Bekijk het origineel

Diakonaat, een kwestie van het juiste evenwicht

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Diakonaat, een kwestie van het juiste evenwicht

8 minuten leestijd

‘Wat inspireert ons als diakenen?’ en: ‘Hoe houden we het vol?’ Deze twee vragen stonden centraal tijdens een beraadsavond voor diakenen die in oktober vorig jaar in Amsterdam werd gehouden. Diakonaal consulent Sjon Donkers hield een inleiding over ‘de diaken als evenwichtskunstenaar’.

Diakonaat speelt zich af op het terrein van kerk en samenleving. Anders gezegd: diakonaat houdt die twee bij elkaar. Dat dat nodig is, blijkt wel als je op afstand kijkt naar het verschijnsel ‘kerk’. Het lijkt in de kerk vaak alleen om ‘de kerk’ zelf te draaien. Om kerkelijke zaken en de zorgen die daar bij horen. Binnenkerkelijke zaken dus. Daarin gaat onze tijd, energie en geld zitten. Zo lijkt de samenleving ver weg. Van een andere orde.

Maar waar draait het dan om in de kerk? Wat stelt ze dan voor? Wat vertellen we elkaar in kerk? Dat zijn toch zeker verhalen die zijn ontstaan in de samenleving? In een harde samenleving met zorgen, verdriet, ziekte en honger. Verhalen van gewone alledaagse mensen, verteld in bijbelverhalen. Als we nu in die kerk elkaar die verhalen vertellen en als we geloven in die verhalen, dan moet dat toch ergens uit blijken? Want daarin zit de geloofwaardigheid van de kerk. Heel letterlijk: wat is ons geloof waard als het zich niet vertaalt in een beweging naar de arme, de weduwe, wees en vreemdeling? Gods lievelingen worden ze genoemd. Op het moment dat we vergeten dat het om de minsten gaat, de kwetsbaren in onze samenleving, houdt het op met onze geloofwaardigheid.

Met andere woorden: het diakonaat, de dienst aan de samenleving, is veel wezenlijker voor de kerk dan we vaak beseffen. Het raakt haar identiteit. Het raakt de kern van het gemeente-zijn.

Gemeente erbij betrekken

De diakonie zou zorg moeten dragen voor het genoemde evenwicht tussen kerk en samenleving. De taak van de diakonie is om de kerkleden te leren denken van buiten naar binnen. Want zelfs de activiteiten van de diakonie zijn nogal eens gericht op de eigen gemeente. Niet dat die slecht zijn of overboord gegooid moeten worden. Maar omdat God niet alleen van kerkmensen houdt, maar van alle mensen, zal de kerk veel meer kerk moeten zijn in de buurt. Dat is het diakonale uitgangspunt voor een gemeente.

De diakonie hoeft niet zelf op al die terreinen actief te zijn, maar zou juist de gemeente moeten stimuleren om diakonaal te worden. Diakenen zijn, als het goed is, eerder de aanvuurders dan de uitvoerders van het diakonaat. Want het ging toch om de geloofwaardigheid van de gemeente? En dus moeten we af van het smoesje van de gemeente: ‘daar hebben we de diakonie toch voor?’ Dat is uw taak: er zorg voor dragen dat die uitdrukking, dat smoesje, verdwijnt uit het kerkelijke taalgoed!

Maar hoe betrekken we de gemeenteleden meer bij het diakonaat? Hoe zorgen we ervoor dat niet alleen diakenen de uitvoerders zijn? Laat ik opmerken dat er al heel veel aan diakonaat gebeurt door kerkleden. Het is algemeen bekend dat kerkleden bijzonder actief zijn in allerlei bewegingen die je diakonaal zou kunnen noemen, zoals een wereldwinkel, milieubewegingen enz. Laten we die mensen in onze gemeente waarderen. Waar kunt u verder aan denken?

Beleidsplan en eredienst

In de eerste plaats is het verstandig om te werken met een diakonaal beleids- en werkplan. Daarbij moet u zich niet iets groots en ingewikkelds bij voorstellen. Eerder het resultaat van een interne bezinning op wat u als diakonie, in uw eigen wijk, met uw eigen gemeente, zou willen verstaan onder diakonaat. Hoe maken we de gemeente diakonaal? Hoe betrekken we haar bij de zaak van het diakonaat?

Ik weet dat diakonieën die de tijd nemen om na te denken over visie en taken, over toekomst en diakonale gemeente, daarmee energie opdoen. En omdat een diakonaal beleidsplan altijd onderdeel is van het beleidsplan van de kerkenraad, treft u daarmee de kerkenraad in haar beleidsuitgangspunten. Zo wordt de kerkenraad als geheel veel meer verantwoordelijk voor het diakonaat. Vertel dus wat u bezielt. Waar u als diakonie mee bezig bent. Waar u zich druk over maakt. In de tweede plaats is de eredienst bij uitstek het terrein voor evenwichtskunstenaars. Als u ergens de gemeente aantreft om haar aan te vuren, is het wel in de eredienst. Maak daar gebruik van. Help de gemeente af van het beeld dat u ‘alleen maar’ collecteert. Maar het gaat verder: U heeft een taak, ik zou bijna zeggen een opdracht, om in de eredienst het diakonale karakter van de liturgie te bewaken. Liturgie zonder diakonaat is niets, en diakonaat zonder liturgie is ook niets. Ik hoop dat u zich dat bewust bent. Want hoe komen de arme, weduwe, wees en vreemdeling van vandaag in beeld? Hoe worden zij ingelezen in de bijbelverhalen? De gemeente leren denken van buiten naar binnen… Als dat ergens kan, is het in de liturgie. Want liturgie gebeurt op straat. Diakenen ontmoeten mensen in knelsituaties. Diakenen ontmoeten de arme, weduwe, wees en vreemdeling van vandaag op straat en brengen hun verhalen mee de kerkdienst in. Wat buiten de kerk gebeurt, draagt u de kerk in. En vervolgens spoort u de gemeente aan om weer naar buiten te gaan. Om die mensen om wie het God gaat, te ontmoeten. Zo sprankelt de eredienst weer. De gemeente komt in beweging. Laat zien waar zij voor staat. De eredienst wordt weer een plek om te vieren.

Wat mij betreft is een ander aandachtspunt de diakonievergadering. Behalve dat die niet te lang moet duren, is een diakonievergadering bij uitstek de plaats om het evenwicht te oefenen. Schep ruimte voor eikaars verhalen. Zowel verhalen van ontmoetingen met mensen in de knel als uw eigen persoonlijke verhalen. De diakonie als plek om te delen en te vieren.

Vervolgens zou ik willen dat u als diakonie mondiger werd. Diakenen zijn vaak te bescheiden. Het diakonaat zou veel meer en met nadruk aan de orde gesteld kunnen worden in de kerk. Om te beginnen in de kerkenraad. Want als u die mee heeft, en ook de predikant, heeft u bondgenoten. Als ook zij aanvoelen waar het om gaat, staat u als diakonie veel sterker. Dan krijgt de diakonale gemeente ‘smoel’.

Inspiratie behouden

De diakenen die ik ontmoet, omschrijf ik meestal als mensen met bewogenheid en bevlogenheid. Mensen die zich druk maken om onrecht. Die het woord barmhartigheid letterlijk nemen. Diakenen willen helpen.

De vraag is echter: hoe houden zij, hoe houdt u dat vol? Hoe behoudt u uw inspiratie? Ik denk namelijk dat er wel eens teveel van u gevraagd wordt. Te veel dat niet met uw eigenlijke taak te maken heeft. Te veel zaken er omheen. Zaken die op andere bordjes horen. En dat is jammer. Want daarmee doet u zichzelf tekort. En wellicht ook de kerk. Ik geef u een paar tips die er op neer komen dicht bij uw eigen diakonale visie te blijven! De belangrijkste vraag die u zich als diaken moet stellen, is deze: wat inspireert mij als diaken en hoe wil ik dat een plek geven? Evenwicht bij uzelf en bij uw plek in de diakonie.

Diakenen zijn open mensen, open naar mensen in de knel. Maar als het bij de diakonie alleen gaat over mensen in de knel, over onoplosbare problemen, dan is het logisch dat je het gevoel krijgt dat je geen meter opschiet. Want de problemen nemen niet af.

Maar u heeft toch ook ervaringen waarin het wél lukt? Ontmoetingen waarin iets oplicht van waar het ons om draait. Waarin iets oplicht van God of van waar het Hem om te doen is: die bewoonbare wereld voor iedereen. Ik weet zeker dat u die ervaringen heeft. Geef uzelf de ruimte om dat zo te ervaren. Laten we ook eens trots zijn op onszelf. Op al die dingen die wél lukken. Laten we ze elkaar vertellen. Dat kan enorm bemoedigen. Wees open naar uzelf en naar elkaar.

Een ander aspect is: u moet u thuisvoelen op de stoel die u is toebedeeld. Het moet een stoel zijn waar u uw talenten kwijt kunt. Want soms zijn we daar erg slordig mee in de kerk! Een diakonie is pas een sterk team als de spelers op de juiste plek staan. Een linksbuiten moet je niet als rechtsback opstellen.

Andere suggesties die ik nog zou willen noemen, zijn: zing als diakonie eens een diakonaal lied als opening van een vergadering. Laat de opening of sluiting rouleren onder elkaar, luister naar welke gedichten of verhalen ons aanspreken. Neem er de tijd voor.

Sjon Donkers, diakonaal consulent voor de provincie Zuid-Holland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 1 februari 1999

Diakonia | 20 Pagina's

Diakonaat, een kwestie van het juiste evenwicht

Bekijk de hele uitgave van maandag 1 februari 1999

Diakonia | 20 Pagina's

PDF Bekijken