Bekijk het origineel

Repetitie krachtmeting tussen links en rechts

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Repetitie krachtmeting tussen links en rechts

Franse volk staat voor tweesprong

5 minuten leestijd

'Van een medewerker)

Deelneming van de communisten aan de regering. Dat is het schrikbeeld dat verleden Jaar dreigde in Italië, dat trouwens nog steeds dreigt. Maar er is een gevaar voor Europa bygekomen: de opmars van de linkse partyen in Frankryk. Het gaat daar wat minder spectaculair omdat de linkse oppositieleider, Frangois Mitterrand een socialist is.

De gemeenteraadsverkiezingen waarvan morgen de tweede ronde wordt gehouden, kan men beschouwen als een voorbereiding van de parlementsverkiezingen van volgend jaar. Dat belooft weinig goeds. Door het Franse kiesstelsel worden grote partijen en concentraties van partijen sterk bevoorrecht. Om tegen het gaulUsme op te roeien, werken de linkse partijen sinds 1972 samen onder een gemeenschappelijk programma. Ze behielden zich daarbij het recht voor in de eerste ronde afzonderlijke lijsten in te dienen. Maar de lijst die de minste stemmen kreeg zou in de week tussen de eerste en de tweede ronde geannuleerd worden — dat mag in Frankrijk — en zo zou de sterkste lijst alleen uitkomen tegen de rechterzijde. De socialisten zouden dan eventueel op de communistische lijst stemmen en de communisten op de lijsttrekker van de socialisten. Vooral de socialistische partij heeft daar veel voordeel bij behaald. Voor 1972 was het maar een klein groepje en nu is het één van de grootste partijen van Frankrijk. Vroeger wilden sommige socialisten niet op een communistische lijst stemmen, maar nu wordt de stemafspraak van vóór de verkiezingen door vrijwel iedereen gerespecteerd en zij stemmen trouw op hun communistische kameraden, als die in de eerste ronde het sterkst zijn.

Verlinksing'

Bij de eerste ronde van de laatste raadsverkiezingen gingen 33 steden met meer dan 30.000 inwoners over van rechts naar links en slechts 3 van links naar rechts. In een nauwkeurige analyse van de stembusresultaten die deze week in de Franse pers te lezen was, kwam met grote eentonigheid terug: Sterke vooruitgang van de linkerzijde. Van de allergrootste steden bleven Straatsburg en Bordeaux behouden voor centrum en rechts met een geringer percentage van de stemmen dan bij de raadsverkiezingen in 1971. In 6 jaar tijd is het landelijk percentage van de linkse partijen met 7% gestegen.

Door het Franse kiesstelsel is Mitterrand gedwongen in 1978 met de communisten in zee te gaan. En wie zegt wat er gebeuren zal als de linkse oppositie de meerderheid behaalt in de Assemblee Nationale? Giscard herhaalt steeds dat hij het recht heeft een eerste minister te benoemen naar zijn keuze. De letter van de grondwet geeft hem gelijk, maar wat begint een regering zonder samenwerking met het parlement? Heel gevaarlijk zou het worden als hij Mitterrand zou moeten kiezen als eerste minister, een mogelijkheid die al herhaaldelijk door de Franse pers gesuggereerd is. Want Mitterrand is niet getrouwd met het „progressieve liberalisme" dat door Giscard gepredikt wordt, maar wel met het „Gemeenschappelijk Programma" dat hem vastkluistert aan de communisten. Dit Gemeenschappelijk Programma is niet een soort afspraak tot lijstverbinding, maar een regeringsprogramma. De communisten willen wel degelijk uit de oppositie en ze zouden het als verraad aanmerken als Mitterrand hen in de steek liet.

Grondwet

Men spreekt dikwijls over de Vijfde Republiek. Daarmee wordt bedoeld het huidige staatsbestel dat door De GauUe gevestigd is in de eerste jaren na 1969 toen hij president geworden was. Een grondige hervorming was toen wel nodig, want vóór 1959 was het land vrijwel onbestuurbaar. Het zwakke punt in de nieuwe grondwet is dat ze eigenlijk alleen maar van toepassing is op een staat waarin alle sleutelposities door gaullisten bezet worden. Dat is hoe langer hoe minder het geval. Het lijkt vrijwel uitgesloten dat Chirac met zijn RPR weer een machtspositie in gaat nemen die enigszins te vergelijken is met die van De GauUe. De RPR is een sterke partij, maar Chirac zal in ieder geval rekening moeten houden met Giscard en de andere leiders van de regeringspartijen. Op 17 maart zei hij dat eendracht macht maakt, wat hij twee maanden vroeger had moeten bedenken voor hij zich kandidaat stelde voor Parijs. Giscard maakt ook een grote fout. Als minister-president zou hij boven de partijen moeten staan. Nu maakt hij de indruk dat hij het belang van zijn partij zwaarder laat wegen dan dat van Frankrijk.

Ti}d is kort

Sommige Franse kranten bespreken deze verkiezingen alsof er niets bijzonders aan de hand is. De rechtse Figaro vindt de uitslagen verschrikkelijk en schrijft: „We hebben nog een jaar de tijd, tot maart 1978. om onze landgenoten ertoe te bewegen vooral niet te stemmen op de linkse MITTERAND coalitie". Inderdaad, nog een jaar. Maar Giscard en Chirac hebben geen jaar meer de tijd om hun geschillen bij te leggen. De regeringspartijen moeten direct de gelederen sluiten om het verloren vertrouwen terug te winnen. Het is voor hen eigenlijk geen elf uur meer, maar vijf voor twaalf. De regeringspartijen hebben hun meerderheid verloren.

Menselijkerwijs gesproken ligt het lot van Frankrijk in handen van 8% linkse kiezers die het niet eens zijn met de regoring en ook niets van de communisten moeten hebben. Een wankele basis voor een land dat moet stemmen over de maatschappijvorm die het wil hebben, de vrijheid of het volksfront.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 maart 1977

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Repetitie krachtmeting tussen links en rechts

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 maart 1977

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken