Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Sociaal evangelie wint terrein

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Sociaal evangelie wint terrein

OPVALLEND FACET VAN EUCHARISTISCH CONGRES

6 minuten leestijd

De man die de laatste eucharistieviering verrichtte tijdens het internationaal eucharistisch congres in Philadelphia droeg de naam Knox. Deze kardinaal had evenwel weinig gemeen met zijn naamgenoot (John) Knox — de fiere en onbuigzame Schot — die grote invloed had op de reformatie in zijn geboorteland. Het zondag beëindigde eucharistisch congres was allesbehalve een protestantse aangelegenheid.

Toch was er meer aan de hand in Philadelphia dan een puur stuk rooms-katholicisme. De tijd van persoonlijk heil, maar ook de tijd dat de kerk synoniem heette met het kapitalisme lijkt ook voor Rome voorbij. „De eucharistie en de vormen van honger van de mensheid", was het thema, waaronder men vanaf zondag 1 augustus tot en met zondag 8 augustus vergaderde.

Wij berichtten reeds dat in München in 1960 het congres — het nu afgeslotene is het eenenveertigste — een „nieuwe stijl" kreeg. Beperkte men zich eerder tot massale viering en verering van de eucharistie — de misofferande als onbloedige herhaling van het offer van Christus — sedert München benut men het congres voor „werkbijeenkomsten".

Honger

De vormen van honger van de mensheid werden nader gedefinieerd als de honger naar God, naar brood, naar vrijheid en gerechtigheid naar de Geest, naar waarheid, naar onderling begrip tussen volken, rassen, klassen, kerken en generaties, naar vrede en naar Jezus. het brood des levens. Ongetwijfeld heeft dit thema een vulling gekregen die door het orthodoxe rooms-katholicisme niet altijd toegejuicht wordt.

Het gaat niet allereerst om de hoge kosten voor het congres: vaag uitgedrukt tussen de half miljoen en één miljoen dollar, of die voor het kolossale altaar, twee en een halve ton. Het massale karakter — een miljoen bezoekers uit honderd landen, 52 kardinalen, 450 bisschoppen — zou de kosten wellicht rechtvaardigen. Het is vooral de bijzondere aandacht voor figuren als aartsbisschop Helder Camara uit Brazilië en voor moeder Theresa die in Calcutta (India) werkt die van belang is. De nadruk is veel meer gevallen, zo berichtte men ons uit Philadelphia, op hun toespraken dan op de oorspronkelijke plechtigheden, de verering van de eucharistie.

Bevrijding

Wie de dingen die door Helder Camara en anderen gezegd zijn overweegt, komt tot de conclusie dat het heil ook hier een steeds meer geseculariseerd begrip wordt. Bevrijding van de verkeerde structurenin kerk, maatschappij en samenleving, bevrijding van onbijbels geachte godsvoorstellingen, bevrijding van honger en van het onrecht wil men wel, maar bevrijding van de zonde als strikt persoonlijke aangelegenheid blijkt steeds meer te verdwijnen in een onbestemd heilsuniversalisme, waarin Christus in de armen, in de vreemde niet-christelijke godsdiensten aangetroffen wordt.

Zo zette Helder Camara zich wel sterk af tegen het marxisme en communisme, maar anderzijds deed hij een beroep op alle christenen om wel te zorgen dat hetzelfde bereikt wordt: „Zij die de evangeliën, Vaticanum II en de documenten van het congres van Medellin hebben, hebben het marxisme niet nodig", aldus Camara.

Kardinaal Knox, de legaat van paus Paulus verklaarde dat het symposium over honger niet bedoeld was om druk uit te oefenen op de door de regeringen gevolgde politiek. Toch waren er wel aanzetten in die richting. Zo riep de Indiase bisschop D'Souza een woord van kardinaal Suhard van Parijs in herinnering: "Het christendom is sociaal of het is niet".

Ook pater Pedro Arrupe, generaal overste van de Jezuïeten verklaarde dat de sociale dimensie van de eucharistie te lang was verwaarloosd, zodat de relatie met God een zuiver "verticale" gebleven was, terwijl actie voor recht en verandering van de wereld toch evenzeer in het evangelie besloten ligt.

Het woord van de paus — vanuit de basiliek van Bolsena, waar ooit iemand bloed uit een hostie zou hebben zien stromen — dat "de eucharistie broeders en zusters in solidariteit verenigt in de gemeenschappelijke getuigenis volgelingen van Christus te zijn" — is met de sociale roep niet in tegenspraak, ondersteunt haar eerder.

Schandaal

Helder Camara noemde het feit dat tweederde van de mensheid leeft in „onmenselijke omstandigheden, zonder voedsel, zonder uitzicht en zonder hoop", het „schandaal van de eeuw". Een groepje landen wordt steeds rijker, aldus Camara, terwijl het grootste deel van de mensheid steeds armer wordt. „In arme landen houden de rijken vast aan hun weelde ten koste van hun medeburgers en in rijke landen wordt de overvloed in stand gehouden ten koste van de ellende van de arme landen.

Over de oorzaak van alle armoede en ellende op deze wereld hoorde men evenwel Camara uit het semi-pelagiaanse Rome niet. En hoewel moeder Theresa, werkzaam onder de armsten van Calcutta stelt dat de armen van India vaak beter af zijn dan de rijken van New York die lijden aan geestelijke armoede, geeft zij er blijk van een merkwaardige kijk op geestelijke rijkdom te hebben. Zij heeft gezegd Christus te zien onder de verschrikkelijke vermomming van de armen. Ook Camara sprak in die zin: hij vroeg aan de Amerikaanse en andere rooms-katholieken "Christus te erkennen in de armen, in de vreemdelingen, in de zwarten, in de Zuidamerikanen en in de Portoricanen".

Moeder Theresa werd minutenlang door 15.000 mensen bejubeld, terwijl een lijfwacht haar beschermen moest tegen degenen die haar hand of kleed wilden aanraken. Camera's toespraak werd ruim twintig keer door applaus onderbroken.

Onevenwichtig

Niemand zal ontkennen dat de kerk in het verleden onjuist gehandeld heeft in voorkomende situaties. Wij zien bij het eenenveertigste internationale eucharistische congres evenwel de balans doorslaan naar een onafgewogen en eenzijdig aardsgericht evangelie — dat van de rechten van de mens — terwijl de verticale dimensie sterk verwaarloosd wordt.

Wel heeft iemand als kardinaal Willebrands in zijn toespraak benadrukt dat een juiste afweging noodzakelijk is. „Vele zogenaamde nieuwe heidenen zijn tot de ontdekking gekomen dat niets hun honger en dorst ten volle kan stillen. Het is niet zo dat tijdelijke waarden waardeloos of nutteloos zouden zijn. Integendeel, want dit zou een onderschatting van Gods schepping betekenen. Toch leeft er", aldus nog steeds Willebrands, "in 's mensen hart een verlangen naar iets "absoluuts".

Waar gebleken is dat Romes „evangelie" de mens ook geen rust kan geven omdat men in feite teruggeworpen wordt op zichzelf, komt er steeds meer een ontwikkeling openbaar die toch wel het marxisme in de kaart speelt, men herleze de uitspraken van Camara. Veel ervan doet denken aan de gedachten uit de „Theologie van de bevrijding" zoals de Peruaan Gustavo Gutiérez die uitdraagt. Het uitgangspunt is niet langer Gods recht — in alle facetten — maar bet recht van de mens.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 11 augustus 1976

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

Sociaal evangelie wint terrein

Bekijk de hele uitgave van woensdag 11 augustus 1976

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

PDF Bekijken