Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

In memoriam K. Norel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

In memoriam K. Norel

7 minuten leestijd

Op de middag van 4 mei. enkele uren voor men in dit land de doden uit de Hitleroorlog herdenkt en de vlaggen halfstok treuren aan de gevels van openbare gebouwen en van panden, die bewoond worden door vergrijzende mensen, stierf Karel Norel een tragische dood tengevolge van een auto-ongeluk. Zijn vrouw werd zwaar gewond.Zo eindigde het leven van de man, die in de oorlogsjaren zo vaak zijn leven gewaagd had door te protesteren tegen het Duitse geweld en de tirannie, zesentwintig jaar na de bevrijding door de tirannie van onze zelfgeschapen technologie.

Norel werd ruim 71 jaar en wie een opsomming van zijn werk volledig zou zien, zal toegeven, dat deze volksschrijver, deze geboren verteller, zijn tijd heeft gebruikt tot het uiterste. Hij schreef voor de jeugd en voor het eenvoudige volk. Eenvoudig, recht op de man af, boeiend en altijd met een verborgen opvoedkundige strekking.

Hij vertelde over eenvoudige mensen met doorzichtige karakters, handelend tegen een historische óf actuele achtergrond. Uitvoerig oriënteerde hij zich ten aanzien van tijd en plaats van handeling. Hij had zijn vaste relaties, waar hij zijn licht opstak vóór hij aan het schrijven sloeg. Hoe vaak zou hij op Urk zijn geweest en op Flakkee? Hoeveel urenlange gesprekken gingen ' er niet vooraf aan de opzet van zijn boeken? Hij schreef met verve en fantasie, maar altijd was er een achtergrond van feiten en historische gebeurtenissen.

Dat zijn werk tenslotte literaire creatie was, werd niet altijd begrepen. Er zijn Urkers, Sliedrechters en Flakkeeërs, die hem verweten, dat hij een verkeerd beeld gaf van hun streek, hun dorp of hun eiland.

Zij misten het begrip voor het recht van de verbeelding om te kiezen wat bruikbaar is en te verwerpen wat onbruikbaar is in een creatief proces.

Men zegt, dat hij een jeugdschrijver was. En hij gaf dat altijd volmondig toe: jeugd- én volksschrijver.

Als dat zo is, wordt de vraag interessant: Kent de lezende jeugd dan ook Inderdaad zo'n auteur? Wordt zijn werk dan ook veelvuldig door jeugdige mensen gelezen of zijn het eenvoudige ouderen, die er naar grijpen?

Het laatste is zeker ook het geval en niemand behoeft zich daarvoor te schamen. Je kikkert er tegenwoordig van op als je eens een goed verhaal in handen krijgt zonder trieste sex en met vriendelijke hoopvolle mensen. En dat vind je dan nog wel eens in een goed kinderboek.

Jeugd over Norel

Om er achter te komen of een jeugdschrijver door de jeugd gekend wordt en of hij door de jeugd gelezen wordt, moet je de jeugd aan het woord laten. Die gelegenheid had ik dezer dagen en het resultaat was zeer interessant. Een 45 jongens van omstreeks 18 jaar en een 23 meisjes van dezelfde leeftijd gaven hun herinneringen weer uit de tijd, dat ze K. Norel's boeken verslonden hadden.

(Sommigen hadden jarenlang gemeend, dat hij Knorel heette). Van deze protestants-christelijke jongeren waren er zeer weinig, die niets van hem hadden gelezen.

De jongens hadden gemiddeld 4 1/3 boek van Norel gelezen en de meisjes gemiddeld 2 1/4. Er waren er enkele (jongens!) die 10 a 14 titels van Norel's boeken konden noemen. En of zij ze gelezen hadden! Met rode oren en soms met kleffe handen van de spanning. Alle noemdeii zijn boeken spannend, boeiend, ook al ontbrak de kritiek achteraf niet. Deze 18 a 19-jarigen waren hun Norel-fase te boven; nu las niemand of bijna niemand meer iets van hem.

Vergeten we niet, dat deze jongeren studerenden zijn en door hun studie kritischer worden ten aanzien van taalgebruik en stijl. „Geen literatuur", meldden enkelen met grote stelligheid. De tijd ontbrak om hen te vragen wat ze dan wel onder „literatuur" verstaan.

Romanticus

Een andersoortige kritiek op de gelezen boeken van de auteur leek mij ernstiger van aard.

„Hij romantiseert de oorlog en de oorlogsomstandigheden en daardoor dacht ik als jongen: ik wou, dat wij ook eens zoiets meemaakten", zei een van de jongelui.

Uiteraard sloeg dit op de bekende boeken, de bestsellers, die Norel geschreven heeft om te voorkomen, dat de jongere generatie het belang van het gebeurde uit de tweede wereldoorlog al te gauw volledig zou miskennen. „Engelandvaarders", „Strijders" en „Verzet en Victorie", de. drie delen van zijn jeugdtrilogie zullen hier wel in de eerste plaats bedoeld zijn. Hier signaleerden de jongelui naar mijn mening een van de zwakke .zijden van de auteur. Een romanticus — en Norel was een romanticus — heeft naar zijn aard de neiging de eigen situatie als grauw en alledaags te ervaren.

Hij ontsnapt daaraan door zijn verbeelding de vrije teugel te geven en het verlangde avontuur te zoeken in het verleden of in de toekomst of in verre landen. In het jeugdboek en in het volksboek komt deze hang naar het spannende, het opzienbarende, het gevoelige zeer sterk tot uitdrukking.

Goed en kwaad

Dat is een aanvaardbare zaak, zolang die fictieve wereld naar goed en kwaad duidelijk wordt getekend. De jonge lezer leeft zodanig mee met de personen uit „zijn" boek, dat hij als het ware in hun huid kruipt.

Door die sterke identificatie met de helden van het verhaald, wordt het goed en kwaad van de held het goed en kwaad van de lezer. Hij of zij neemt het oordeel over van de handelende persoon, ontsproten aan de verbeelding van de auteur. En 'welke auteur zou kunnen vermijden, dat op deze manier een mening bij de jeugdige lezer ont staat als boven werd weergegeven? Als jongen heb ik gesmuld van de boeken over Zuid-Afrika. De boeken vann L. Penning: De leeuw van Modderspruit enz.

Na jaren ontdek je pas hoe sterk zo'n boek je beïnvloedde! Je koos onvoorwaardelijk partij voor de Boeren en hoe meer Engelse soldaten ze „tussen de ogen" schoten, hoe fleuriger je het verhaal vond. In de jaren '30 leek het er wel op, dat het de boeken van Penning waren geweest, die sommigen een onuitwisbare anti-Engelse gezindheid hadden bijgebracht.

En toch K. Norel heeft veel betekend voor het lezend protestantse volksdeel. De godsdienstige sfeer, de door en door Nederlandse verhoudingen, d e levenshouding van de Calvinistische Nederlander, werden vaak uitstekend door hem uitgebeeld.

En hij vertelde maar, hij kon het niet laten: vaderlandse geschiedenis, kerkgeschiedenis verhalen over gebeurtenissen van kort en lang geleden, van Geuzen en Oranjeklanten, van Hollanders in Canada, van Janmaats en sinjeuren.

Tot In de titels toe vind je iets terug van een Calvinistisch sentiment; de grootheid van het Calvinistisch verleden en de waarden, die het Calvinisme nog erkent en najaagt, in Urk en Sliedrecht, in Canada onder de immigranten en op de vissersvloot en overal elders.

Hij signaleert de merkwaardige stuwkracht, die dit Calvinisme eertijds vertoonde, ook in het heden als hij schrijft over de droogmaking van de Zuiderzee in „Rondom het land van morgen" en in „Te land en te water", ook al zal hij dat nooit rechtstreeks uitspreken. Het werkzaam leven van de journalist-schrijver K. Norel is onverwacht beëindigd, onverwacht en tragisch. Zijn vele boeken zullen nog decennialang gelezen worden door jongeren en ouderen En vooral het protestantse volksdeel zal nog vaak naar deze verteller luisteren, geboeid en verrast.

Want hij had veel te vertellen. Moge zijn werk, dat een positief-christelijke geest ademt, ondanks alle menselijk tekort, nog lang een tegengif vormen tegen de negatieve beïnvloeding, die van veel lectuur in onze dagen uitgaat. Dan heeft .K Norel niet vergeefs geschreven en niet vruchteloos verteld. 

Willem Siebrands

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van Saturday 8 May 1971

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

In memoriam K. Norel

Bekijk de hele uitgave van Saturday 8 May 1971

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

PDF Bekijken