Bekijk het origineel

Boekbespreking

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Boekbespreking

4 minuten leestijd

Handboek voor diakenen

Het is niet eenvoudig om een breed naslagwerk als het losbladige ‘Hand-boek voor diakenen in de Nederlandse Hervormde Kerk’ in een korte bespreking recht te doen. Maar nu dit werk, op enkele rubrieken na, compleet is, is een aanbeveling zeker op zijn plaats.

Overzicht

De uitgave bevat een vrijwel volledig overzicht van zaken die betrekking hebben op het diakonaat. Achtereenvolgens komen aan de orde: bijbelse achtergronden; geschiedenis; maatschappij-analyse; algemene kerkelijke structuren; diakonale structuren; diakenen in de gemeente; diakenen en samenleving; werelddiakonaat; de rol van het geld en tot slot een hoofdstuk met documentatie. Tezamen vormen deze hoofdstukken een naslagwerk dat voor elke diakonie van onschatbare waarde is en met name nieuwe diakenen vertrouwd kan maken met het diakonale werk.

Kerkgrenzen

Hoewel in het diakonale vlak steeds meer activiteiten ‘Samen op Weg’ plaatsvinden, is een eigen handboek voor de verschillende kerken helaas nog altijd noodzakelijk. Dat blijkt met name bij lezing van het hoofdstuk over diakonale structuren. In dat hoofdstuk komt ‘Samen op Weg’ ook expliciet aan de orde.

Het verschil in rechtspositie tussen hervormde en gereformeerde diakenen wordt hier het grootste knelpunt in de samenwerking genoemd. Een hervormde diakonie heeft rechtspersoonlijkheid. De gereformeerden ken-nen geen zelfstandige diakonie, maar de diakenen zijn voor beleid en beheer verantwoording verschuldigd aan de kerkeraad.

Kerkordelij k valt er nog heel wat werk te verzetten. Toch zou het voor de hand gelegen hebben om bij de beschrijving van de ontwikkeling en vormgeving van het diakonaat wat meer over de eigen kerkgrenzen heen te kijken.

Spanning

Een tweede spanning in het werk is die van ambt en gemeente. Wie het boek van voren af aan doorneemt, krijgt de indruk dat diakonaat alleen het werk van diakenen is. De diaken en de diakonie staan centraal. Dit is begrijpelijk gezien de eeuwenlange ambtelijke en kerkordelijke traditie en ook enigszins gezien de doelgroep voor wie dit handboek bestemd is.

Pas in het zesde hoofdstuk wordt duidelijk gemaakt dat dit toch allemaal anders ligt en worden eigentijdse inzichten omtrent de diakonale ge-meente beschreven. Als belangrijkste taak van de diaken wordt dan ge-noemd: ‘De gemeente, of nauwkeuriger: de gemeenteleden, te leiden, te stimuleren, maar ook te corrigeren bij het uitoefenen van de diakonale taak’. Omdat dit inzicht nog altijd op weerstanden stuit, zelfs in de kring van diakenen, zou men verwachten dat het als een principieel gezichtspunt door de hele uitgave heen meer aandacht zou hebben ontvangen.

Opdracht

Dat het handboek voor deze tijd geschreven is, blijkt o.m. uit de hoofd-stukken over maatschappij-analyse en diakonaat voor de schepping. Het hoofdstuk over maatschappij-analyse maakt duidelijk dat diakonaat niet beoefend kan worden los van een maatschappijvisie. De bijdrage over diakonaat voor de schepping opent de ogen voor de milieuproblematiek en ziet ook daar een diakonale opdracht, want het gaat om de schepping.

Verlegenheid

Veel bijdragen zijn beschouwend van aard en daardoor te weinig concreet met het oog op de praktijk van het werk. Dit is jammer, want in veel ge-vallen is een diakonale gezindheid wel aanwezig, maar roepen opbouw en uitvoering van het werk grote verlegenheid op. Concretisering is dan ge-wenst. Zo zouden, om een voorbeeld te noemen, diakenen met het oog op een analyse van de samenleving in eigen omgeving vertrouwd gemaakt kunnen worden met het instrument van de ‘sociale kaart’.

Driedeling

De bijbels-theologische achtergronden van het diakonaat zouden nog meer systematische aandacht verdienen. Zo wordt het verhaal in Hande-lingen 6 nog te vanzelfsprekend gelezen als oorsprong van het diakenambt en wordt de driedeling binnen het ambt (predikant, ouderling en diaken) te gemakkelijk verstaan vanuit het drievoudig ambt van Christus. Men zou beter kunnen uitgaan van de christologische benadering van het diakonaat, zoals uitgewerkt door Phi-lippi in zijn ‘Christologische Diakonie’, een bron die ik in dit handboek node gemist heb.

Omdat het om een losbladig naslagwerk gaat, durft men wat vrijmoediger om aanvullingen te vragen. Want deze opmerkingen doen niets af aan de waardering voor dit handboek, dat met recht een standaardwerk genoemd kan worden.

Het ’Handboek voor diakenen in de Nederlandse Hervormde Kerk’ wordt uitgegeven door het Boekencentrum, Postbus 84176, 2508 AD Den Haag.

Dr G. Heitink is hoogleraar praktische theologie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 1 mei 1989

Diakonia | 36 Pagina's

Boekbespreking

Bekijk de hele uitgave van maandag 1 mei 1989

Diakonia | 36 Pagina's

PDF Bekijken