Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Dempingen in Amsterdam dienen gestaakt

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Dempingen in Amsterdam dienen gestaakt

Rigoureuze ontluistering binnenstad

6 minuten leestijd

De raad voor de stedenbouw te Amsterdam heeft vorig jaar maart een commissie ad hoc ingesteld, die een rapport moest voorbereiden omtrent de vraagstukken rondom demping van stadswateren en de ontluistering van de binnenstad. In het rapport, dat aan B. en W. is aangeboden, komt de raad tot de conclusie, dat aan de praktijk van voortdurende dempingen en aanplantingen direct een halt moet worden toegeroepen, terwijl als tijdelijk aangekondigde dempingen ongedaan dienen te worden gemaakt en wel binnen een strak tijdschema.

Demping van stadswateren is, naar het oordeel van de raad voor de stedenbouw, een onderdeel van het veel meer omvattende vraagstuk van de ontluistering van de binnenstad. Ook in de stadsuitbreidingen van de laatste eeuw en in de werkgebieden spelen de aanwezigheid van water en de daarin optredende veranderingen een belangrijke rol. Dit rapport beperkt zich echter tot het specifieke' probleem van het water in de binnenstad, gezien in het raam van de veldwinnende opvatting, dat „stadsschoon" geen esthetische toegift Is, die als regel wijken moet voor belangen van direct economische of verkeerstechnische aard. De raad is van mening, dat de monumentale waarde, die de Amsterdamse binnenstad in haar plattegrond en oude bebouwing vertegenwoordigt, zowel voor de welvaart van de stad als voor het welzijn van de bewoners en bezoekers, een nauwelijks hoog genoeg te schatten betekenis bezit.

De toenemende vraag naar woonruimte in de binnenstad geeft een indicatie van de milieuwaarden, die het centrum bevat, ondanks een grote achterstand in direct bij het wonen behorende voorzieningen in vergelijking met nieuwe woonwijken. Een vergelijking met steden, die de in vele generaties gegroeide individualiteit van hun centrum verloren, maakt duidelijk, waarom de architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit door zeer velen als een positief element wordt ervaren.

ONTLUISTERING

Ontluisterd wordt de Amsterdamse binnenstad zowel door verval, verkrotting, door half of geheel afgebroken panden en de alom te constateren vervuiling als door de bouw van kantoorgebouwen, die de schaal en het silhouet verstoren. Ontluisterend zijn de massale parkeermisbruiken, de ontsierende reclame, de vol affiches beplakte puien van universiteitsgebouwen en de toevloed van woonschepen. Het js de mening van de raad, dat ondanks het grote algemene belang, dat met het stadsbeeld gemoeid is, er in het gemeentelijk bestel geen instantie is, welke snel en effectief voor dat belang kan opkomen.

Dat het water één der belangrijkste elementen vormde van de karakteristieke schoonheid van Amsterdam, werd al vroeg beseft. Met grote zorg Is het stadswater opgenomen in het stedebouwkundig geheel. Verhoudingen van watervlak, kademuren, walkanten en bebouwingshoogten werden op elkaar afgestemd. De houten ophaalbruggen en de gemetselde boogbruggen of sluizen vormden een ritmische geleding in het samenspel van water en walkant. De iepenbeplanting langs de grachten voltooide de werking van het water in het stadsbeeld tot een geheel van zeldzame harmonie.

DEMPING

De aantasting van de stedelijke structuur door de demping van stadswateren, welke in 1854 begon, toen de Goudsbloemgracht werd getransformeerd tot Willemsstraat, kwam aanvankelijk voort uit dezelfde motieven als de afbraak van veel belangrijke monumenten, zoals de Jan Roodenspoortstoren, de Haringpakkers toren, de stadspoorten e.d, namelijk dat men het door ernstige verwaarlozing noodzakelijke herstel te duur vond. Het weer in goede staat buigen van bijvoorbeeld de Jordaangrachten zou ten minste vernieuwing van de beschoeiingen of walmuren en van de bruggen vergen.

Tegen het einde van de vorige eeuw kwam een nieuw argument naar voren: het dempen was een teken van vooruitgang en vond, behalve uit hygiënische overwegingen, plaats ter bevordering van het rijverkeer.

De laatste vooroorlogse dempingen ten gunste van het inmiddels steeds meer gemotoriseerde verkeer waren die van de Vijzelgracht in 1933 en die van het Rokin tussen de Dam en het Spui in 1936. Toen reeds werd van vele zijden gewaarschuwd, dat een „oplossing van het verkeersvraagstuk" nooit bereikt zou worden door dergelijke maatregelen, omdat de beperkte verruiming van het wegoppervlak slechts een grotere toevloed van auto's tot gevolg zou hebben. 
Over de vooroorlogse dempingen, de motivering daarvoor en het resultaat zal een aanvullend rapport worden samengesteld.

ONZORGVULDIG

Naar het oordeel van de raad krijgt de besluitvorming van het gemeentebestuur en de uitvoeringspraktijk van het gemeentelijk apparaat het stadswater nog onvoldoende aandacht. Met deze waarde wordt onzorgvuldig omgesprongen. Kenmerkend hiervoor is, dat de demping van de Markengracht zonder expliciet raadsbesluit plaatshad als onderdeel van het bestemmingsplan-Valkenburgerstraat. Wanneer in 1970 ter uitvoering van het bestemmingsplan-Valkenburgerstraat een aanvullend krediet aan de gemeenteraad wordt gevraagd, wordt zonder argumentatie meegedeeld, dat de Markengracht inmiddels is gedempt. Dit is te meer opvallend, daar in het oorspronkelijke wederopbouwplan-Jodenbreestraat (voordracht van 9 januari 1953) was voorgesteld, de Markengracht te verbreden en de kade langs het water met drie rijen bomen te beplanten. Ook de Houtkopersburgwal zou in dit plan worden verbreed, terwijl de Houtgracht en de Leprozengracht, die in 1882 werden gedempt tot het "Waterlooplein wederom open gegraven zouden worden.

In feite is er in de stedenbouwkundige opstelling ten aanzien van de betekenis van het stadswater sinds de negentiende eeuw, toen de Jordaangrachten werden gedempt, weinig veranderd. Het verschijnsel, dat dempingen en aanplempingen, die in het raam van bepaalde verkeerswerken of andere werken noodzakelijk werden geacht, later slechts blijken te dienen als parkeerruimte, ziet men aan de Binnen Amstel tegen Hotel de l'Europe; de aanplempingen vanaf het Scheepvaarthuis langs de Prins Hendrikkade; de reeds genoemde gedempte Houtkopersburgwal en de aangeplempte stroken langs de IJtunnel-ingang.

Eén der meest in het oog lopende voorbeelden van ontluistering ten gevolge van demping is uiteraard het „Open" Havenfront bij het Centraalstation — de toegang tot het centrum van de stad — die werd voorafgegaan door sloping van het karakteristieke gebouw van het Noord-Zuid-Hollands-koffiehuls.

METRO-AANLEG

Burgemeester en wethouders hebben stellig verklaard, dat alle dempingen ter wille van de metro-aanleg ongedaan zullen worden gemaakt. De raad noemt in dit verband tevens de dammen In de Geldersekade, de Zwanenburgwal en de Recht Boomssloot. Ten overvloede wijst de raad bovendien op de schadelijke gevolgen, welke deze dempingen voor de nabijgelegen bebouwingen kunnen hebben; gevolgen die tot verdere ontluistering zullen bijdragen.

Ter toetsing van dempingen, die definitieve veranderingen in de stedelijke structuur tot gevolg hebben, dienen criteria te worden opgesteld, die rekening houden met de verschillende factoren, die tevens voor het functioneren van de stad van belang zijn. Aan de hand van dergelijke criteria kan worden nagegaan, of de argumenten, die destijds bij uitgevoerde dempingen werden gehanteerd al dan niet zijn achterhaald. De raad acht het namelijk niet uitgesloten, dat het in bepaalde gevallen wenselijk kan zijn, vroeger gedempte wateren weer te hergraven, ten einde de op vele plaatsen onderbroken samenhang van de grachten onderling en van de grachten in relatie tot de omringende bebouwing, te herstellen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 4 februari 1974

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

Dempingen in Amsterdam dienen gestaakt

Bekijk de hele uitgave van maandag 4 februari 1974

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

PDF Bekijken