Bekijk het origineel

Proces Menten zal lange tijd vergen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Proces Menten zal lange tijd vergen

Amsterdamse rechtbank begint maandag eerste deelproces

6 minuten leestijd

AMSTERDAM — De Bi|}zondere strafkamer van de rechtbank Amsterdam begrint maandag- 9 mei met de behandeling: van het eerste deel van het grote proces tegen de van oorlog-smlsdaden verdachte Blaricumer Menten (77), in het g-ebouw van het Kantongerecht.

Menten wordt ten laste gelegd dat hij als Nederlander, in het door de Duitsers bezette gebied, in krijgs-, staats- of publieke dienst bij of van de vijand, op 7 juli 1941 in Podhoroce 20 4 30 en/of op 27 augustus in Urycz 175 & 200 Poolse staatsburgers, merendeels van Joodsen bloede, alleen en/of samen met anderen opzettelijk en met voorbedachte rade heeft doodgeschoten dan wel laten executeren. Althans dat hij deze massa-executies heeft uitgelokt en/of daaraan medeplichtig is geweest.

Maximumstraf

Menten zou deze oorlogsmisdrijven 36 jaar geleden hebben gepleegd in de twee vroegere Poolse nu in Rusland liggende dorpen.toen hij verbonden was aan, in ieder geval diensten verrichtte voor de Duitse staf van de Befehlshaber der Sicher-heitspolizei dr. Eberhardt Schöngarth. Deze is na de oorlog als oorlogsmisdadiger opgehang-en.

Volgens het Besluit buitengewoon strafrecht kan de officier van justitie, mr. A. F. J. C. Habermehl, formeel nog- de doodstraf eisen doch in feite is de maximumstraf die hij kan vorderen levenslang. • De Bijzondere strafkamer van de Roermondse rechtbank veroordeelde in december vorig jaar de 58-jarige Limburgse ex. SS-er en fabrieksarbeider L. voor in Rusland gepleegde oorlogsmisdrijven tot levenslange gevangenisstraf.

60 journalisten

Ongeveer 60 journalisten, onder wie 12 buitenlandse verslaan het Menten-proces en er zijn acht tekenaars. Via een gesloten TV-circuit met drie camera's kunnen journalisten, die niet in de zittingszaal een plaats kunnen krijgen, op monitors het proces volgen.

Op zes zittingsdagen, verdeeld over twee weken, zullen de getuigen van officier van justitie mr. Haberhehl (61) worden gehoord. Zes getuigen uit de Sovjet-Unie kunnen niet tijdig in ons land zijn en zullen, indien mogelijk, op twee aparte zittingsdagen in augustus worden gehoord. Lukt dit niet dan zullen zij pas begin oktober, als het proces wordt voortgezet, door de Rechtbank worden gehoord. In de meizittingen zal een begin worden gemaakt met het horen van de Nederlandse getuigen 4 decharge, die Menten heeft opgeroepen.

Verloop

Het is bijna een jaar geleden dat Mentens oorlogsverleden weer in de publiciteit kwam door een artikel in een landelijk ochtendblad over een voorgenomen veiling van schilderijen en kunstvoorwerpen uit zijn verzameling in juni vorig jaar bij Sotheby/Mak van Waay in Amsterdam. Er kwam een protest van kunstenaarszijde en de veiling werd uitgesteld.

De Israëlische journalist Chaviv Kanaan herhaalde naar aanleiding van de veiling in zijn dagblad Haarets de beschuldigingen tegen Menten, die hij ook al in 1950 had geuit, namelijk dat Menten betrokken zou zijn geweest bij executies van Joden in Polen. Kanaan wordt als getuige gehoord en woont daarna als journalist het proces bij.

De Amsterdamse procureur-generaal, mr. J. F. Hartsuiker, gaf op 8 juli 1976 de Rijksrecherche opdracht voor een onderzoek naar de tegen de Biaricumse miljonair en kunstverzamelaar Menten geuite beschuldigingen.

Nadat maandag de officier van justitie zijn dagvaarding heeft voorgelezen zal een medewerker van het Rijksinstituut Oorlogsdocumentatie in Amsterdam, A. J. van der Leeuw, een algemeen historisch overzicht geven over de jaren 1939-1941 van het gebied waar de oorlogsmisdrijven zouden zijn gepleegd. Daarna zullen de journalist Kanaan en een dochter van een inwoner uit Podhoroce, mevrouw M. Cygelstreich-Pistiner uit Israël worden gehoord. Familieleden van haar zouden het slachtoffer zijn geworden van een der massaexecuties.

Woensdag zullen drie Poolse vrouwen, zusters, als getuigen worden gehoord. De tweede week zullen Michael Hauptmann uit Stockholm en Abe Pollak uit New York worden gehoord over de massaexecutie in Urycz.

Naar Rusland

Medio juni vertrelct een Amsterdamse justitiedelegatie onder leiding van mr. Habermehl naar Rusland om tegenwoordig te zijn bij een aanvullend Russisch onderzoek naar het uit de stukken in de Menten-zaak bekende massagraf in Urycz.

Menten, die op maandagmorgen 15 november vorig jaar in zijn landhuis De Hom in Blaricum zou worden gearresteerd, vertrok - zo bleek later - zondagavond met zijn vrouw per auto naar het buitenland. Op 6 december arresteerde de Zwitserse politie hem op aanwijzing van Accent's hoofdredacteur. Knoop, in hotel Illuster in Uster bij Zurich. Een Zwitserse journalist had Knoop ingelicht over Mentens verblijfplaats. Op 22 december werd Menten naar Nederland uitgewezen. Sinds II januari verblijft hij in het gevangenisziekenhuis in Scheveningen. Menten is suikerpatiënt.

Na zijn arrestatie in Zwitserland schreef hij minister Van Agt van Justitie, dat een medewerker van Accent hem in de nacht van zaterdag 13 of zondag 14 november had ingelicht over zijn op handen zijnde arrestatie.

Tweede keer

Het is niet de eerste keer dat Menten in verband met zijn gedragingen in de oorlog terecht moet staan. Het Bijzonder Gerechtshof in Amsterdam veroordeelde in december 1948 de toen voortvluchtige Menten uit Aerdenhout bij verstek tot drie jaar gevangenisstraf met aftrek van het voorarrest.

Menten kreeg deze straf wegens het in dienst treden bij een Einsatzgruppe van de Hier nog vrolijk zwaaiend verlaat de van oorlogsmisdaden verdachte Menten per auto het kantongerecht aan de Pamassusweg te Amsterdam waar hij in april pro forma werd voorgeleid. Naast hem een verpleegster van het Scheveningse gevangenisziekenhuis. Sicherheitspolizei in Polen, die onder bevel stond van Schöngarth, en zijn optreden als beheerder van een'aantal kunsthandels in Polen.

In februari en maart 1949 stond Menten opnieuw voor het Amsterdamse Bijzondere gerechtshof terecht waar bevestiging van het verstekvonnis van drie jaar tegen hem werd geëist. Het hof veroordeelde hem tot één jaar met aftrek en hij werd direct in vrijheid gesteld. Het enige dat het hof bewezen achtte was hulpverle.ning aan de vijand: het ftmgeren als tolk en deskundige voor kunstzaken van de SSgeneraal Schöngarth.

De Bijzondere raad van cassatie veroordeelde Menten, na een eis van twee en een half jaar, in hoger beroep in oktober 1949 tot acht maanden gevangenisstraf met aftrek van het evenlange voorarrest. In zijn arrest overwoog de Raad dat de door Menten bewezen diensten ten behoeve van de vijand niet van gewichtige betekenis werden geacht. Menten had in 1941 14 dagen een Duits imlform gedragen.

Leden van de Bijzondere strafkamer der rechtbank Amsterdam zijn mr. J. A. Schoeder (voorzitter), mr. H. Baron van Imhoff en mevr. mr. G. G. van Erp Taal> man Kip-Nieuwenkamp. Er zijn twee griffiers, een reserve rechter en een reserve officier van justitie. Mentena raadsman is mr. L. van Heijningen uit Den Haag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 7 mei 1977

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Proces Menten zal lange tijd vergen

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 7 mei 1977

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken