Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Verschil met Prot. Reformed vooral over genade-aanbod

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Verschil met Prot. Reformed vooral over genade-aanbod

Ds. C. Pronk van Free Ref. Churches:

11 minuten leestijd

Als wij ds. Corn. Pronk in Scheveningen interviewen over zijn werk toont hij zich verbaasd over de voor hem aan de dag gelegde belangstelling. Zo belangrijk vindt hij kennelijk zichzelf ook weer niet en wil eerst graag weten, wat er voor „interessants" aan is, dat hij zo voor het voetlicht wordt gehaald. Van de zijde der Evangelische Omroep deed men ook al een beroep op hem. Ondertussen heeft hij — die afgezien van een bezoek vorig jaar, in twintig jaar zijn geboorteland niet meer bezocht — heel wat meegemaakt tijdens zijn korte verblijf alhier: gepreekt in de Chr. Geref. Kerken, gesproken op de Leicesterconferentie, diverse samenkomsten bijgewoond enz.

Wanneer ds. Pronk eenmaal bereid is te praten, doet hij het met veel genoegen, eerst over zijn opleiding. Toen hij koos voor de universiteit van Hamilton had dat praktische redenen, maar ook meer principiële behalve hijzelf wist niemand, dat hij predikant wilde worden in plaats van — zoals men meende — onderwijzer. Bovendien vond hij, dat men zich aan een universiteit, zeker bij de vooropleiding, beter kon oriënteren dan bijv. aan het „officiële" Calvin College in Grand Rapids, dat de direkte aanloop is tot Calvin Seminary.

Pronk vormt met de huidige predikanten L. W. Bilkes (St. Thomas) en A. Stehouwer (London, Ont.) het drietal, dat als eerste niet meer in Nederland student of predikant was geweest, doch rechtstreeks de Free Reformed Churches ging dienen na de studie aan Calvin Seminary.

Onaanvaardbaar

Die Christian Reformed school was toen nog acceptabel voor hun kerk, maar is dat nu niet meer. Voor een eigen studiemogelijkheid — waarvan men wel hoopt dat ze er ooit komt — is deze 25 jaar oude kerk nog te klein. Opleiding in Apeldoorn heeft vooral praktische bezwaren, naast ook ontluikende theologische.

Pronk vindt het echter een groot nadeel — en Stehouwer en Tamminga verklaarden dat tegenover ons ook — dat hun a.s. predikanten in een nlet-Amerikaanse of Canadese omgeving zouden studeren; diverse jaren tegen hoge kosten van huis en kerk weg zouden zijn en bovendien niet, na enkele jaren studie, alvast de vakante gemeenten zouden kunnen dienen.

Men koos nu een andere oplossing, die niet onbevredigend lijkt. De leden dezer kerk komen overwegend uit vroegere Christelijke Gereformeerde immigrantenkringen, maar ook heel wat uit de Gereformeerde Bond in Nederland en uit de Geref. Gemeenten. Hoewel er geen nauw geestelijk contact-Bestaat met "bijv. de Prot. Reformed Churches heeft men besloten, de opleiding vari deze kerk (met de hoogleraren Homer C. Hoeksema, Herman C. Hanko en Robert D. Decker te Grandville, Mich.) te benutten.

Begeleiding

Tijdens hun studie worden de Free Reformed studenten door ds. J. Tamminga en ds. Pronk begeleid en zonodig weer in het rechte spoor gezet. Tamminga (nu te Grand Rapids een werkzaam emeritus) behandelt vraagstukken als de sacramenten en het verbond en Pronk houdt zich o.m. bezig met huidige theologische problemen. Er zijn drie studenten in opleiding.

Ondertussen blijft overeind, dat men ook deze opzet een noodoplossing acht. Maar Pronk haast zich te verklaren dat de kritiek op Hoeksema c.s. van geheel andere aard is dan die op Calvin Seminary. De eersten willen trouw blijven aan Schrift en belijdenis, maar bij de laatste heeft Schriftkritiek zijn intrede gedaan en diverse grondwaarheden worden niet meer of anders geleerd. Men denke slechts aan de affaire prof. Dekker (niet de Prot. Reformed Decker, maar een hoogleraar van Calvin Seminary), die openlijk een algemene verzoeningsleer verkondigde, maar door de Christian Reformed synode niet werd geschorst.

Gemene gratie

Hoe zit het dan met de kritiek op de Protestant Reformed Churches? Rev. Pronk vertelt eerst uitvoerig een stuk 20e eeuwse kerkgeschiedenis, waarover wij al eerder in ander verband schreven. Daarom vatten wij een en ander nu kort samen. Ds. Herman Hoeksema, vader van de huidige docent, werd in 1924 door de Christian Reformed synode van Kalamozoo afgezet, omdat hij als predikant van die kerk weigerde, de Kuyperiaanse leer der gemene gratie over te nemen en te verkondigen.

De kerk had echter zo gesproken, dus Hoeksema sr. en ook ds. George M. Ophoff vonden geen plaats meer binnen dat verband. De Protestant Reformed Churches werden toen geboren.

