Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Wil bevindelijke prediking wars verbondsmethodisme

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Wil bevindelijke prediking wars verbondsmethodisme

Ds. K. van den Belt van Twijzel naar Clifton

10 minuten leestijd

Gisteren is op Schiphol ds. K. van den Belt met zijn gezin naar Amerika vertrokken. Het gebeurt meer dat predikanten naar The States gaan; vooral na de Afscheiding is er een druk „theologisch verkeer" over de Atlantische Oceaan ontstaan. Soms is het een visitereisje om in corresponderende kerken 't Woord te verkondigen en de Sacramenten te bedienen; soms ook bezoekt men eikaars synoden. Ds. Van den Belt verlaat echter definitief de vaderlandse bodem om op waarschijnlijk 17 juni a.s. zijn intrede te doen in de Free Reformed Church van Clifton, waar hij de opvolger wordt van ds. C. Smits die thans te Hardinxveld-Giessendam staat. Enige tijd voor zijn vertrek hadden wij een gesprek met deze van origine Gereformeerd Vrijgemaakte predikant: over wat hij in Nederland achterlaat, waarom hij niet Vrijgemaakt meer is en wat hem in Amerika te wachten staat.

Geschiedenis herhaalt zich

Ds. van den Belt is niet de enige predikant die vanuit de Gereformeerde Kerken naar een bevindelijke Afscheidingskerk is toegegaan. Niettemin is het opvallend dat bijna zestig jaar geleden in Vcendaal ds. W. den Hengst op dezelfde gronden als ds. Van den Belt uit de Geref. Kerken is gestapt, namelijk een afkeer van de verbondsopvatting en een voorliefde voor de lievindclijke prediking. In 1913 heeft hij een Geref. Gemeente in Veenendaal gesticht (niet in 1911, zoals het Jaarboekje der Geref. Gemeenten vermeldt). Toen wij aan ds. Van den Belt een „Open brief van een vriend over de uittreding van ds. W. den Hengst te Veenendaal uit de Geref. Kerk" lieten lezen, kon hij de gevolgde gang van zaken, op enkele details na, geheel bij zichzelf bevestigd zien.


Allereerst zijn persoon. Hij werd op 16 maart 1927 in Zwartsluis geboren; daar werkte zijn vader aanvankelijk in een koffiestroopfabriek en later bij een scheepsartikelenzaak. In Zwartsluis volgde hij één jaar voortgezet onderwijs en doorliep daarna in Kampen aan een Christelijk Lyceum de afdeling gymnasium. Aan de Theologische hogeschool van de Geref. Kerken Vrijgemaakt kreeg hij onderwijs van de hoogleraren Schilder, Holwerda, Deddens, Veenhof en Jager en na enige vertraging door ziekte legde hij in 1961 zijn kandidaatsexamen af.

Verbondsmethodisme

Op 15 juli 1962 werd hij door (nu wijlen) drs. J. M. Zinkstok (zowel theoloog als geoloog) die toentertijd in Meppel stond, in het ambt bevestigd. Deze Friese gemeente (niet zover van Leeuwarden) werd zijn eerste en enige gemeente tot nu toe in Nederland en dat niet met onverdeeld aangename herinneringen. 

Want ds. Van den Belt was dan wel Vrijgemaakt predikant, maar niet van ganser harte. Al vanaf zijn twintigste jaar koesterde hij bezwaren tegen het „verbondsmethodisme" in deze kerk. Hij had veel meer op met bijv. nu wijlen prof. G. Wisse, die op de noodzaak van de waarachtige wedergeboorte wees en kortom de bevindelijkheid voorstond.

Ingepompt

Aanvankelijk ging alles goed in Twijzei. Na zijn intrede kreeg dominee enkele gepaste cadeaus en zijn echtgenote een wasmachine, als bewijs van de toegenegenheid van de gemeente die zijn prediking buitengewoon waardeerde. Men had jarenlang veel met hem op. Dat lag in de aard der traditie; vanaf 22 april 1889 toen de gemeente Twijzel als Gereformeerde Kerk werd geïnstitueerd, was men gewend met predikanten op te trekken én onder de Twijzels predikanten kan men illustere namen tegenkomen als ds. H. K. Zijlstra (die er tot 1915 stond) en ds. C. Trimp, de latere hoogleraar in Kampen. Deze had, zo zei ds. Van den Belt, de specifiek Vrijgemaakte leer er grondig „ingepompt". Zo grondig, dat hij het als zijn taak zag een even grondig tegenwicht te bieden en voortdurend te wijzen op de bevindelijke omgang van de Kerk met haar Heere en tevens de gemeente voor te houden dat de Christelijke doop — ook binnen de Vrijgemaakte kerken — nog niet betekende dat men er dan wel was. Geenszins: ook met een gedoopt voorhoofd gaan velen de hellepoort door. 

In de Geref. Kerken (Vrijgemaakt) wijst men de veronderstelde wedergeboorte van dr. A, Kuyper af, maar men vindt dat een kind uit „Vrijgemaakte ouders" dat is gedoopt, tegelijk in het geloof d at God hun God is, ook moeten erkennen dat deze God hun God is. Als een kind gedoopt wordt, is het menens van God als Zijn verbondszegelen via de predikant aan het kind worden betekend. Anders zouden de verbondsbeloften niet waarachtig zijn.

Fanatiek

Deze „doopleer" beviel ds. Van den Belt echter nauwelijks. Het werkte, zoals hij constateerde, verstarring en verdorring in de hand, Gaandeweg kreeg de gemeente in de gaten dat ds. Van den Belt niet de leer vertolkte die indertijd ds. Trimp hen „voorhield". De eerste die er over viel was de ondel-wijzer H. T. Wouda die mensen om zich heen verzamelde, overleg pleegde met' genabuurde predikanten en de zaak op de classis bracht. Ds. Van don Belt kenschetst hem als „te goeder trouw", maar „vreselijk fanatiek". Enfin, er kwamen tal van moeilijkheden en per 1 oktober 1967 verbrak ds. Van den Belt zelf het cla.ssicaal en daarmee het kerkelijk verband met de Vrijgemaakte kerken. Hij is dus nimmer geschorst of afgezet 

De meerderheid van de kerkeraad was het met hem eens en deze behield het kerkgebouw en pastorie. De groep-Wouda belegde aparte diensten in de oude Chr. school en omvat volgens het jaarboekje 1972 82 doopleden en 73 belijdende leden. De gemeente van ds. Van den Belt is kleiner: zo'n 120 zielen. Maar van heinde en verre uit het wijde Friese land kwamen de mensen naar Twijzel toestromen om in een van de zeldzame plaatsen waar dit mogelijk is in Friesland, de bevindelijke waarheid met de toeleidende weg tot het geloof te horen prediken. 

Als "vrije" dominee ging hij ook elders preken. Enkele keren ging hij voor om de noodzakelijke Sacramenten te bedienen bij het afgesplitste deel van de Geref, Gemeente in Nederland te Rijssen en geregeld preekte hij in Huizen (NH) en Hoofddorp, de gemeente die dhr. G. den Boer vrij spoedig gaat verlaten om zijn intrede te doen in Twijzel als opvolgerv an ds. Van den Belt. Tal van tijdredes heeft de vrije dominee van Twijzel uitgesproken, alom in den lande. 

Niet aangedurfd

De episode „Vrijgemaakte Kerken" is thans voor hem afgesloten, hoewel hij hier en daar nog contacten heeft. Er zijn namelijk, zo zegt hij, vrij veel ouderen die kort van de vrijmaking in 1944 de bevindelijke prediking nog gehoord hebben. De Vrijgemaakte kerken komen immers voojrt uit de Afscheiding die o.a. aan de kenmerkenprediking hoge waarde toekent. Maar dit laatste" heeft ds. D. van Dijk, Vrijgemaakt em.-predikant nooit gezind. O.a. in geschrifte heeft hij daar fel tegen getoornd. Deze predikant echter die anders tegen uittredende Vrijgemaakte predikanten in zijn kerkbode nogal ageerde, schreef niets over ds. Van den Belt. Was dat om de oudere mensen niet wakker te schudden? zo vraagt deze zich af. Anderen kenschetsten mij, om dezelfde reden als een vreemde indringer die gaandeweg de Vrijgemaakte leer voor iets anders ingeruild zou hebben. Niets is echter minder waar. Toen de kerkscheuring kwam in Twijzel, preekte ik nog net zo als in het begin, aldus ds. Van den Belt. 

Maar had ds. Van den Belt dan geen behoefte om zich bij een vast kerkverband aan te sluiten? Trokken de „buiten-verbanders" hem niet aan? Er is daar zoveel divergentie in het belijden, zo zegt hij, dat ik daar niets voor voelde; de Gereformeerde Kerken (syn.) en de Ned. Herv. Kerk kwamen uiteraard niet in aanmerking en bij de Geref. Gemeenten in Nederland had hij het verkorven omdat hij voorgegaan was bij een daarvan afgesplitst deel in Rijssen. 

Blijven over de Geref. Gemeenten, de Oud Geref. Gemeenten (in Ned.) en de Chr. Geref. Kerken. Als ik in Nederland was gebleven, had ik aansluiting gezocht bij de Geref. Gemeenten, aldus ds. Van den Belt. Hij is niet met alles inzake deze kerk op de hoogte, maar voelt zich zeer aangetrokken tot de levensstijl aldaar voor de jaren zestig.

Twee of drie

Deelt hij dan als voormalig Vrijgemaakte de verkiezingsleer der Geref. Gemeenten? Na wat discussie zegt ds. Van den Belt dat hij zich aangaande de leer van het verbond en de verkiezing op hetzelfde standpunt stelt als ds. R. Kok (thans Chr. Geref. em-predikant te Nijkerk) en prof. Van der Schuit. Hij licht zijn standpunt nader toe met een citaat van Herman Bavinck: „Het genadeverbond is de bedding waarin de stroom der verkiezing zich voortbeweegt naar de eeuwigheid". God richt zich een verbond op met Zijn Volk, d.w.z. met de gelovigen en hun zaad, wat betekent dat „zaad" niet a priori het uitverkoren zaad is. Meteen voegt ds. Van den Belt daaraan toe dat de uitverkiezing naar Gods Raad is, maar het verbond der verlossing en het genadeverbond wil hij niet vereenzelvigen. Het een is het verlengstuk van het andere: geen scheiding, maar onderscheiding. 

De kwestie van twee of drie verbonden wil hij laten rusten, omdat het eigenlijk een theoretische kwestie is. Het aanbod van het Evangelie komt tot alle mensen die het horen zodat men zich niet kan onttrekken aan de verantwoordelijkheid om zich te bekeren. Zijn prediking is een „Schriftuurlijk-verbondsmatig onderwijs volgens Reformatie en Nadere Reformatie met vermijding van een koude objectivistische prediking. 

We laten de leer rusten en vragen naar de situatie van het noorden van ons land. „Dat is een aflopende zaak", zo meent ds. Van den Belt. „De jeugd trekt weg. In elf jaar heb ik elf huwelijken bevestigd; één echtpaar daarvan woont nog in het noorden. Op sommige plaatsen, zoals in Drachten en Damwoude, wordt de waarheid nog gepredikt, maar hoelang duurt dat nog?"

Bijzonder

Alleen sombere herinneringen aan Twijzel? o neen! Twijzel is een zeer bijzondere gemeente. Ds. Van den Belt geeft een voorbeeld. Tijdens de kerkscheuring in 1967 ging de koster tot de groep-Wouda behoren, maar toch bleef hij bij mij het glaasje water op de preekstoel zetten en de kerkdeuren openen, hoewel hij bij mij niet kerkte. Dat kan daar allemaal. 

Ook in Amerika wacht hem een bijzondere gemeente. Clifton is oorspronkelijk ontstaan uit de arbeid van ds. N. H, Beversluis en stond in correspondentieverband met de Geref. Gemeenten alhier. Dat waren de jaren twintig-dertig. Vader en zoon Densel hebben er voorgegaan, maar dezen veroorzaakten nog opspraak. In 1965 scheidde men zich af en trad toe tot het classicale verband van de Free Christian Reformed Churches die weer in correspondentieverband staan met de Chr. Geref. Kerken in Nederland.

Nette levenswijze

Thans is Rev. J. Tamminga die enkele studenten begeleid aan het Gereformeerde Calvin Seminary in Grand Rapids, er consulent. Het gehele verband in Amerika omvat zo'n 13.000 zielen; Clifton omvat 106 doopleden en 94 belijdende leden. De voormalig Chr. Geref. predikant ds. C. Smits stond er van 1969 tot 1971 toen hij de Oud Geref. Gemeene van Hardinxveld-Giessendam ging dienen. Ds. Van den Belt vertelt voorts nog dat Clifton in de termen van „Bewaar het Pand" valt; er is een nette levenswijze en men loopt zomaar niet naar het H-Avondmaal. 

Onze laatste vraag was: Denkt u ooit nog Chr. Geref. predikant ergens in Nederland te worden? Ds. Van den Belt verborg zijn antwoord in een glimlach.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 23 mei 1973

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

Wil bevindelijke prediking wars verbondsmethodisme

Bekijk de hele uitgave van woensdag 23 mei 1973

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

PDF Bekijken