Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Stormachtige ontwikkeling van het elektronisch orgel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Stormachtige ontwikkeling van het elektronisch orgel

EMINENT IN BODEGRAVEN VIERT 50-JARIG JUBILEUM

8 minuten leestijd

Het is alweer wat jaren geleden, dat we d s. H. Stolk, die lange tijd de Hervormde gemeente van Scheveningen diende, hoorden zeggen "Toen ik pas in Scheveningen stond, kon je vooral 's zaterdag.- en 's zondags avonds bijna huis aan huis orgelspel horen, in veel gevallen begeleid door zang van de huisgenoten. Als je nu 's avonds door onze plaats wandelt, is het bijna mogelijk om de televisie -programma 's op de voet te volgen".

Hoewel de TV in het avondlijke gezinsleven van veel Nederlanders nog al­tijd een zeer grote rol speelt is er toch ook weer een andere ontwikkeling op gang gekomen. We bedoelen de opkomst van het elektronische orgel. Leek het er aanvankelijk op, dat het aloude harmonium en daarmee het orgelspel, dat voor al in de protestant - christelijke gezinnen zo'n grote rol speelde, langza­merhand in de vergetelheid zou geraken, de komst van het elektronische orgel zorgde voor een nieuwe opbloei van het zelf musiceren en daarmee ook van het geestelijk lied.

Een Nederlands bedrijf dat bij deze ontwikkeling een grote rol speelde bestaat morgen 50 jaar. Een goede gelegenheid om aandacht te schenken van deze onderneming de NV Eminent in Bodegraven. We hadden daartoe aan de vooravond van het te vieren jubileum in de Congreszaal van het Jaarbeursgebouw te Utrecht een gesprek met Cees Vreeken, die samen met zijn broers Louis en Frits de directie voert van het bedrijf sinds vader Jacob Vreeken bijna drie jaar geleden op zeventigjarige leeftijd van een welverdiende rust ging genieten.

Dat er bij dit bedrijf toch wel van een spectaculaire ontwikkeling sprake was zal u uit het onderstaande interview duidelijk worden.

„Meneer Vreeken, uw bedrijf bestaat een halve eeuw, hoe is het eigenlijk begonnen?"

„Nou, dat is heel klein geweest hoor. Mijn vader was bakkersknecht, maar hij was erg muzikaal en bespeelde 's zondags het orgel van de christelijke gereformeerde kerk in Boskoop. Door dat organistschap is hij eigenlijk zijn zaak kunnen beginnen. Vader wilde namelijk graag van de muziek zijn beroep maken. Hij kon een pandje kopen om een orgel- en pianohandel in te beginnen, maar hij had geen geld om dat te financieren. Alle pogingen die hij in het werk stelde om geld te lenen liepen op niets uit. Tenslotte werd hij opmerkzaam gemaakt op een echtpaar uit Waddinxveen, dat altijd in Boskoop kerkte. Daar moest hij het maar eens proberen. Hij kende dat echtpaar echter helemaal niet, maar het orgelspel heeft toen de brug gelegd. Ze waren blijkbaar zo tevreden over de begeleiding van de gemeentezang, dat vader kreeg wat hij vroeg. Zodoende kon hij op zaterdag 31 maart een zaken openen in orgels, piano's en andere muziekinstrumenten. Voor 75 cent per uur gaf hij ook orgellessen. Op de eerste dag werd er voor ƒ 2,85 verkocht aan mondorgels en muziekstukken".

Zijn de zaken daarna snel ontwikkeld".

„Nee. dat ging maar langzaam. Wegens het ontbreken van liquide middelen sloot hij met een collega-handelaar een 10-jarig contract af om de voor de verkoop noodzakelijke instrumenten in consignatie te kunnen krijgen. In 1928 werd wel een pand in het centrum van Bodegraven in gebruik genomen. Een grote verbetering, maar wel een groot risico. In 1933 was het consignatiecontract afgelopen en toen kon eerst recht van zelfstandig zakendoen worden gesproken. De crises- en oorlogsjaren waren echter niet eenvoudig. De winkel raakte leeg en werd bewoond door een geëvacueerd gezin. Er bleef maar één harmonium over: in de huiskamer van de familie Vreeken. Na de oorlog.duurde het nog geruime tijd eer de zaken weer wat op gang kwamen. In 1953, dus eerst na 30 jaar zaken doen kwam bij ons de eerste werknemer in dienst. Dat was een meubelmaker die nieuwe moderne kasten moest maken om gebruikte orgels en piano's. Wel waren mijn twee broers en ik Inmiddels in de zaak gekomen".

„Eerst in 1953 de eerste werknemer. Dan is het daarna wel erg snel gegaan. Hoeveel mensen zijn er nu werkzaam in uw fabriek?"

Het aantal werknemers schommelt nu tussen de 350 en 400. In de jaren vijftig begon het elektronische orgel zijn opmars. We gingen importeren uit Duitsland en Amerika. De zaken gingen steeds beter en we besloten tot het bouwen van een nieuwe grote werkplaats.

In 1959 begonnen we aan de ontwikkeling van een eigen elektronisch orgel. Wij hadden zelf geen kennis van de elektronische techniek, maar we hebben gewoon de mensen aangetrokken die deze kennis wel bezaten. We dachten een half jaar nodig te hebben voor een eigen produkt, maar eind 1960 was het eerste prototype pas gereed. De ontwikkeling is daarna wel stormachtig geweest. In 1961 maakten we 250 orgels met 30 man personeel, vorig jaar was onze produktie tot meer dan 18.000 stuks gestegen. We zijn daarmee de grootste orgelfabriek van Europa geworden.

Waar schrijft u die belangstelling voor het elektronisch orgel aan toe".

„Wat ons land betreft geloof ik dat een zeker heimwee naar het gezellige gezinsleven, waarbij het harmonium debet is aan deze ontwikkeling. Een groot deel van onze kopers bevindt zich in de leeftijdsgroep van 35 tot 50 jaar. Deze mensen hebben nog herinneringen. Misschien idealiseren ze het verleden wel, maar ze willen er iets van terughebben. Verder speelt natuurlijk een grote rol, dat er in het protestants christelijke volksdeel altijd veel gezongen werd, 'er is een grote kennis van geestelijke muziek. Praktisch iedereen kan meezingen. Hoeveel christelijke zangverenigingen zijn er niet. Verder is natuurlijk ook de makkelijke bespeelbaarheid van het instrument van belang.

„Over bespeelbaarhcid gesproken. Er zullen heel wat mensen zijn die na aankoop van een elektronisch instrument les willen hebben. Zijn er voldoende leraren en is het een beetje betaalbaar?

„Er is over het algemeen een groot gebrek aan leraren. Daarom wordt op veel muziekscholen les gegeven via een practicum. Dat gaat uitstekend. Na de les krijgen de leerlingen een cassette mee naar huis met de te bespelen muziek. Ze hebben dan zelf controle op hun prestaties. In praktisch alle grote plaatsen van ons land kan men daardoor op een betaalbare wijze o.m. een elektronisch orgel leren bespelen. Het lesgeld bedraagt ongeveer 30 gulden per maand. Na een jaar kunnen de meeste leerlingen al aardig spelen. Zij die nog verder willen gaan moeten dan individueel les nemen. Het is ook mogelijk om enkele maanden een instrument te huren, om te beoordelen of het voldoet aan de verwachtingen die men er van heeft. Van de huurders gaat 95 pet. tot aankoop over.

Hoe ziet u de verdere ontwikkeling in uw branche".

Daar mogen we optimistisch over zijn. We geloven dat er nog een grote markt braak ligt. We exporteren nu naar 60 landen. Bovendien lijkt het wel of er in de elektronica alles mogelijk is. Een onderzoeker vertelde mij pas, dat het niet onmogelijk is dat men via zijn polshorloge geïnformeerd zal worden over de weersverwachting of over verkeersopstoppingen op een bepaald punt. Een nieuwe ontwikkeling is bij ons, dat we een recorder inbouwen in het instrument. Daarbij kunnen cassettes gekocht worden waarop een heel orkest speelt, maar' waaraan de orgelmuziek ontbreekt. Die kan men er dan zelf bijspelen. Als de andere gezinsleden daar soms niet van houden, gebruikt dan gewoon de hoofdtelefoon. Ook voor de kerken zal er in de toekomst steeds meer gebruik worden gemaakt van elektronische instrumenten. Natuurlijk zijn pijporgels voor kerken het mooiste wat er is, maar financieel is dat nauwelijks haalbaar meer. Men moet niet alleen bedenken wat de huidige aanschaf kost, maar ook wat een eventuele restauratie in de toekomst zal gaan kosten".

ONDERNEMERS

Is de heer Vreeken dus niet bepaald pessimistisch over de toekomst van de produkten van zijn bedrijf, hij is dat wel over het klimaat waarin het ondernemerschap in Nederland moet worden uitgeoefend. ,,Als het zo doordat zullen na de textiel, de leerindustrie en de scheepvaart, nog wel meer bedrijfstakken uit ons land verdwijnen. Dat zou een ramp voor Nederland betekenen. Ik ben niet tegen vakbonden, maar waarom beweren ze steeds maar, dat je in dit land alleen maar wat kan bereiken als je vader geld heeft. Wij zijn er zelf toch hot voorbeeld van dat geld niet het belangrijkste is, maar de persoonlijke inzet. Ook als iedereen maar denkt dat ondernemingen er alleen maar zijn om van te plukken, zal de lust tot investeren steeds minder worden. Maar het is best mogelijk, dat we eerst tot een crisis moeten komen, voor zich weer gezondere inzichten baanbreken".

WENS

We hopen én voor Eminent, maar ook voor onze Nederlandse samenleving, dat er in de toekomst in dit land de ruimte zal blijven die mensen als deze familie Vreeken de gelegenheid geeft om bedrijven op te bouwen, die niet alleen voor velen werkgelegenheid verschaffen, maar die ook produkten scheppen die bij kunnen dragen tot een goede sfeer in de gezinnen. Moge bovenal de orgels van NV Eminent zich mengen in de vreugde over de daden des Heeren waarvan psalm 150 zingt: „Laat zich 't orgel overal bij het juichend vreugdgeschal. Tot des Heeren glorie paren".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 30 maart 1973

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Stormachtige ontwikkeling van het elektronisch orgel

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 30 maart 1973

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken