Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Kerstfeest in de muziek

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Kerstfeest in de muziek

6 minuten leestijd

Bij de geboorte van de Heiland in de Kerstnacht hebben de engelen Gods lof verkondigd, want zo lezen wij in het Kerstevangelie van Lucas: „En van stonde aan was er met der Engel eene menigte des Hemelsen heirlegers, prijzende God en zeggende: „Eere zij God in de hoogste hemelen, en vrede op aarde, in de mensen een welbehagen."

Sinds die tijd heeft de Christenheid dit geboortefeest op bijzondere wijze willen gedenken. Op de vele onchristelijke dingen die er in de loop der eeuwen aan zijn gekoppeld, willen wij hier thans niet ingaan. De hoofdzaak die wij voor dit Kerstnummer in 't kort willen belichten is het verband tussen „Kerstfeest en Muziek". Bij feest hoort inderdaad muziek. Het is echter wel groot verschil welke muziek. Voor dit grote Christelijke feest hebben de componisten in de loop der eeuwen vele prachtige composities geschreven. Uiteraard kunnen wij niet volledig zijn en willen ons dan veeleer beperken tot enkele hoofdwerken.

Kerstliederen

Reeds in de Middeleeuwen ontstonden diverse fraaie kerstliederen, we denken bijv. aan het 14e eeuwse lied: ,,Engelen komt, o englen al", en ,,Komt en laat ons Christus eeren". Het is trouwens zeer verwonderlijk dat vele prachtige melodieën voor Kerstliederen die we heden ten dage nog steeds zingen, vooral zijn ontstaan in de 15e en 16e eeuw. Om enkele van de bekendste te noemen: „Er is een kindeke geboren op aard", ,,Komt wilt u spoeden naar Bethlehem", „Komt, verwondert U hier mensen" en niet te vergeten ,,Herder, hoe ontwaakt gij niet"? Op deze manier zouden we nog een poosje kunnen doorgaan, want in tegenstelling tot bijv. het Paasfeest en het Pinksterfeest is aan het Kerstfeest ook op muziekgebied door de eeuwen heen veel meer aandacht geschonken. Ook Luther heeft bijzonder mooie kerstliederen geschreven.

Het hoogtepunt in de muziek voor het Kerstfeest bereikte echter de grote componist Joh. Seb. Bach. Hij schreef het wonderschone ,,Weihnachtsoratorium" in het jaar 1734. Hoewel het werk wel degelijk als eenheid is samengesteld, was het nooit de bedoeling van Bach om het in zijn geheel in één dienst uit te voeren. Toentertijd werden in de Lutherse eredienst veel Cantates en andere koorwerken gezongen. De diensten duurden ook veel langer omdat er naast de lange preek veel muziek werd uitgevoerd. Bach heeft zijn kerstoratorium eigenlijk bestemd voor de achtereenvolgende dagen van de kersttijd, daarmee de samenhang van het gehele Kerstgebeuren ook muzikaal tot uitdrukking brengend. Een meesterwerk van de hoogste orde.

Orgelmuziek

In 1854 componeerde de bekende Franse componist Hector Berlisz het grote koorwerk met orkest: ,,L'enfance du Christ". In deze meesterlijke compositie komt ook het overbekende koorwerk voor getiteld: ,,L'adieu des bergers" (afscheid van de herders). Een compositie die het aanhoren waard is. Voor orgel is in de loop der eeuwen veel gecomponeerd in verband met het Kerstfeest. Johan Pachelbel, D. Buxtehude en natuurlijk ook de reeds eerder genoemde Joh. Seb. Bach, hebben diverse koraalvoorspelen voor orgel geschreven welke betrekking op de Advent of de Kerst hebben. Bach schreef o.a. een groot aantal variaties over het kerstlied: ,,Vom Himmel Hoch da komm Ich her". Ook de Franse componisten Daquin en Balbastre hebben diverse variaties voor orgel over oude kerstliederen geschreven, veelal door hen aangeduid met het eenvoudige woord „Noël" (kerstlied).

Bij de vele orgelbespelingen, die ook weer omstreeks de kerstdagen overal in ons land worden gehouden, worden deze „Noëls" uitgevoerd. Het zijn over het algemeen bijzonder gewaardeerde orgelwerken. Niet alleen in Duitsland en Frankrijk, doch ook in ons land werd naderhand specifieke orgelmuziek voor de Kersttijd gecomponeerd. We denken bijv. aan de overbekende kerstsuites no. 1 en 2 van de organist Jan Zwart alsmede aan bundels kerstmuziek van Jan Zwart's leerling Feike Asma. De jongste orgelmuziek voor de Kerst werd gecomponeerd door de organist van de Nieuwe Kerk te Delft, Jan J. van den Berg, terwijl Jan Bonefaas met zijn variaties op kerstliederen niet vergeten mag worden.

Meerdere eer

Zo hebben we in vogelvlucht een overzicht trachten te geven dat ,,Kerstfeest in de muziek" door de eeuwen heen de mensen heeft aangesproken. Moge al deze gecomponeerde muziek strekken, zoals Joh. Seb. Bach onder elk werk schreef ,,Ad Majorem Dei Gloriam", tot meerdere eer van God.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 21 december 1974

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Kerstfeest in de muziek

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 21 december 1974

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken