Bekijk het origineel

GEREF. SYNODE IN DE MAAG MET HERVORMDE VRIJZINNIGEN MAAR TOCH VERDER „SAMEN OP WEG

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

GEREF. SYNODE IN DE MAAG MET HERVORMDE VRIJZINNIGEN MAAR TOCH VERDER „SAMEN OP WEG"

8 minuten leestijd

Een naar het schijnt wat ongelukkig in de publiciteit gekomen brief heeft gisteren tijdens de vergadering van de Geref. Synode in Lunteren voor heel wat opwinding gezorgd. Even leek het er zelfs op dat er een mogelijke breuk zou komen in de toenemende samenwerking tussen de Ned. Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken. Kerken.Het twistpunt tijdens de Gereformeerde discussies, die ongeveer de helft vaneen vergaderdag in beslag namen, vormde het antwoord van het moderamen vande Hervormde Synode aan de „Vereniging van vrijzinnig Hervormden". Daarinstond dat het Hervormde moderamen volmondig erkende, dat ook in de Geref.Kerken vrijzinnigen voorkomen en verder dat ook bij de voortgaande ontwikkelingenvan ,,Samen-op-weg" „ruimte en pluriformiteit" moet blijven voor de vragendie de Vrijzinnigen allemaal te stellen hebben. Een antwoord dat vvel ondubbelzinnig op alle zere tenen van de Gereformeerden tegelijk ging staan.

Vorige week zaterdag schonken wij in onze rubriek "Hebt u gelezen?" aandacht aan deze kwestie n.a.v. het artikel van ir. J. van der Graat in het Geref. Bondsblad „De Waarheidsvriend" die hierover een aantal pittige vragen stelde aan het Hervormd moderamen. Kort daarvoor had een ander Hervormd blad, de inmiddels wel omstreden brief gepubliceerd. Het vreemde is namelijk bij deze brief, dat ie wel is uitgegaan als een brief van het Hervormd moderamen, maar niet is besproken in een vergadering van dat moderamen. Dat verklaarde ds. M. Groenenberg namens dit moderamen ter Geref. Synode waarmee hij de gemoederen poogde te sussen.

Verwerkt?
Waar gaat het om? Wat het eerste punt betreft, de Gereformeerden ontkennen namelijk officieel dat er vrijzinnigen onder hen zijn. Iemand als prof. dr. H. M. Kuiters bijv. wordt niet als een vrijzinnige aangemerkt. Zo is de officiële koers.
De Hervormde analyse nu dat „ook in de Gereformeerde kerken het verschijnsel van het zogenaamd vrijzinnig theologisch denken kerkelijk en theologisch verwerkt blijkt te kunnen worden" viel daarom helemaal niet in de smaak van de Geref. Synodeleden. Men vond dat een onjuiste analyse.
De tweede steen des aanstoots vormde de Hervormde opmerking over de ruimte en de pluriformiteit. De Haagse predikant dr. B. Wentsel was daar zo van geschrokken, dat hij een voorstel indiende waarin werd geëist dat alleen die mensen ambtsdrager kunnen zijn die het zoonschap van Christus belijden, en dus niet zoals de Vrijzinnigen ontkennen.
Als men nu, terwijl een dergelijk clausule zou bestaan, verder „Samenop-weg" zou gaan, dan zouden in een Herenigde Hervormd Gereformeerde Kerk de vrijzinnigen het veld moeten ruimen, laat staan dat daarvoor al de nodige moeilijkheden zouden ontstaan omdat de vrijzinnigen nu eenmaal hun eigen - zij het dan niet geheel legitieme - plaats in de Ned. Herv. Kerk hebben. Deze clausule is echter niet aangenomen. Na vele uren praten heeft de synode uiteindelijk het moderamen opdracht gegeven om te gaan praten met het Hervormd moderamen en opheldering te vragen over deze brief. Dat de Geref. Synode bedroefd is over deze brief - zoals in een conceptvoorstel stond - is ook niet in de uiteindelijke besluitvorming aangekomen. Wel dat er bevreemding is ontstaan.
De aanleiding voor het te berde brengen van de brief van het Herv. moderamen waren de resoluties van de gemeenschappelijke synodevergadering in juni van dit jaar. Daar deze „combi-synode" geen rechtsgeldige besluiten kon nemen, moesten de Herv. en de Geref. synode elk apart de resoluties bekrachtigen. De Herv. synode deed zulks al. Thans heeft de Geref. synode voldaan aan het verzoek van de combi-synode om het „ontwerpstatuut" op haar agenda te plaatsen. Daarover kan in januari a.s. verder gepraat zal worden.

Bevreemding
De grote discussie werd op gang gebracht door de al genoemde dr. Wentsel, die zelf zitting heeft in „Samen-opweg". Hij releveerde aan de Hervormde ds. Huisman die een aanval richtte op de drie-eenheid Gods volgens de gedachtengang van Adolf von Harnack (een Duits theoloog).

Wentsel: „Wij wisten dat er vrijzinnigen waren in de Hervormde kerk en we wisten ook uit een betoog van ds. F. H. Landsman, dat als we samen gaan we de Hervormde Kerk in zijn geheel moeten nemen of helemaal niet. Dus inclusief vrijzinnigen of totaal niets. Maar nu is door die brief wel duidelijk geworden dat de Hervormde Kerk een andere identiteit voor ogen staat dan de Geref. Kerken willen. De Hervormden denken aan de ruimte die er moet zijn terwijl de Gereformeerden juist de grenzen van de ruimte - dus de beperkingen - willen vaststellen". Dr. Wentsel ontkende voorts dat er vrijzinnigen zouden zijn, in de Geref. Kerken die het zoonschap van Christus ontkennen, en bij wie dat met het oog op de toe komst ook niet zover laten komen.

Loochening
De Kamper zendingstheoloog prof. dr. A. G. Honig was het helemaal niet eens met dr. Wentsel, hij was zelfs zeer verbaasd. De brief van het Herv. moderamen bevatte voor hem niets waardoor hij anders over „Samen op weg" moest gaan denken. Wel was hij iets wijzer geworden, namelijk hoe de Hervormden op dit punt over de Gereformeerden denken. Maar dat alles mocht niet beletten om verder te gaan, anders zouden de Gereformeerden zich schuldig maken aan oecumenische ontrouw en op de combi-synode heeft men immers al gemeenschappelijk voor de resoluties gekozen. Daarom: nu niet zwaaien met vrome leuzen en ook niet met een oecumenisch kanon schieten om de oecumene kapot te krijgen.
Prof. dr. Honig werd geïnterumpeerd door dr. Wentsel, die zei: „Ik protesteer tegen de verloochening van Christus door prof. Honig". Er was even opschudding onder de synodeleden maar 's middags bleek het „misverstand" tussen beide weleerwaardes al in goede harmonie te zijn bijgelegd.
Enkele andere sprekers lieten ook hun bezorgdheid over de brief blijken zoals b.v. dr. H. B. Weijland uit Arnhem (tevens moderamenlid) die een „deuk in zijn dankbaarheid" constateerde. Hij noemde nog een Gereformeerde grief tegenover de Hervormden, namelijk de kwestie van het centraal gebouw, dat de Hervormden ineens niet meer wilden.

Legitiem
Hij wilde voorts graag de vraag beantwoord zien: in hoeverre is de vrijzinnigheid legitiem? Wat betekent trouwens de „dialoog", die de vrijzinnigen zo graag willen? Maar hoe dan ook: zoals de Gereformeerden de Hervormden helemaal moeten nemen zoals ze zijn, zo moeten de Hervormden de Gereformeerden ook nemen, met al hun leertuchtprocessen.
Daarop kwam de Hervormde voorzitter van het college van sisitatoren-generaal namens het Hervormd moderamen, ds. M. Groenenberg, in het geweer die de gemoederen zoals gezegd wat suste met te zeggen dat er bijzonder ongelukkige uitdrukkingen in de Hervormde brief stonden. A titre person-uitdrukking betreurde hij diverse uitlatingen, Hij vroeg de Hervormden niet te beoordelen naar de label (dat IS; modaliteit) die ze dragen maar naar de belijdenis die ze uitspreken.
Hij stelde voor dat beide moderamina zich over de kwestie zouden buigen om tot een oplossing te komen. Dat zal dan wellicht volgende week vrijdag zijn. Intussen is wel duidelijk, dat deze brief ook in de Hervormde synode zelf het nodige stof zal doen opwaaien. De eerstvolgende vergadering is in november.

Prof. dr. J. van den Berg uit Amsterdam probeerde ook de zaak in goede banen te leiden door op te merken, dat de Hervormde brief natuurlijk niet bedoelde te zeggen dat in de Geref. Kerken het zoonschap van Christus wordt geloochend.. Ook hij wilde geen „kwade trouw" bewijzen tegenover de Hervormden.
Uiteindelijk werd een volkomen nieuw voorstel geformuleerd, waarin het moderamen, enkele amendementsindieners en het voorstel van dr. Wentsel werden verenigd. Bij de behandeling van de resoluties van de combi-synode in januari a.s. zal dan tevens het gesprek tussen beide moderamina over de inmiddels wel beruchte brief ter sprake komen. De resoluties betreffen het verlangen om verder samen op weg te gaan, o.a. nader geconcretiseerd in de inmiddels beroemde zes punten van de predikanten Van Andel/Baumfalk.
Tenslotte: het feit dat de aanvankelijk krachtige oppositie tegen de Hervormde brief zo snel werd omgebogen, lijkt te suggereren dat die brief eigenlijk berust op een misverstand. Een misverstand echter, des te pijnlijker naarmate duidelijk werd hoe de Hervormden op deze min of meer onvrijwillige wijze te kennen gaven hoe ze over de Gereformeerden dachten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 25 oktober 1973

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

GEREF. SYNODE IN DE MAAG MET HERVORMDE VRIJZINNIGEN MAAR TOCH VERDER „SAMEN OP WEG

Bekijk de hele uitgave van donderdag 25 oktober 1973

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

PDF Bekijken