Bekijk het origineel

Ook Calvijn en Knox behoren tot de wolk der getuigen.

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Ook Calvijn en Knox behoren tot de wolk der getuigen.

Op bezoek hij de Zuidelijke Baptisten

16 minuten leestijd

LOUISVILLE (USA) — Tijdens ons verblijf in het theologisch seminarium van de Baptisten te Louisville, Kentucky, brachten wij een bezoek aan één van de Baptistenkerken in de stad met fraaie gebrandschilderde ramen. Deze ramen bedoelen een beeld te geven van de wolk der getuigen (Hebreeën 12:1). Het was niet alleen een esthetisch genoegen om deze kerk te bezoeken en er de prachtige ramen te bewonderen; wij waren ook nieuwsgierig welke getuigen uit het verleden wij er zouden aantreffen. Onder deze getuigen troffen we John Buyan aan. Hij heeft zijn „Pelgrimsreis" in de hand en ook verschillende pennen als een teken van de grote gaven die in hem aan de mensheid gegeven zijn. Zijn handen zijn echter geboeid. Hij bracht immers vele jaren in de gevangenis door. Daar schreef hij zijn grote boeken die zo'n diepgaande invloed hebben uitgeoefend in de christenheid en onder de Puriteinen.

 Een andere getuige is C. H. Spurgeon, de wijd en zijd bekende opwekkingsprediker uit de vorige eeuw. Hij houdt de Bijbel in handen: de bron van al zijn preken, maar hij houdt ook een troffel vast: een teken van zijn groot talent als bouwer. Naast hem zien we de gevel oprijzen van de Metropolitaanse Baptisten Tabernakel, de grote kerk, die hij met zijn preken heeft gebouwd in Londen.

Duizenden mensen kwamen daar iedere zondag samen om hem te horen preken. De kindertïguren op zijn venster geven aan welk een buitengewone lasten Spurgeon op zich nam om kindertehuizen te stichten voor de wezen van Londen. Een centrale fguur is ook de bekende zendeling William Carey, die een zendingsstaf in de hand houdt. Hij werkte vele jaren in India om het evangelie van Christus bekend te maken. Hij stichtte het Baptistenzendingsgenootschap en dat was het eerste zendingsgenootschap in de vorige eeuw, een voorbeeld voor vele andere zendingsgenootschappen, die later ontstonden. Daarnaast wordt Carey ook afgebeeld als schoenmaker. Dit beroep oefende hij uit voordat hij ontwaakte in het zoeken naar Jezus Christus en Zijn koninkrijk. Ook zien we een plaatje van de brand van zijn drukkerij in India. Ook als zendeling heeft William Carey heel wat meegemaakt

Voor de Baptisten vooral is belangrijk de figuur van John Smith. Hij was een geestelijk in de Engelse kerk, die met een deel van zijn gemeente in Londen naar Nederland vluchtte. Naast hem zien we het schip „Mayflower" afgebeeld. Uit zijn gemeente kwamen met dit schip de „pilgrimfathers" naar Amerika.

Ook Calvijn

Interessant is dat wij in deze kerk ook vensters aantroffen met beelden van Luther en Calvijn, en naast Calvijn de Schotse reformator John Knox. De Baptisten houden Calvijn en Knox in hoge ere. Zij hebben heel veel aan hen te danken, zoals ze zeggen. Gelijk met de Hervormers vinden we ook een afbeelding van Balthasar Hubmaier, één van de belangrijkste theologen van de Dopers uit de 16de eeuw en John Wesley, de grote opwekkingsprediker uit het Engeland van de 18de eeuw. John Wesley heeft met zijn broer Charles de stoot gegeven tot de grote opwekkingsbeweging van het Methodisme. De Wesley's waren dus geen Baptisten.

Wij zien dat de Baptisten zeer uiteenlopende geesten tot hun geestelijke voorouders rekenen en dat zij ook de meest verschillende invloeden hebben ondergaan. De meest bekende Baptist van tegenwoordig is wel Billy Graham.

De Baptisten, die «rij in ons land kennen als een kleine minderheid, zijn in het zuiden ven de Verenigde Staten sterk in de meerderheid. Er zijn in de USA ca. 30 miljoen Baptisten blijkens een recent artikel in „The New York Times". De Baptisten in de noordelijke staten zijn de zogenaamde „American Baptists". In het zuiden zijn de zogenaamde „Southern Baptists". Deze laatsten zijn meer conservatief en bijvoorbeeld geen lid van de Wereldraad van kerken in tegenstelling tot andere Baptists Conventions in Amerika, Canada en Engeland.

Noord en Zuid

Er is een groot verschil tussen het noorden en het zuiden. Wij kennen al zoveel verschillen in ons landje, laat staan dan in Amerika met z'n haast onmetelijke afstanden. De Amerikaanse Burgeroorlog heeft diepe sporen getrokken in de scheiding tussen de noordelijke en zuidelijke staten. Sinds die tüd zijn de Baptisten ook gescheiden in Noord en Zuid. Vooral de kwestie van de slavernij heeft daarbij een grote rol gespeeld. Het bestuur van het Baptistenzendingsgnootschap weigerde namelijk'om James E. Reeves als zendeling te benoemen omdat hij slavenhouder was, terwijl hij door het zuiden naar voren was geschoven. Zo kwam de scheiding tussen noord en zuid en onstond „the Southern Baptist Convention" in 1845. Momenteel echter is de integratie van blank en zwart in de zuidelijke Baptistenkerken in volle gang.

De noordelijken zijn wereldser, progressiever. Het noorden is altijd meer geïndustrialiseerd geweest. Men was er rijker en meer ontwikkeld.

De zuidelijken zijn conservatiever en minder werelds. Men wil de waarden van de eigen traditie vasthouden. In het verleden werd iemand in het zuiden tot de orde geroepen vanwege zo.idagsarbeid. Wat had hij gedaan? Sneeuw geruimd voor zijn deur om naar de kerk te kunnen gaan. Deze uiterlijk zondagsheiliging zal men zo niet meer aantreffen maar het geeft een beeld van het klimaat. Wat gebleven is, is de huiselijke godsdienstoefening: voorgaan in gebed aan tafel en de hoge waarde die aan de kerkdienst wordt toegekend.

Het gaat er heel anders toe dan wij gewend zijn. Het zingen en de kerkmuzikale begeleiding (koor, orgel, trompetters en andere blazers) moeten de harten van de kerkgangers voorbereiden, opheffen tot de ontmoeting met God. Wij waren gelogeerd op de campus van „the Southern Baptist Theological Seminary". In het gebouw op de campus waar de keuken is gevestigd met een cafetaria-systeem, is de eetzaal veel kleiner dan men zou verwachten. Wel zijn er veel eetkamers voor 8 a 10 personen. Zodoende kan men elkaar aan tafel ontmoeten terwijl er gelegenheid is dat er één voorgaat in gebed.

In de beginsel-verklaring van de theologische hogeschool te Louisville, Kentucky, die 20 artikelen omvat, staat over de zondag: „De dag des Heeren is een christelijke instelling om regelmatig te onderhouden en dient gebruikt te worden voor de kerkdienst en geestelijke verdieping, beide openbaar en privé, door te rusten van wereldse bezigheden en amusement, alleen werken vavn barmhartigheid en noodzakelijkheid uitgezonderd".

Hogeschool

In 1858 werd de theologische hogeschool te Louisville opgericht als een uitvloeisel van de scheiding tussen rKwrd en zuid. In het begin waren er slechts enkele tientallen studenten. Nu zijn het er ca. 2.200. De campus beslaat een terrein van 43 hectare en er zijn 40. grote gebouwen. De kapel bevat 1.600 zitplaatsen en het pijporgel in de kapel omvat 113 stemmen verdeeld over 4 manualen en 1 pedaal. Aan het seminarie is een aparte opleiding voor kerkmuziek verbonden.

In de bibliotheek is een speciale Billy Graham-coUectie samengebracht met al het audiovisuele materiaal van zijn evangelisatie-kruistochten. Eén kamer om te kijken en te luisteren. Eén kamer voor studie. Aan het seminarie is een speciale Billy Graham-lecrstoel voor evangelisatie verbonden. De zending leeft heel sterk onder de Baptisten; de leus is: iedere Baptist een zendeling! Attentie: artikel niet compleet.

Er zijn huizen met studentenkamers. Er zijn appartementen voor getrouwde studenten. Er is een kindercrèche en een kleuterschool. Er is een overdekt zwembad, verschillende gymnastiekzalen enz. De studenten zijn zeer gedisciplineerd. Trouwens, de tijd van de studenten-revolten in de U.S.A. is voorbij. De studenten stellen intelligente vragen. De verhouding met de staf is prima. Het gaat er open en vrij, bepaald niet autoritair toe, maar wel zeer gedisciplineerd. De college-zalen beschikken over de modernste audiovisuele apparatuur. De docent kan titels van boeken projekteren, daarnaast een syllabus van de stof die hij in dat uur wil behandelen. Tegelijkertijd kan hij nog bewegende film of lichtbeelden vertonen en zo zijn stof illustreren. Een nadeel is dat men veelal met een sneltrein-vaart door de stof heenrent en dat het programma geen ruimte laat om er wat dieper op in te gaan.

DOOP

De ontmoeting met de Zuidelijke Baptisten is zeer boeiend. Wij als reformatorische Christenen hebben met hen duidelijke overeenkomsten maar ook duidelijke verschillen. Baptisten nu mag men niet verwarren met de Dopers of Anabaptisten van de 16de eeuw.

De Baptisten zijn voortgekomen uit de beweging van het Puritanisme in Engeland in de 17de eeuw. In de vroege periode kan men onderscheiden tussen de zogenaamde General-Baptists (zo genoemd omdat zij Christus' verzoening voor allen geldend achtten) en de Particular-Baptists (de genade is alleen voor de uitverkorenen). Zij hebben de Doop op belijdenis, die zij bedienen door onderdompeling; excommunicatie bij onzuiverheid van het leven; zelfstandigheid van de plaatselijke gemeenten. Zij staan niet afwijzend tegen het bekleden van overheidsambten. Bekende Baptisten uit de 17de eeuw zijn zoals genoemd John Buyan en ook John Milton, de dichter van „Paradise" lost (het verloren paradijs) en „Paradise regained" (het herwonnen paradijs).

Men kan bij Baptisten bepaalde Calvinistische trekken ontdekken en aan de andere kant ook zeer bepaald invloed van de 16de eeuwse Radikalen bespeuren. Met de Dopers hebben zij gemeen de verwerping van de kinderdoop. De Doop wordt bediend op persoonlijke geloofsbelijdenis ook al aan kinderen vanaf 9 jaar. De Doop geschiedt altijd door onderdompeling als een teken van de gemeenschap met Christus, met Zijn kruis en opstanding. Vereist is dat ieder een persoonlijke geloofsbelijdenis opstelt. Een belijdenis als een formulier van enigheid, als een eenstemmig belijden met de kerk van alle tijden en plaatsen kennen de Baptisten niet.

Fundamenteel is voor de Baptisten de persoonlijke verhouding tot God. Het algemeen priesterschap der gelovigen wordt sterk benadrukt. Ieder heeft een direkte toegang tot de H. Schrift en is in staat, geleid door de H. Geest, de H. Schrift zelf uit te leggen. Kenmerkend is daarvoor het symbool van het seminarie van de „Southern Baptists"; een open Bijbel en een duif als teken van de H. Geest.

Laagkerkelijk

De Baptisten denken vanzelfsprekend dan ook zeer laagkerkelijk d.w.z. de kerk als instituut, het ambt, een gezaghebbende geloofsbelijdenis worden bepaald niet hoog gewaardeerd. De vrijheid en verantwoordelijkheid van de enkele gelovige wordt erdoor bedreigd. Zij kennen wel ambten en kerkelijke organisatie natuurlijk, maar kenmerkend blijft een sterke nadruk op de vrijheid van de plaatselijke gemeente. Daarin moeten de geestesgaven tot uiting kunnen komen. De kerk is primair een broederschap. De bijzondere ambtsdragers: predikant en evangelist, worden geordend; het is een daad van gebed. Zeker geen wijding met sacramenteel of bisschoppelijk karakter. De eigenlijke roeping heeft de betrokkene persoonlijk al eerder ontvangen. Hier ontbreekt dus het typisch Gereformeerde in de ambtstheologie: wettig van de gemeente en mitsdien van God Zelf geroepen.

Zwingliaans

Het ligt ook geheel in deze lijn dat de sacramentsopvatting Zwingliaans is, d.w.z. sacramenten zijn symbolen of tekenen. In het H. Avondmaal is Christus niet lichamelijk tegenwoordig zoals de Roomsen en ook Luthersen enigermate leren. Calvijn leerde dat Christus werkelijk tegenwoordig is door de H. Geest (presentia realis). Voor de Baptisten is het H. Avondmaal meer in de lijn van Zwingli een symbool, een herinnering aan Christus' kruisdood. Grote nadruk valt op het persoonlijke getuigenis van degene die het ontvangt. Omdat de Zuidelijke Baptisten zeer tegen alcohol-gebruik gekant zijn wordt het Avondmaal gevierd met vruchtensap in plaats van met wijn. Dit schijnt overigens in meer Amerikaanse kerken te gebeuren. Het wordt vier maal per jaar bediend.

De Doop neemt een grotere plaats in. Maar ook hier valt de nadruk op het persoonlijk getuigenis van de dopeling. De Doop moet door onderdompeling geschieden. Vandaar dat men in de kerken van de Baptisten grote doopbasins aantreft. Ook komt de gemeente wel samen in de open lucht bij een rivier. De sacramenten worden altijd openbaar in de gemeente bediend. Wij zagen reeds het sterke accent op de gemeente als broederschap. De eredienst is voor de ontmoeting met elkaar en de beleving van de broederband. Helaas waren wij door ons overbezette reisschema niet in staat een zondag in Louisville, Kentucky door te brengen. Graag hadden wij persoonlijk enkele van hun kerkdiensten bijgewoond.

De Baptisten zijn grote voorstanders van een volstrekte scheiding van kerk en staat. Zij wijzen elke staatsinmening af. Godsdienstvrijheid en tolerantie zijn hoog in hun vaandel geschreven.

Invloed

Het is een boeiende zaak de Baptisten uit de zuidelijke Staten te ontmoeten. Het is belangwekkend om te zien dat hetgeen ons in de Baptisten aantrekt, overeenkomt met hetgeen Calvijn met de Dopers verbond. Aan de andere kant; de dingen waar wij moeite mee hebben, gaan terug op Doperse trekken, die Calvijn bestreed en die later in Engeland in een ander gewaad opnieuw naar voren kwamen.

Er is in de 17de eeuw in Engeland sterke Doperse invloed geweest. Dat bleek ons uit een literatuur-onderzoek in de New Berry Library in Chicago, waar we een groot aantal polemische geschriften tegen de Dopers aantroffen uit Engeland van de 17de eeuw. De polemisten maakten vaak gebruik van het materiaal, dat zij bij Calvijn, Bullinger, Guy de Bres en Jean Taffin aantroffen.

Onze slotsom, dat wij nauwelijks beseffen hoe dankbaar wij hebben te zijn voor onze eigen traditie in het Gereformeerd protestantisme. Het is verrassend te zien hoe modern en actueel Calvijns leer van Woord en Geest is. Het is een schoon symbool: de open Bijbel met daarboven de Heilige Geest in de gedaante van een duif. Maar wie zal uitmaken, hoeveel van onze eigen geest daartussen sluipt? Wie, hetzij Baptist hetzij Calvinist, heeft voldoende zelfkennis om dat te onderscheiden?

Ontmoeting met andere tradities maakt ons altijd weer bescheiden. Hoeveel goeds is er bij anderen te vinden wat wij missen? De nadruk op broederlijke gemeenschap, op persoonlijke beleving in de praktijk, op levensheiliging? Aan de andere kant het maakt ons ook dankbaar en het laat ons te meer waarderen de rijkdom van onze eigen traditie.

Want hoeveel gevaar voor verstarring van de leer er ook moge zijn, Calvijns nadruk op de rechte, de levende leer aangaande Jezus Christus, de „doctrina Christi", is ons temeer uit het hart gegrepen. En deze rechte leer bewaart ons voor afglijdingen ter linker- en ter rechterzijde, en is onmisbaar voor het rechte verstaan van de H. Schrift.

(De schrijver van dit artikel, dr. W. Balke, is Hervormd predikant in Den Ham (Ov.) Hij voltooide zojuist een tweede studiereis door de VS. en is enkele jaren geleden in Utrecht gepromoveerd op „Calvijn en de Doperse radicalen").

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 25 mei 1976

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

Ook Calvijn en Knox behoren tot de wolk der getuigen.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 25 mei 1976

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

PDF Bekijken