Bekijk het origineel

Dr. H.B. Weijland uitgezwaaid als adviseur synode

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Dr. H.B. Weijland uitgezwaaid als adviseur synode

11 minuten leestijd

Dr. H. B. Weijland neemt woensdag 6 juni afscheid van zijn werkkring in hel Dienstencentrum te Leusden. Hij blijft echter hoogleraar kerkrecht te Kampen (20%) en als zodanig adviseur van de synode.
Dr. H. B. Weijland: predikant te Hasselt 21 sept. 1952. Amstelveen-noord/ Buitenveldert, voorheen Nieuwer-Amstel (Noord) 20 okt. 1955. De Lier 4 okt. 1959. Arnhem 8 mei 1963. Pred. in algemene dienst als actuarius van de generale synode 1 okt. 1975-1 jan. 1983. Adviseur van de generale synode lot 1 juli 1990. Hoogleraar aan de Theol. Universiteit te Kampen, 1 jan. 1983.


Rasechte synodetijger

door ds. A. Kruyswijk

Als afgevaardigde van Gelderland deed hij zijn intrede in de synode. Dat was in 1969. Het moderamen zette hem in de kerkrechtcommissie, gedachtig aan zijn dissertatie over 'Augustinus en de kerkelijke tucht'. Op zichzelf is die toewijzing niets bijzonders, want alle synodeleden komen in zo'n commissie terecht. Maar Weijland kreeg daar meteen het belangrijke rapport te schrijven over de toelating van de vrouw tot het predikambt, en door zijn heldere argumentatie en zijn vlotte schrijftrant werd niet alleen de zaak beklonken maar werd ook zijn faam als theologisch goed onderlegd synodelid voorgoed gevestigd.

Zakelijk
Dat was overigens niet zijn eerste produktie. Al heel in het begin was ook zijn financiële belangstellingopgevallen, en de puntigheid waarmee hij erg rake opmerkingen kon plaatsen. Als extra taak had hij daarom de speciale commissie voor de begrotingerbij gekregen, en cx)k daar had men gemerkt dat je hem prima als rapporteur kunt laten optreden : zakel ij k, snel, en met een goed oog voor verhoudingen en voor details. In de volgende synode, 1971, lag het voor de hand dat hij voorzitter van zo'n commissie werd, en nu meteen maar van die voor financiën en organisatie.

Dolle mina's
Levendig waren de synoden in die tijd. Dolle Mina's die binnendrongen om voor baas in eigen buik te demonstreren, synoodkreet dat meer aandacht voor sociale vragen kwam bepleiten, veertien jongeren die fusie met de hervormde kerk kwamen eisen, het eerste rapportover homofil ie onder enorme belangstelling, aandacht voor prof. Kuitert en vervolgens voor dr. Wiersinga - en Weijland was er helemaal bij. Hij schoot keer op keer vanachter zijn gelderse tafel voorin de zaal omhoog als een duvellje uit een doosje en had een aanzienlijke invloed op het beleid. Het sprak dan ook vanzelf dat hij in zijn derde synode, 1973, tot lid van het moderamen werd gekozen. Dat vergaderde toen nog in de Oude Tram in Amersfoort en Weijland had daar zijn gedegen inbreng in alle mogelijkegesprekken; over Zuid-Afrika of het oorlogsvraagstuk, de eerste combisynode of het komende Dienstencentrum.

Een rasechte synodetijger: een man, die met complete inzet ter synode tijgt. En goede herinneringen achterlaat!

ds A. Kruyswijk was van '71 tot '74 voorzitter van de synode.


Net als Lubbers

door ds. C. Mak

Henk Weijland heb ik leren kennen in onze studententijd. Hij werd opgeleid in Kampen, ik in Amsterdam. Maar van tijd tol tijd kwamen de studenten van hogeschool en universiteit bij elkaar. In 1948 of 1949 was Amsterdam de gast van Kampen en toen maakte ik wat vluchtig kennis met Henk. In mijn herinnering was hij toen niel veel anders dan vandaag. In 1952 kwam ik hem weer tegen, zij het in de krant. Hij was beroepen in Hasselt. Toen wist ik, dat hij meer in zijn mars had dan ik. Want een jaar eerder had ik in die gemeente als kandidaat gepreekt. Maar wie mij ook beriep, Hasselt ging mijn deur voorbij . . .

Vrienden
Pas in 1975 kwamen wij zo dicht bij elkaar, dat we vrienden werden. De synode van Maastricht benoemde in haar openingszitting Henk nietalleen lot praeses, maarook tot actuarius. Hij koos voor het acturariaat en zo werd ik preaeses. Aan die samenwerking bewaar ik de beste herinneringen.
Want Henk was een prima actuarius en een fijne kameraad, wanneer wij in binnenland of buitenland klussen moesten opknappen in opdracht van de synode, die soms lang nieteenvoudigwaren. En verder? Metalle theologen deelt hij het tikje ijdelheiden het vleugje ambitie, dat hen zo mensel ijk maakt. Maar hij onderscheidt zich van de meeslen door zijn grote inzet, onbegrijpelijke Ausdauer en verbluffende vindingrijkheid. Hij doet mij vaak denken aan Lubbers: voor ieder probleem tovert hij wel een paar oplossingen uitde mouw. Natuurlijk zijn niet al die oplossingen even bruikbaar. En wanneer hij zijn argumenten kracht bij zet met de ingewikkeldste en wonderlijkste beelden, pas ik goed op mijn tellen als voorzitter van de vergadering!

Contact
Ik denk, dat er in de afgelopen 15 jaar nauwelijks een maand is geweest, dat Henk en ik geen contact met elkaar hadden; meestal in Leusden en vaak over oecumenische zaken. Dat heeft de vriendschap verdiept. En dat heeft meer dan eens geleid tot vertrouwelijke gesprekken over moeiten in eigen leven en in de gezinssfeer. Daarover uitweiden zou onkies zijn. Maar ik wil niel verzwijgen, dal ik Henk dankbaar ben voor het vertrouwen, dat hij mij wilde geven. Zo was het goed om met HBW te verkeren. Zal dat zo blijven? Natuurlijk wel! Een vutter moet zich een nieuw ritme eigen maken.
Daarin past het aanhouden van de band met makkers uiteen voorbije periode. Nog vele jaren!

ds C. Mak was van '75 tot '78 voorzitter v.d. synode


Gevoelsmens met exacte inslag

door ds. A. C. Hofland

In Delft maakte ik kennis meteen hoogleraar in de wiskunde. Ik vertelde hem eens dat mijn aanleg op het gymnasium veel meer de kant uitging van de wiskunde dan van de klassieke talen. Zo zelfs dat mijn wiskundeleraar me verweet mijn roeping te verzaken. Verrast vertelde deze hoogleraar toen, dat hij ook eens zo'n leerling had in de tijd dat hij leraar was. Die werd ook predikant: dat was Henk Weijland.
Toen ik later Henk leerde kennen, werd hij nel actuarius in 1975. Daarna, in het moderamen (Zwolle) enals praeses (Delft en Bentheim) werden de contacten u iteraard veel nauwer. En altijd bleek die affiniteit, niet alleen confessioneel en organisatorisch, maar ook dieper: die wijze van aanpak en benadering. Dat exacte speelde door in het leggen van verbanden en het wars zijn van tegenstrijdigheid en chaos. Het moest 'kloppen'.

Thematisch
Toen ik voor het eerst als commissierapporteur op de synode de vele vragen moest beantwoorden, deed ik dat niet vraag na vraag, zoals men gewoon was, maar maakte voor mezelf een thematische indeling en rubriceerde zo alle vragen. Dit sprak kennelijk de actuarius aan, zodathij het ook expliciet in de acta (G.S.M. art. 245) vermeldde. Als actuarius viel ook zijn scherpe geheugen op, als het ging over kwesties, dieal vroeger op synoden aan de orde geweest waren, waardoor hel gevaar van tegenstrijdigheden werd vermeden. Toch was Henk, met zijn exacte inslag, een gevoelsmens. Hij sprak altijd meteen emotionele ondertoon, als een gedrevene. Een uitdrukking als: 'Dit is dan ook mijn moeite' wekte bij insiders een blik van herkenning.

Origineel
En dan, last but not least, zijn historisch wetenschappelijke bijdragen. Meestal verrassend en origineel. Als concreet voorbeeld denk ik aan zijn studie over het 'Beginsel der Afscheiding'. Overwegingen die mijns inziens nog onvoldoende zijn doorgewerkt en nog altijd voor de oecumene van grote betekenis zijn.
Samenvattend: Mijn werk in het moderamen van de synode (1977-1983) is met name ook door de samenwerking met Henk Weijland een hoogtepunt geweest in mijn leven als predikant.

ds. A. C. Hofland was van '79 tot '82 voorzitter van de synode


Onze eigen huistheoloog

door ds H. J. Kouwenhoven

In het moderamen van de synode speelde haar vaste adviseur vanzelfsprekend een gewichtige rol. Deskundige bij uitstek als hij was, leek hij daar meestal ook niet de minste moeite mee te hebben. Om misverstand te voorkomen; hij speelde bepaald niel de eerste viool. Een beetje praeses zou hem daarvoor natuurlijk ook de kans niet hebben gegeven. Ik heb het in Henk Weijland veeleer meer dan eens geprezen, dat hij zijn verlies kon nemen. Want wij volgden zijn ideeën lang niet akijd slaafs of geïmponeerd. Intussen, eerlijk is eerlijk, het viel ons wel eens moeilijk hem bij te benen. Soms kwam er heel wal kunst en vl iegwerk aan te pas om hem in de hand te houden. Een gedrevene laat zich niet zo gauw afremmen, in de regel. En wie weet hoe vaak een professional terecht denkt, dat hij met kop en schouders boven de amateurs uitsteekt?!

Maar hel ging Henk Weijland nooit om zijn eigen gelijk. Daarom trok hij zich ook nooit verongelijkt, meesmuilend of aangeslagen terug in zijn hok, als hij voor zijn visie geen medestanders gevonden had. Hij is er trouwens veel te speels en te dartel voor om zich op te sluiten.

Ruimte
Van de kerk verwacht hij dan ook niet anders dan dat ze mensen de ruimte geeft. Geroepen om het evangelie te verkondigen, dient ze her en der ruimte te scheppen.

Begenadigd zal ze zelf ruimte hebben te zfjn, de kerk. Daarop tamboerde onze theologisch adviseur om de haverklap. Met groot respect denk ik terug aan de vele, uiterst waardevolle nota's, die Henk Weijland voor de synode, ook voor het moderamen van de synode heeft geschreven. De rode draad die daardoor heen liep - altijd weer- was de nadruk op de genade. Daaru it levend wordt de kerk mild, vergevensgezind, bescheiden, ruimhartig, open naar de wereld. Alle geborneerdheid en zelfverzekerdheid is haar dan vreemd. Zijn liefde tot de 'vaderen' ging daarom ook nooit zover, dat hij geen theologisch appeltje met hen durfde te schillen.

Integendeel! En het was mee daardoor dal zijn theologische handreikingen vaak om te smullen waren.

ds. H. J. Kouwenhoven was van '83 tot '87 voorzitter van de synode


'De kogel in het nagellakflesje'

door ds. E. Overeem

Elf jaar heb ik dr. H. B. Weijland van dichtbij meegemaakt. Eerst als jong synodelid van net dertig: hoog keek ik tegen hem op. Later als commissievoorzitter, moderamenlid, en praeses. Het schuchtere 'u' werd al gauw een hartelijk 'jij'. En nog steeds kijk ik hoog tegen hem op. Om z'n deskundigheid. Van veel synoden tol in een grijs verleden kent hij de hoed en de rand. Van theologie weet hij veel; hij is eindredacteur van fundamentele rapporten, die lot ver in het buitenland (de GOS!) de aandacht trokken. Nietalleen als adviseur in algemene dienst (z'n ene pet) maar ook als hoogleraar kerkrecht (z'n andere pet) verstaal hij zijn vak. Dat kerkrecht een droog vak is - Weijland zelf leert en leeft het anders. Bij hem begint de kerkorde om zo te zeggen voor je te bewegen.

Energie
Zeg je Weijland, dan zie je een heleboel banen. Lid van het moderamen. Kerken theologie. Kerken oecumene. Samen op weg. Kerkorde. Waar haalt hij de tijd en energie vandaan? Zie je Weijland, dan hoor je hem praten. In z'n hart is hij -denk ik - een romanticus. Al pratend stijgt hij soms van 't aardse los. In verreweg de meeste gevallen komt de zaak dan ook wel weer op z'n pootjes terecht. En onderweg: dat taalgebruik. De 'bokswedstrijd in hel konijnenhol', aanduiding van veel drukte om niks, haalde zelfs de landelijke pers. 'De kogel in het flesje nagellak': even schudden en het stroperige is weer vloeibaar, het troebele weer helder. De'wildcard': de door Weijland gecomputeriseerde olifant in de porseleinkast. En hel onvergetelijke: 'broeder praeses, een paar zinnen' - en dan kwam er een verhaal . . .

Markeringspunt
Zoals gezegd: het is nog maar de VUT van de ene pet. Tóch een goed markeringspunt, om 'dankjewel' tegen Henk Weijland te kunnen zeggen. Voor al les wat hij voor onze kerken en in het bijzonder voor de synode heeft mogen en willen doen. Hel ga hem goed in de deeltijdVUT. Als ik hem typeren moet dan kies ik vooreen van z'n eigen aanduidingen: de kogel in het flesje. In vastgelopen situaties heeft hij vaak voor nieuw uitzicht gezorgd. Dat de zaak soms troebel blijft, ligt niet enkel aan die kogel. Want geschud heeft hij wel willen worden!

ds. E. Overeem, is voorzitter van de generale synode.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 mei 1990

Kerkinformatie | 24 Pagina's

Dr. H.B. Weijland uitgezwaaid als adviseur synode

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 mei 1990

Kerkinformatie | 24 Pagina's

PDF Bekijken