Bekijk het origineel

De voorlezer is een onmisbaar element in de eredienst der kerk

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De voorlezer is een onmisbaar element in de eredienst der kerk

Beschouwing bij een "solo-optreden"

5 minuten leestijd

Het geschiedde tijdens een van onze dooltochten in die schaars toegemeten dagen, die een krantenman "vakantie" mag noemen. Wij togen - gedachtig aan het al oude motto „verken het eigen land" - naar de rand van dat land, die uit bijna één grote steenmassa bestaat, weshalve ze ook aangeduid wordt als Randstad.<br />

't Was zondag en gewoontegetrouw gingen wij kerkwaarts, ditmaal naar de plaatselijke zustergemeente van onze eigen kerkelijke denominatie. De kerk was een modern bouwwerk, zo weggestopt achter de gebouwen van de plaatselijke middenstand, dat men haar op het eerste oog nauwelijks waarneemt.

Nee, de naar Boven wijzende grote torens, majesteitelijk symbool van een in de Westerse beschaving zegepralende christenheid, behoren niet meer bij deze tijd. De ontkerstening der samenleving maakt het mogelijk, bedehuizen voor fabriekshallen aan te zien.

Nu was "ons" kerkgebouw van die bewuste zondag wel eigentijds, maar niet uitgesproken lelijk. Eigentijds: een brede ontvangsthal vormt de entree. Door een modern gestileerd gebrandschilderd raam valt getemperd licht op de kansel. Het raam bevat de woorden "Ik ben het Licht der wereld". De kerk, van binnen ook sober opgetrokken uit baksteen, met reliëffiguren aan de zijwand, is ruim en de vorm van het interieur heeft verdacht veel weg van een moderne gymnastiekzaal.

Links is er een brede "zijbeuk", waardoorheen de kerkeraad en predikant door het lange kerkgebouw naar de kansel moeten schrijden; dus geen aparte ingang meer naast de preekstoel naar een geheimzinnig verscholen consistoriekamer.

Liturgie

Wat ons in deze kerk echter meer opviel dan het interieur was de liturgie: die vertoonde een merkwaardige afwijking van de gebruikelijke, in deze uit kringen van Afscheiding en Doleantie stammende kerkgemeenschap. Uiteraard zijn er altijd kleine verschillen mogelijk, zelfs over het gebruik van preekjas of jacquet, van de psalmberijming van Datheen of die van "1773". Maar daarover ging het ditmaal niet. Het betrof bewust of onbewust, een diepergrijpende wijziging. In die gemeente wordt namelijk niet meer de broeder-voorlezer in ere gehouden.

Niet schokkend, zegt U? Die komt in tal van gemeenten van andere kerkgemeenschappen er immers ook niet meer aan te pas? Lezer, U vergist zich deerlijk. Nu weten wij wel, dat in een enkele andere gemeente van dezelfde kerk bij een andere predikant ook de voorlezer terzijde is gesteld, maar dat zegt natuurlijk niets over de juistheid van zo'n maatregel.

Ambtsopvatting

Is het dan werkelijk zo belangrijk, het handhaven van zo'n al of niet wel ter tale zijnde voorlezer (die vroeger trouwens soms ook nog voorzanger was?)Ja, maar men weet niet. dat hierachter een bepaalde visie op het ambt schuil gaat, die in het presbyteriale Gereformeerde kerkrecht grote betekenis heeft, althans zou moeten hebben.

De voorlezer in de kerken is niet zomaar iemand, die de Tien Geboden of een Schrifthoofdstuk opdreunt om de keel van de predikant nog wat te, sparen. De voorlezer is de wettige voortzetting van 't ambt van "lector" of lezer uit de Vroegchristelijke kerk. Hij is een ambtsdrager, die in de Romana vroeger een van de lagere wijdingen ontving.

hl de kerken der Reformatie kan de voorlezer gezien worden als het "tegenover" van de predikant. Deze ambtsdrager - dat moet het wel zijn, liefst een ouderling, het gaat er niet per se om dat de plaatselijke schoolmeester mooi de Schriftlezing verzorgt - vertegenwoordigt de gemeente, het kerkvolk, tegenover de "geestelijkheid".

Symbolisch wordt in de voorlezer de gehele gemeente nauwer bij de eredienst betrokken. In de kerken der Hervorming is de dienst immers "democratisch" van aard: het volk is niet een vergadering van onmondige leken, maar van volmondige meesprekers.

Dat blijkt niet altijd en overal, maar de lidmaten - veelal de manslidmaten, als het over de Gereformeerde gezindte gaat - maken letterlijk (met de predikant) mee de dienst uit.

Onbegrip

Natuurlijk gaan wij hier - tenslotte is 't een vakantie-ervaring - nu niet in op het wezen van de ambten in de kerken der Reformatie: een kranteartikel is geen dogmatisch proefschrift en dat Van Ruler en H. Berkhof destijds tegenover elkaar stonden met hun kijk op het ambt, weten we nu wel. Dus, ik wou maar zeggen: die dominee in die stad en zijn collega in die aanpalende plaats zijn er wel een beetje naast; ze staan met hun ontbrekende voorlezer (lector) niet meer in de traditie der Vroege Kerk. Zij - en wij - zullen daar niet direct wakker van liggen. Ten onrechte, misschien. Want 't afschaffen van die voorlezer is slechts één symptoom van gebrek aan begrip voor wat - tussen het onkruid - nog groeit en bloeit aan waardevolle kerkebloemen. Natuurlijk zal die kerkeraad in die stad er zijn (goede?) redenen voor hebben gehad, de predikant 's zondags "alles" zelf te laten doen. Maar handelend in ontwetendheid beseffen die ambtsdragers zelf niet, wat zij zonder verkeerde bedoeling hebben laten vallen.

Vernieuwers

Daar komt nog iets anders bij. De liturgiologische vernieuwers in allerlei kerken en kringen lopen zich het oecumenisch vuur uit de sloffen om het kerkvolk duidelijk te maken, dat ze actiever bij de eredienst moeten worden betrokken. Allerlei wilde experimenten met kindertjes als voorlezers en andere mallotigheden moeten dan de verloren gegane oude praktijk doen herleven. In kerken waar men nog die voorlezer bij de preekdienst heeft, weet men veelal niet, waarom die man daar achter een preekstoeltje in het klein staat. En de "vernieuwers" die elders allang een dergelijke functionaris hebben afgeschaft, weten evenmin wat ze vroeger abusievelijk hebben laten varen. Daarom: eerherstel en hulde voor de voorlezer, ook in de betonnen Randstad.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 3 augustus 1976

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

De voorlezer is een onmisbaar element in de eredienst der kerk

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 3 augustus 1976

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

PDF Bekijken