Bekijk het origineel

Prediking van „het Woord

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Prediking van „het Woord" niet laten verkillen

WAAROM AANTREKKINGSKRACHT OOSTERSE GROEPEN?

7 minuten leestijd

"De aantrekkingskracht van de oosterse groepen laat zien hoe nodig het is dat we als christenen in de diepte groeien, zowel in de theologie als in ons geloofsleven". Dat is het aansprekende antwoord op de vraag: „God of de goeroes?" <br />

In het verleden beseften de christenen beter hoe er een evenwicht tussen Woord en Geest nodig was. Er moet niet alleen geloof zijn, maar ook inkeer, verandering van het hart. Niet alleen een verstandelijke beslissing. Er is immers uiteindelijk weinig verschil tussen het steeds Hare Krishna zeggen of het Jezus, Jezus zeggen.

„God of de goeroes?" Zo heet het dezer dagen door P. van Kampen vertaalde en door R. D. Clements in het Engels geschreven boekje waarin een tip van het oosters denken wordt opgelicht. Waarin ook iets van een drietal bewegingen wordt verteld: Goeroe Ji, Hare Krishna en Transcendentale Meditatie, en waarbij men tot een eerlijk antwoord tracht te komen.

Het in de aanhef van dit artikel geconcludeerde wordt geïllustreerd met een citaat - ongedacht maar verblijdend - van Samuël Rutherford, de grote Schotse theoloog. Hij was zo'n christen, die volgens de schrijver God persoonlijk kende. En hoewel het boekje niet overal even sterk argumenteert waar een weerwoord wordt gegeven, om iets van de drie bewegingen te leren kennen en vanuit een christelijke visie antwoord te geven kan het ons nuttig zijn.

Oosters denken

De hang naar oosters denken is een deel van een veel bredere beweging in onze tijd. Onverdraagzaamheid is een onvergeeflijke zonde, de waarheid als absoluut gegeven is weggevallen, de vertrouwde dogma's verdwijnen. Het is onvermijdelijk dat een existentialistische reactie op de overheersing van het wetenschappelijk rationalisme van onze tijd gepaard gaat met belangstelling voor mystiek. Het oosten heeft waarden en inzichten behouden die in het vertechniseerde westen verloren zijn gegaan.

Allereerst belicht Clements de kern van het oosterse denken. Het streven van oosterse godsdiensten in het kort is verlossing van de verscheidenheid en ervaren van de eenheid die de mens met ,,het al" verbindt. Zo is God, Brahman, de eenheid, de totale werkelijkheid van de kosmos. Er is dus geen plaats voor een beslissende of bedoelende God. Er is binnen het rond wentelend wiel - de tijd is onderverdeeld in kalpa's van bijna 4,5 miljard jaar - ook geen plaats voor begin en doel van de schepping.

Vonk

Alleen de „verlichting", de verlossing, kan het doorgaande proces telkens als mens of dier geboren te worden doorbreken en dan kan de onwetendheid over de wezenlijke eenheid in de kosmische ziel opgeheven worden. Brahman is geen wezen met een bepaald karakter dat gekwetst zou kunnen worden. Verlossing is dus een zich realiseren - alle eigen besef verliezenvan wie we al zijn, ieder mens heeft de goddelijke vonk.

Deze feitelijke eensgezindheid wordt echter verduisterd door een veelheid ' van wegen waarlangs men deze mystieke ervaring denkt te kunnen krijgen. Dat duiden de Hindoes aan met „yoga". Voor het westen is de bhakti yoga - omdat zij het meest raakt aan de idee van de persoonlijke God - het meest van belang. De aanbidding heeft daarin een centrale plaats. Daarmee hangt samen de verering van een geestelijke leidsman. Iets dergelijks vindt men in het boeddhisme.

Een maatgevende goddelijke openbaring is hierbij vanzelf taboe. Wel is er de vedische litteratuur om de mens verder te helpen in de verlichting.

Oplossen in eenheid

Bij de oosterse godsdiensten ligt dus alle nadruk op meditatie om in Gods wezen binnen te dringen en op te lossen in de eenheid die er achter het ,,al" ligt. In het christendom is er evenwel het gebed van de mens die weet van het verschil tussen God en de mens. Hier staat schuld tegenover heiligheid. Met enigerlei mystieke ervaring gaat men hier niet in God op.

Nadat Clements zo de kern van het oosters denken belichtte bespreekt hij de drie reeds genoemde stromingen. Goeroe Ji wordt vereerd omdat hij in staat is zijn volgelingen verlichting te schenken. Hij wordt geholpen door een drietal oudere broers die eveneens voor verlichting kunnen zorgen. De aanhang van deze professioneel en rijk opgezette organisatie blijkt verbluffend groot volgens de verstrekte cijfers.

Onze begrippen
De Bijbel wordt op hindoeïstische wijze gebruikt. De wederkomst op de wolken werd Goeroes aankomst in Londen per vliegtuig. Gevaarlijker is evenwel dat hindoeïstische begrippen in westerse en christelijke(!) taal gepresenteerd worden.

De Hare Krishna-beweging is een tamelijk orthodox hindoeïsme. Het reciteren van de heilige namen Hare Krishna, Hare Rama, is de beste weg om tot geestelijke zelfverwerkelijking te komen. Het Krishna-bewustzijn verbindt ten diepstek alle godsdiensten. Dat wil graag iemand tot een ,,beter christen" of tot een „beter moslim" maken.

De Transcendentale Meditatie verslaat stormenderhand zijn tienduizenden. Men dient zich aan als een groep die niet meer wil dan een nieuwe techniek introduceren om bepaalde geestelijke vermogens op te voeren. Men verdoezelt evenwel dat alle opgedane ervaringen een duidelijke hindoe-interpretatie krijgen. Er bestaat verband, zo beweert Clements, tussen het existentialistisch denken van iemand als Heidegger en stromingen in de moderne theologie, met deze Transcendentale meditatie.

Uiteindelijk komt Clements tot een christelijke beoordeling van de mystiek. De mens is - zo zegt hij - naar Gods beeld geschapen en leeft om gemeenschap met God te hebben. Dit nu is echter ons wel wat te simpel gesteld om het geoorloofde van de mystieke ervaring van een christen te verdedigen.

Toetssteen

De mystieke ervaring is iets volkomen subjectiefs en kan aan alle religiositeit eigen zijn. Is mystieke ervaring - telkens terugkerend - wel zo geweldig? Is het geen verslaving, geestelijke zelfbevrediging, is het geen zich onttrekken aan verantwoordelijkheid ten opzichte van de samenleving? Hier ligt een vraag die te weinig antwoord krijgt in Clements boekje. (Het is in het beperkte bestek vergeeflijk. Want waarom noemt hij niet de unieke toetssteen: de Schrift?

Het antwoord dat in Jezus Christus de basis ligt voor de kennis van God is wel juist, maar wordt onvoldoende uitgewerkt. Slechts te stellen dat het objectieve handelen Gods in het verleden belangrijker is dan de eigen subjectieve ervaring mag juist zijn, het houdt tevens het gevaar in dat de lezer een kant op denkt die de schrijver blijkens het slot van zijn betoog toch niet op wil.

Gebedsleven

Dat neemt niet weg dat de afwijzing van het via oosterse meditatietechnieken opwekken van mystieke ervaringen onderstreept kan worden. Geen enkele methode der oosterse mystiek heeft oog voor mogelijk geestelijk bedrog. We worden in Gods Woord echter opgewekt om satans listen te onderkennen. De christen hoort zich méér te bekommeren om een goede relatie met God via het gebedsleven.

De uitdaging vraagt om een positief christelijk antwoord, zo meent Clements. Enerzijds laat God zich als objectieve werkelijkheid niet bewijzen. Anderzijds is Hij ook niet alleen subjectieve en gevoelsmatige werkelijkheid. 

De nadruk die de laatste jaren op ,,het Woord" gelegd wordt, heeft in veel gemeenten geleid tot een prediking die het hart soms weinig aanspreekt en tot kilheid in de bidstonden. Maar de feitelijke vraag is wat „openbaring" inhoudt. Het Woord moet op subjectieve wijze worden toegepast. De twee polen subjectiviteit en objectiviteit sluiten elkaar niet uit. En daar is de brug tussen oost en west.

Toepassing

Wat houdt „openbaring" in? Iets van God weten is niet God kennen. De samenwerking van Woord en Geest in toepassing op de mens doet objectiviteit en subjectiviteit samenkomen. En die twee mogen niet van elkaar losgemaakt worden. En zo komt Clements bij de hervormers van de 16e en 17e eeuw die de openbaring deze plaats gaven. Zo komt hij bij Rutherford. Uitgeverij Gideon mag wat ons betreft nog wel meer van dit soort boekjes op de markt brengen, zeker voor deze prijs.

N.a.v. „God of the goeroes" door R. D. Clements, vertaald uit het Engels door P. van Kampen, uitgave Gideon, Hoornaar, 72 blz., prijs ƒ 2,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 23 juli 1976

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Prediking van „het Woord

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 23 juli 1976

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken