Bekijk het origineel

CHRISTELIJKE DAGBLADPERS HAD ALTIJD POLITIEKE INSLAG

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

CHRISTELIJKE DAGBLADPERS HAD ALTIJD POLITIEKE INSLAG

„De Nederlander" (1850) verscheen als eerste

5 minuten leestijd

Wie zich verdiept in de geschiedenis van het perswezen in Nederland, in het bijzonder in het o nststaan en de ontwikkeling van de christehjke dagbladpe rs, stuit direct op namen van hen, die een grote rol in het politieke 1 even van ons land hebben gespeeld. Was mr. Guillaume Groen van Prinsterer niet de eerste christen-journalist in de lage landen? Na hem volgden dr. A. Kuyper, jhr. mr. A. F. de Savornin Lohman, dr. H. Colijn, A. Zijlstra, ds. G. H. Kersten, ir. C. N. van Dis, H. Algra, dr. J. A. H. J. S. Bruins Slot e.a. Het zijn allen figuren, die sterk op de voorgrond zijn getreden sedert het midden van de vorige eeuw.

vóór de opheffing van het dagbladzegel In 1868 — de wet daartoe trad in 1869 in werking — bestonden er slechts negen dagelijks verschijnende couranten in ons land, waarvan de bekendste waren het Algemeen Handelsblad te Amsterdam, in 1830 opgericht, en de Nieuwe Rotterdamsche Courant, van dagblad het eerste nummer in 1844 verscheen. De oudste krant, die ons land kende, was de Oprechte Haarlemsche Courant, die reeds in de achttiende eeuw uitkwam en die tot 1869 de meest gelezen krant in Nederland was.

„De Nederlander"

Groen van Prinsterer was het die als eerste christen-staatsman de handschoen opnam tegen de heersende liberale geest. Hij onderschatte de invloed van de dagbladen als Algemeen Handelsblad en NRC, die zich later tot wereldkrant zou ontwikkelen, niet. Hij stichtte „De Nederlander", van welk blad het proefnummer op 1 juli 1850 uitkwam. Deze krant had als ondertitel : „Nieuwe Utrechtsche Courant".

Het was louter een politieke krant, die door Groen werd volgeschreven, waarbij hij van niemand hulp kreeg. Hij stond als redacteur van dit eerste blad van antirevolutionaire richting (de AR-partij bestond nog niet) aan veel verguizing door zijn tegenstanders bloot. Groen schreef echter niet voor „de gewone man", bij wie hij Mr. G. GROEN VAN PRINSTERER ... „De Nederlander" . . dan ook geen steun vond voor zijn dagblad. Zo ging 'De Nederlander' vijf jaren na de oprichting reeds ten onder, omdat de arbeid Groen te zwaar werd.

Het duurde tot 1872 voor er opnieuw een christelijk dagblad zou verschijnen. Een Anno iSSL V. 157. poging in 1869 om een dagblad onder de naam „Nederland en Oranje" te laten uitkomen, leed schipbreuk op financiële klippen, hoewel de afschaffing van het dagbladzegel de mogelijkheid tot verschijning van een christelijk dagblad aanmerkelijk had vergroot.

,De Standaard'

De wens, die herhaaldelijk was geuit in „De Heraut", het weekblad der Afgeschei

Dr. A. KUYPER .. .„De Standaard". .. denen, ging op 1 april 1872, de dag van het derde eeuwfeest van de inneming van Den Briel, in vervulling, toen het eerste nummer van „De Standaard" het licht zag.

Kuyper, „de geweldige", zoals hij in latere jaren nogal eens werd genoemd, was de man, onder wiens leiding dit dagblad een belangrijke plaats zou gaan innemen in het christelijk volksleven. Ontegenzeggelijk heeft de „krant van Kuyper" grote invloed gehad bij de bewustwording van de christenen tot deelneming aan het politieke en maatschappelijke leven.

Het valt niet te ontkennen, dat Kuyper een bijzonder schrijverstalent had en zo was hij een van de weinige journalisten, die werd benoemd tot erelid van de toenmalige Nederlandsche Journalisten Kring.

Het dagbladzegel heeft de verschijning van bladen, waarin de verschillende staatkundige richtingen hun beginselen zouden kunnen bepleiten, tegengehouden. Eerst na het verdwijnen hiervan kwamen de politieke dagbladen op, waarvan De Standaard strikt genomen het eerste was. Veaieiiifg 2 Jaöuarjj. Jhr. mr. A. F. DE SAVORNIN LOHMAN .. . „De Nederlander" . . .

Weer „De Nederlander"

Eerst jaren later, na de breuk tussen dr. Kuyper en jhr. De Savornin Lohman, verscheen een andere politieke krant, „De Nederlander", welke naam zoals wij reeds vermeldidlen, eerder als krantenkop had gefungeerd, nl. voor het blad van Groen van Prinsterer. Het dagblad van Lohman, dat in 1893 voor het eerst werd gedrukt, was tot het begin van de Tweede Wereldoorlog, dagblad van de Christelijk Historische Unie. Ondanks zijn beperkte oplage oefende De Nederlander veel invloed uit in „politiek Nederland", vooral in de tijd, dat Lohman het hoofdredacteurschap vervulde. De Savornin Lohman en De Nederlander was een gelijk synoniem als De Standaard en Kuyper.

Na de Tweede Wereldoorlog, tijdens welke De Standaard ten onder ging, heeft het CH-dagblad zich niet meer kunnen handhaven, met een oplage van ongeveer 11.000 exemplaren. „De Nieuwe Nederlander", die zich na 1945 presenteerde als orgaan van de protestants-christelijke werkgemeenschap van de PvdA van welke groep mr. G. A, van Walsum, de latere burgemeester van Rotterdam een prominente figuur was, kon dit evenmin.

De Rotterdammer'

Naast De Standaard bleek er in het begin van deze eeuw behoefte aan een protestants-christelijk dagblad voor ZuidHolland, aangezien De Standaard nog alH. DIEMER ... „De Rotterdammer" Vurceiix Rtdacti* «n AJminisIrali* die eerst niet zo'n voorstander was van een partijdagblad, werd toch hoofdredacteur, welke functie hij vele jaren bekleedde, en was ook degene die ir. C. N. van Dis als redacteur aantrok. Laatstgenoemde schreef praktisch elke dag „nieuws" en beschouwingen voor deze krant, waarvan het abonnementsgeld tijdens alle jaren van haar verschijning, op 22 cent per week werd gehandhaafd, waardoor De Banier eigenlijk altijd een kwijnend bestaan leidde. Hieraan was mede debet het feit, dat het abonnementenbestand niet boven de 7000 uitkwam, hoewel het uitgebreide vrijdagnummer 8000 lezers telde.

In de oorlog werd de heer J. Kapteijn leidinggevend redacteur, met als gevolg, dat het na 1945 niet meer kon verschijnen.

„Friesch Dagblad'

Een aparte plaats in de vooroorlogse protestants-christelijke dagbladpers was toebedeeld aan het Friesch Dagblad (nu met als ondertitel „christelijk nationaal"), dat thans zijn 67ste jaargang beleeft. Gedurende een reeks van jaren is (vroegere AR-eerste kamerlid) H. Algra hoofdredacteur van deze specifiek Friese courant, welke sedert vorig jaar in offset wordt gedrukt. . ,Friesch Daghlad" H. ALGRA

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 3 november 1973

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

CHRISTELIJKE DAGBLADPERS HAD ALTIJD POLITIEKE INSLAG

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 3 november 1973

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken