten van de gemeente.

Laat de dove zien dat de kerk groter is dan zijn ‘dovenkerk’. Daar kan het zo gezellig zijn met doven onder elkaar. Maar we hebben ook diensten van doven en horenden. Laat zien dat u ook met hen wilt praten als er na de dienst koffie gedronken wordt.

Het kan wel eens nuttig zijn hulp te bieden aan een dove die zelf geen vervoer bezit om naar zo’n bijzondere dienst te rijden.

Denk ook eens aan de gezinnen waar horende ouders een doof kind hebben. Belangstelling kan goed doen. Geef adressen door aan de interkerkelijke commissie of aan de dovenpredikanten!

Dovenwerk is bijzonder werk. Maar denk niet dat u een bijzonder mens moet zijn om met een dove te kunnen praten. Duidelijk spreken en rustig. En vooral: gevoel voor de ander. Maar dat geldt niet alleen voor de omgang met doven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 februari 1986

Diakonia | 32 Pagina's

Geestelijke verzorging van doven

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 februari 1986

Diakonia | 32 Pagina's

PDF Bekijken