Bekijk het origineel

Doen we niets dan doen we veel!

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Doen we niets dan doen we veel!

MOZES EN AÄRON MOESTEN ALS BROEDERS SAMENWONEN

6 minuten leestijd

De titel „In de Mozes en Aäronstraat..." juist met die ietwat pretentieuze drie puntjes zou de suggestie kunnen wekken dat we een romannetje ter hand nemen. Wat zou zich mogelijk aan leed, maar — wat ons gretiger maakt — aan lief kunnen afspelen in zo'n straat in de binnenstad?<br />

De stoute gedachten worden in de kiem gesmoord door opflitsende rode letters op de omslag die signaleren dat het boekwerk, dat lezingen en tijdschriftartikelen van schrijvershand bundelt, handelt over de verhouding van de kerk enerzijds en de staat en de maatschappij anderzijds. Mozes en Aäron typeren het wereldlijk en kerkelijk gezag. In Amsterdam verbindt de straat van deze beide namen het voormalige beroemde stadhuis en de Nieuwe Kerk, eveneens een begrip. In betere tijden zijn er heel wat boden heen en weer gelopen, wanneer veelvuldig de vroedschap de kerkeraad of de kerkeraad de vroedschap wat te zeggen had. Vandaar. In de titel klinkt iets door van heimwee naar de tijd, toen onze overheid een christelijke was en de nationale kerk een welingerichte. Het eerste het beste artikel preludeert op Hoedemakers vraag aan De Savornin Lohman of Nederland ooit weer een christenland zal wezen. Deze toon maakt de muziek van deze instructieve bundel, die duidelijke hoofdlijnen trekt. Ik kan niet beter doen dan lezing en bestudering dringend en van harte aanbevelen.

Wie de staalkaart kent van de vijftien politieke partijen binnen het parlement vindt tot de Boerenpartij toe (pag. 112), zonder dat zij alle en uitvoerig genoemd en besproken worden, de koersen terug, te weten de rechtse, wanneer achtereenvolgens aandacht wordt geschonken aan Calvijns tweeërlei regering, Luthers twee regimenten en Hoedemakers theocratie, maar evenzeer de linkse wanneer aan doorbraak, neomarxisme annex revolutie en gerechtigheid, en — volledigheidshalve en eerlijk als goud — het fascisme, dat als reactie op marxistisch omwoelen en dank zij conservatieve en van huis uit vaag christelijke gedachten sterke aantrekkingskracht uitoefent oplieden van orthodoxen huize, tol wordt betaald.

Een brede scala van keuzemogelijkheden, terwijl het eigenlijk niet tot een keuze wil komen. Uit gebrek aan het betere.

Tweeërlei

Calvijns tweeërlei en Luthers twee, dat is in al zijn kortheid voor beider inzicht zeer kenmerkend. Calvijn uitgebalanceerd en Luther onstuimig er tegenaan. Luthers manier van zeggen boeit iedere keer opnieuw wanneer wij hem horen. Nuchter concludeert hij dat een wijze vorst een zeldzame vogel is, een vrome nog veel zeldzamer en dat een vorst die zalig wordt zo'n grote uitzondering is dat je kunt spreken van een wildbraad in de hemel. Calvijns principiële onderscheiding zonder te scheiden, Luthers rondborstige nuchterheid en Hoedemakers overkoepelende idee van theocratie, waarvan de democratie modus kan zijn, geven de bestanddelen aan van een politieke visie die schrijver voor een praktische stellingname in het staatkundig bedrijf wenselijk voorkomt.

Een onderdeeltje uit Hoedemakers beschouwingen over de theocratie en aanverwantschap vond ik wel van belang. In politieke programs o.a. van de partij waartoe ik zelf behoor, komt het majoriteitsartikel voor. „Niet zozeer de meerderheid van de kiezers" enzovoort. Wanneer ik Hoedemakers uiteenzetting lees krijg ik sterk de gedachte dat dit beginsel van huis uit meer (of uitsluitend) slaat op regeringsvorming van meerderheden via coalities dan op de vraag wat het gehalte moet zijn van leden die men werft voor zijn politieke organisatie.

Genoeg hiervan. Deze hoofdzaken en nevenopmerkingen illustreren voldoende dat er vele gewichtige zaken aan de orde komen. Vooral ook het materiaal over de apostolaire politieke stellingname van de kerk beslist niet vrij van humanistische, horizontalistische en marxistische smetten is duidelijk, goed gedocumenteerd mede door literatuurverwijzingen aan het slot en verhelderend voor allerhande ontwikkelingen die wij om ons heen waarnemen.

Participatie

Het grote punt waar het in feite om gaat is de participatie, de daadwerkelijke deelname aan het politiek en maatschappelijk gebeuren. Auteur start het opstel over het onderwerp participatie met de opmerking dat de Gereformeerde Bond een enorm reservoir van geestelijke krachten is. Ik denk bij mezelf: Dat is nog al wat. Het is een uitspraak van professor Van Ruler. Voor het evenwicht voegde deze er aan toe dat de Bond niet verder lijkt te komen dan het vraagstuk van de confessie zonder aan kerkelijke en wereldlijke samenhangen toe te komen, waarin de confessie moet functioneren.

Ir. Van der Graaf wil de grootheid en de misère die de Bond wordt toegezwaaid gaarne delen met de hele Gereformeerde Gezindte. Het politieke en maatschappelijk optreden van deze gezindte geeft een verbrokkeld en versplinterd aanzien. Inderdaad, 't wordt nog niet veel anders ook voor de nabije toekomst. „Van tweeën één", lees ik, ,"of we zijn als gereformeerde gezindte de breed gereformeerde allure om in politieke en maatschappelijke verbanden te participeren kwijt geraakt, óf we hebben de moed laten zakken dat in de huidige samenleving überhaupt nog iets te bereiken is, wanneer we daarin participeren en zo daders des Woords willen zijn".

In studenten- en reünistenkringen en niet alleen daar zijn heel wat visioenen opgeroepen over staat en maatschappij. Schrijver meent dat de praktijk geleerd heeft dat het bij die dromen gebleven is. Ik moet hem daarin bijvallen. Tot dusver heb ik niet veel daadwerkelijks bespeurd. „Op gezette tijden lezingen horen of houden over de theocratie betekent nog niet participeren in de huidige politieke en maatschappelijke verbanden."

Stimulans

Hier blijven de beschouwingen gedurig steken. Daarom zou dit boek een nuttige functie kunnen vervullen als stimulans tot verdere doordenking uiteraard maar bovenal tot consequenties van met name het beginsel van de theocratie in de goede zin van het woord, zoals Van der Graaf ook bedoelt voor de politiek van vandaag. Dit lijkt me brood- en brood-nodig.

Helaas is niet in de laatste plaats de kerkelijke verdeeldheid debet aan de talloze pat-situaties. Deze schrijver heeft onlangs ook eens een tiental bijdragen gebundeld, die informatie geven over wat een tiental kerken van gereformeerde denominatie bezielt. „Tien keer gereformeerd" heet het boekwerk. Ik meen de schrijver wel zo goed te kennen dat de titel niet rekenkundig in de zin van een vermenigvuldiging 'is bedoeld. Zat dat voor dan zou ik betreuren dat de bundel niet als „Gereformeerd gedeeld door tien" door de publiciteit ging.

In de moderne „Mozes en Aaronstraat" beweegt zich zo ontzaglijk veel — voortreffelijk geschetst — zodat de toestand, ik zou denken, schreit om een gecoördineerd optreden van de gereformeerde gezindte, waar deze voldoende homogeniteit kan opbrengen. Doen we niets dan doen we veel, omdat we de vrije hand laten aan de vele moderne strevingen die we overigens wel om strijd in woord en geschrift afkeuren en verwerpen. Meer geloop in de straat, waar dit boek naar genoemd is!

Te diep

Ik dacht in eerste oogopslag op de titel even aan een liefdesverhaaltje, mogelijk daarmee verbonden aan weergave van leed. In dit fout vermoeden gaat diep grote waarheid schuil. Gaat het immers niet om twee regimenten van éne Koning? Koningskinderen die elkaar zo, lief hebben. Maar het water is veel te diep. Wanneer onze negotie in deze straat is kan dat het hart verscheuren. Mozes en Aaron. Zonen van hetzelfde huis, die als broers moeten samenwonen. Het boek stelt een heldere diagnose, die smaakt naar meer. Naar therapie.

N.a.v. „ln de Mozes en Aaronstraat...", door ir. J. van der Graaf, uitgave Echo, Amersfoort 141 blz., prijs ƒ 11,90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 15 juli 1976

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

Doen we niets dan doen we veel!

Bekijk de hele uitgave van donderdag 15 juli 1976

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

PDF Bekijken