Volgens Pronk is hun theologische stellingname zo te formuleren: zij maken scherp scheiding tussen verkorenen en verworpenen, ontkennen een algemene genade. Er is géén aanbod van genade, behalve aan de uitverkorenen, voor wie alleen de beloften gelden. Daarmee doen zij zuiver formeel wat denken aan de opvattingen van dr. C. Steenblok en de zijnen, maar de praktische uitwerking is totaal verschillend. Anders dan de Steenblok-groep (de Geref. Gemeenten in Ned., red.) gaat men in Hoeksema's kring van uit, dat de aangesproken kerkleden eigenlijk allemaal uitverkorenen zijn.

Geen aanbod

Ondertussen, erkennen zij wel, dat er hypocrieten kunnen zijn, dus toch verworpenen, maar zij spreken de gemeente niet zo aan op (de noodzaak van) bekering. In zekere zin is hun praktijk weer niet zó verschillend van de gemene gratie-leer, al is er theologisch een groot onderscheid.

De Prot. Reformed Churches laten zich, aldus Pronk, echter moeilijk vergelijken met een Nederlandse kerk; ook niet met de Vrijgemaakten. De aanvankelijke contacten van prot. K. Schilder met de Hoeksema's leidden niet tot samenwerking. De Vrijgemaakten hebben hun eigen American and Canadian Reformed Churches, met een school in Hamilton.

Schilder ontkende wel de algemene genade tegenover de brede kring van de wereld, maar binnen de cirkel van het verbond kende Schilder wel een aanbod van genade aan alle „bondclingen". Daarvan wilde Hoeksema niet weten: alléén de verkorenen zijn in het verbond.

Preken de Prot. Reformed Churches dan niet het Evangelie aan alle creaturen? Ja, dat doen ze wel, aldus Pronk, maar hun eis van bekering of oproep tot geloof zien ze niet als een aanbod des heils door Christus.

Afscheiding

Juist op dit punt rijzen de verschillen en daarom moeten Tamminga en Pronk hun studenten ook duidelijk maken, dat de Free Reformed verbondsleer een andere is. Later zegt Pronk het zo: wij zien onszelf als de vroegere Chr. Geref. Kerken in Nederland.

Ook nu gaat Pronk naar aanleiding van onze vragen dieper in op de plaats van zijn kerk binnen het Amerikaanse geheel. Ruwweg geschetst kan men zeggen, dat de ontwikkeling als volgt verliep: in de 17e eeuw stichtten Nederlandse kolonisten de oude Reformed Church, min of meer gemodelleerd naar de vaderlandse kerk der Hervorming.

In 1847 kwam de grote immigratie o.l.v. Afscheidingsmannen als Van Raalte (stichtte Holland in Michigan), Van der Meulen (stichtte Zeeland) en Scholte (stichtte Pella in Iowa). Na aanvankelijke aansluiting bij de bestaande Reformed Church kwam het al snel tot een breuk, al bleef Van Raalte Reformed. Zo ontstond in 1857 de Christian Reformed Church.

Kuyperiaans

Deze, gevoed uit de bronnen der Nadere Reformatie, verloor haar oude karakter na de tweede immigratiestoot van Nederlandse Dolerende Kuyperianen. Na 1905 was het Christelijk Afgescheidene overtroefd door het Gereformeerde, Ook de in Grand Rapids gestichte opleiding kreeg Kuypers stempel.

Men had dit in Nederland lang niet overal in de gaten, want Chr. Gereformeerde emigranten kregen van prof. J. J. van der Schuit e.d. aanvankelijk het advies, zich overzee bij de Christian Reformed Church aan te sluiten.

Pas in 1949 en later, toen lerend ouderling J. Hamstra te Dundas rondom zich een gemeente vormde, kwam hierin een duidelijke keer.

Inmiddels waren de gemeenten, die nu samen Free Reformed heten, op verschillende wijze ontstaan, maar die heterogene afkomst heeft — na interne conflicten, die o.a. te maken hadden met het beroepingsbeleid — nu geen tegenstellingen meer tot gevolg.

Radioboodschap

Heeft de kerk van Pronk ook „oecumenische" contacten met andere? Weinig, tenzij hier en daar plaatselijk. Maar met ds. Wm. C. Lamain van de Netherlands Reformed Congregation (Geref. Gemeente) is er praktisch geen contact. Elders wel eens met een Chr. Reformed gemeente, niet met de Vrijgemaakten.

Maar ds. Pronk meent wel, dat er steeds meer naar de boodschap van zijn kerk wordt geluisterd; ook letterlijk trouwens. Reeds in Aldergrove, maar vooral nu spreekt hij namelijk elke maand via plaatselijke radiostations korte boodschappen en de ontvangst hiervan is verheugend. Zo zijn er al diverse gezinnen tot de kerk gekomen. Nieuwe uitzendingen worden voorbereid vanuit New York, waar nog geen eigen gemeente is. Ds. Pronk ziet het belang van dit werk in en meent ook. dat de boodschap van een kleine kerk het toelang van haar grootte verre kan overtreffen.

Ondertussen zijn er, Pronk wil er graag op wijzen, ook in de Chr. Reformed Church gelukkig verontrusten, veelal ouderwetse Kuyperianen met hun Reformed Fellowship en het blad „Outlook". Hun bezwaren richten zich o.a. tegen de groeiende invloed van de wijsbegeerte der wetsidee-mannen van de A.A.C.S., die — zoals ds. John Vriend in Grand Rapids — zelfs afzonderlijke diensten houden in de „Kerk van de Dienstknecht". Politieke prediking verving de klassieke leer der verzoening, vindt Pronk.

Schotse oudvaders

Hoe ziet ds. Pronk zichzelf theologisch geplaatst en wat of wie spreekt hem het meest aan?

Pronk vindt zijn inspiratiebronnen vooral in de werken der Engelse en Schotse oudvaders, liever nog dan die der Nederlandse, al heeft hij in Leicester wel duidelijk gemaakt dat deze laatsten ook veel aan de Engelsen te danken hebben. Zijn genegenheid gaat vooral uit naar de Presbyterianen, óók de Schotse Free Church en Free Presbyterians van onze tijd.

Zij waren streng in hun leer en leven, echt Puriteinen, maar toch ook weer niet „eng in de ingewanden". Hun praktikale vroomheid — wars van theoretisch dogmatisme — heeft hem veel te zeggen. Desgevraagd erkent hij, dat de bekende Schotten in Nederland toch door een wat andere bril worden gelezen (wettischer? Red. kerknieuws) dan de Engelsen hen zelf zien.

Men kan het verschil tussen de Puriteinen daar en de rechterflank der Geref. gezindte in ons land echter vaak beter aanvoelen dan onder woorden brengen. Maar Pronk vindt wel, dat Flavel, Boston, Watson, Guthrie en noem maar op, een op de dagelijkse praktijk gerichte vroomheid combineerden met een bredere blik dan hen door sommigen in ons land wordt toegedacht.

Aaneensluiten

Ds. Pronk kan zich in de V.S. dan ook soms vinden bij de Orthodox Presbyterians. Met de Bible Presbyterian Churches van dr. Carl Mclntire heeft hij weinig contact. Wel merkt hij op, dat hij wat kritiek heeft op het werk van de ICCC, omdat president Mclntire religie, politiek en nationalisme nogal door elkaar haalt en omdat bovendien sommige leden-kerken toch een Arminiaanse inslag hebben.

De kritiek in de Chr. Geref. Kerken, die van geheel andere zijde komt, wijst hij echter van de hand, zoals ook elke gedachte aan de Wereldraad van kerken hem doen gruwen. De waarachtig Gereformeerde belijders over heel de wereld zouden zich nauwer aaneen moeten sluiten, meent hij. En zo'n conferentie als te Leicester is een stap in die richting.

___________________________________________________________

Rev. Cornelis (thans Neil) Pronk werd op 5 juli 1937 in Scheveningen geboren. Zijn ouders behoorden tot de Ger. Gemeenten en hij werd gedoopt door ds. P. Honkoop. Naderhand kerkten zijn ouders bij de toen Chr. Gereformeerde ds. J. C. van Ravenswaaij.

Kees Pronk bezocht de MULO en wilde onderwijzer worden, maar in 1953 besloot het gezin te emigreren naar Canada. Daar sloten zij zich aan bij de door toen nog lerend ouderling J. Hamstra gestichte Free Christian Reformed Church van Dundas (Ontario). Van studie was voorlopig geen sprake en Pronk moest een negental jaren werken. In 1959 huwde hij en in 1962 begon hij zijn studie voor de B.A.-graad aan de universiteit van Hamilton.

Nog was het niet helemaal zeker, dat hij predikant zou worden. Maar in 1965 ving hij de theologische studie aan op Calvin Theological Seminary te Grand Rapids, de theologische school van de Christian Reformed Church, waar aanvankelijk ook de Old and Free Chr. Reformed studenten hun vorming ontvingen.

Op 13 november 1968 werd kandidaat Pronk bevestigd tot predikant van de Free Christian Reformed Church van Allergrove (B.C., niet ver van Vancouver), waarbij hij tevens de kleine gemeente van Pitt Meadows diende.

Op 13 april 1973 vertrok ds. Pronk naar de gemeente van Grand Rapids, die nu ongeveer 400 doop- en belijdende leden omvat. Pronk bleef Canadees staatsburger.

Na zijn bezoek aan de Leicesterconferentie en Schotland, waar hij o.a. preekte in de Free Reformed Church van Edinburgh, en na zijn spreekbeurt op de Christelijke Gereformeerde Bewaar het Panddag, vandaag in Sliedrecht, keert rev. Pronk maandag terug naar de V.S., waar hij nu de Free Reformed Churches of North America dient.

De diverse oude lokale namens Old Reformed, Free Christian Reformed en Free Reformed zijn juist vorig jaar vervangen door een uniforme naam voor het geheel der kerk, die een drieduizend zielen telt, verdeeld is over twaalf gemeenten en bediend door acht predikanten, van wie twee emeriti: J. Hamstra en J. Tamminga.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 5 april 1975

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

Verschil met Prot. Reformed vooral over genade-aanbod

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 5 april 1975

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken