Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

'SMITH VECHT OP TWEE FRONTEN

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

'SMITH VECHT OP TWEE FRONTEN

10 minuten leestijd

Een diplomaat van de >rganisatie voor Africaanse Eenheid (OAE) zei iet de vorige week heel luidel^k: „Slechts de >verdracht van het polltiele gezag aan de meerderleid is nog het enige dat 'xrij van lan Smith zullen accepteren. Elke andere stap is zinloos". Duidel^-ï i ker dan met deze woorden kan de toenemende agressie van zwart Afrika tegen de vertragingstaktiek van de Rhodesische premier niet getekend worden.

In die agressie zullen de Cubanen een mindere rol spelen dan veelal aangenomen wordt. Zoals bekend is de Sovjetmachtsgreep in Amgola uitgevoerd door en met hulp van de Cubanen. Zij brachten het MPIiA in de worsteling met Unita en het FNLA aan de macht. Het feit dat het buitengewone leidersberaad van de OAE-landen in 1076 met precies de helft van het aantal stemmen deze Sovjetnissische manoeuvre afgekeurd heeft, heeft Moskou aan het denken gezet. Temeer omdat ook verscheidene Afrikaanse leiderstich in toenemende mate onder de invloed van deze niet-AfHkanen verontrust tonen.

Daarom is eerder te verwachten dat de Sovjet-ünie zijn hulp en macht van een militante AfMkaanse staat ter beschikking stellen zal. Met behulp van de OAE krijgt de poging om de NkomoMoegabe alliantie, — wat die dan ook moge betekenen — in het zadel te krijgen kans van slagen.

Kaunda
in 1975 tezamen met Vorster op de brug bij de Victoriawatervallen op de grens tussen Rhodesië en Zambia een architect van ontspanning genoemd werd, laat over de mogelijkheid van Afrikaans optreden geen enkele twijfel bestaan. „Wij hebben er voor gewaarschuwd", zo zei hij, „dat wanneer de natuurlijke geboorte van Zimbabwe niet spoedig tot stand komt, wij de keizersnede zullen moeten toepassen. Doktoren en specialisten die deze operatie kunnen uitvoeren, hebben wij vandaag in AiMka genoeg!".

•^sMf^M-'WiêmfWKf^f^^ Smith

Sniith heeft in d^ strijd'tégen de klok op twee fronten té vechten. Enerzijds ziet hij zich geplaatst voor de Brits-Amerikaanse voorstellen, die ten doel hebben de westerse belangen in dit deel van de wereld te beschermen. Het pakket voorstellen is daarbij afgestemd op het vormen van een zwart meerderheidsbewind, waarbij de blanke tegenstand daartegen afgekocht wordt met allerlei financiële en economische garanties. Zo zullen bijvoorbeeld de pensioenrechten voor de blanken door een te stichten Brits-Amerikaans fonds worden gegarandeerd.

Ook de hervestiging in Zuid-Amerika is daarbij in het vizier gekomen. Onder bepaalde voorwaarden zal voor sommige categorieën blanken daarvoor de mogelijkheid worden gegarandeerd. Andere voorstellen in het voorwaardenpakket van de gecombineerde Washington-Londen actie betreffen de toekomstige status van de terroristen. De guerrilla's moeten in het huidige Rhodesische leger geïntegreerd kunnen worden.

Kiesrecht

Het grootste struikelblok vormt echter de eis om tot onmiddellijke invoering van het algemene kiesrecht te komen. De onverkorte handhaving van het „one man :— one vote system" betekent voor de 870.000 in Rhodesië wonende blanken, dat zij onmiddellijk overspoeld zullen worden door de in Rhodesië levende zes

De strijd om de twee kieslijsten

De aankondiging van Smith om nieuwe verkiezingen, uit te schreven heeft nog weer eenq de aandacht gevestigd op het huidige in Rhodesië geldende kiesstelsel, gebaseerd op het Engelse „Westminster-model". Aan de verkiezingen zullen Iets minder dan 100.000 Rhodesische burgers mogen deelnemen.

Volgens de klesregisters zijn 7.478 Afrikanen en 86.486 anderen (blanken, kleurlingen en Aziaten) kiesgerechtigd, op een inwonertal vaii zes miljoen AfMkanen en 270.000 blanken. Twee kieslijsten worden gehanteerd, een Europese en een Afrikaanse lijst. Op de Europese kieslijst kan men zich als blanke, Aziaat of kleurling laten inschrijven wanneer men een jaarinkomen heeft van tenminste 7200 gulden of bezittingen ter waarde van 16.000 gulden. Voor Europeanen met minstens vier jaar middelbare school is een Jaarinkomen van 4800 gulden of bezittingen ter waarde van 10.000 gulden genoeg.

Afrikanen

Voor inschrijving op de Afrikaanse lijst is een jaarinkomen vereist van 2400 gulden of 6000 gulden aan bezittingen — of met twee jaar middelbare school een jaarinkomen van 1600 gulden of bezittingen van 3200 gulden.

Van de zesenzestig zetels in het Parlement worden er vijftig rechtstreeks gekozen door de Europese kiemiljoen zwarten. Hoewel Smith reeds in een veel eerder stadium de overgang naar een zwaar meerherheidsbewind erkend heeft, weigert hij deze overgang zonder een tussenfase te aanvaarden. zerr es aëKT'dSïarde ii^?KpiaS!löezers. Acht zetels worden toegewezen door de Raad van Stamhoofden.

De Senaat telt 23 leden. Hiervan worden er tien indirect door blanken gekozen, 10 senatoren worden aangewezen door de Raad van Stamhoofden, 6 van Mashonaland en 5 uit Matabaleland, terwijl drie senatoren door het staatshoofd worden aangewezen.

Tijdens de laatste onderhandelingen met Nkomo in 1976 deed Smith verstrekkende voorstellen tot wijziging van dit gekwalificeerd kiesrecht. De zetels in het kabinet zouden gelijk over zwart en blank verdeeld worden, terwijl in het Lagerhuis, dat uitgebreid zou worden tot 75 zetels, Nkomo daarin over vijfentwintig gekwalificeerde zetels zou kunnen beschikken, die zonder hun instemming geen tweederde meerderheid mogelijk maken. ITkomo wees dit toen af. Hij wenste slechts een Lagerhuis met 109 zetels, waarin 72 zetels bezet zouden worden door niet-blanken, 36 door blanken en een zetel aangewezen door het Parlement zelf. Door onderhandelen heeft hij de oorspronkelijk door hem verlangde tien jaar overgangsfase reeds terug moeten brengen tot twee jaar. Een kortere periode en zoals de tegenpartij die nu verlangt een President Kaunda van Zambia, die nog luiiiiiiniiiiiiiiiinniniiiMiiiiiiiiiiinniiiniiniMniniiiinniinnrunnitiinnMiiniiiininniiiiiiMniniinininiiinintirniiinnntmitMHiiiiiiniiiiraiiiiiiimii^ (Van ome correspondent) Oud-premier Edward Heath ontziet het niet zgn Europese gezondheid zelfs op zijn automobiel te benadrukken. re commissie heeft de handelingen van Cordle nagegaan en is tot een voor hem vernietigende conclusie gekomen. Volgende week dinsdag zal Cordle officieel van zijn ambt als Lagerhuisafgevaardigde worden ontheven.

Het muisje zal trouwens een staartje krijgen omdat behalve Cordle nog twee afgevaardigden schuldig zijn bevonden aan corrupte handelingen. In een dramatische verklaring heeft

onmiddellijke overdracht, zal volgens , hem slechts leiden tot Angolese toestanden.

Het voorbeeld van een MPLA, die met stetm van buitenaf haar invloed in Angola ten koste van haar rivalen Unita en FNLA uitbreidde is voor Smith een teken aan de wand. Het uitbreken van een bloedige strijd tussen Nkomo-Moegabe en Moezerewa-Stihole en onderling, wacht slechts op het wegvallen van het centrale gezag in Salisbtiry. Wat dan de waarde van de Brits-Amerikaanse garanties zullen zijn is niet twijfelachtig, ze zullen niets meer te betekenen hebben.

Daiarbij komt dat er een groeiende neiging in Afrika bestaat om aan de BritsAmerikaanse tussenkomst in Rhodesië een einde te maken. Ondanks het feit, dat de OAE in Libreville besloot geen vredesmacht voor de regeringsoverdracht in Zimbabwe beschikbaar te willen stellen, gaan steeds meer stemmen op o.a. uit Nigeria, die menen dat Afrika hier zelf het heft in handen nemen moet.

Ziüd-Afrika

Daarbij wordt ingespeeld op de toenemende weerstand die in Zuid-Afrika tegen de Brits-Amerikaanse pogingen is ontstaan. Zal lan Smith de prijs betalen moeten om de twee jaar geleden vastgelopen ontspanningspolitlek van Vorster met Afrika weer op gang te brengen? De toenemende druk van Carter op Pretoria maakt Vorster steeds minder toegankelijk voor haar argumenten. De politieke storm die is opgesloten rond de onthullingen over de verborgen OIA-aotiviteiten in Zuid-Afrïka doen aan de verhouding met Washington geen goed. Daarover hopen wij volgende week te berichten.

Hierbij moeten wij niet uit het oog verliezen de rotsvaste overtuiging in Pretoria, dat de veranderingen die het in zijn binnenlands beleid nastreeft Afrika op den duur tot de overtuiging brengen zal, dat een blank bewind in het nieuwe Zuid-Afrïka geheel Zuidelijk Afrika tot Cordle aangekondigd zijn zetel vrijwillig te zullen opgeven. „De eer van het Lagerhuis heb ik op het spel gezet en ik heb de plicht op te stappen", aldus Cordle.

Ook de conservatieve oud-minister Maudling en de Labour-afgevaardigde Albert Roberts krijgen het moeilijk. Ook zij hebben contacten gehad met de onbetrouwbare advocaat Poulson. Zij mogen volgende week een verklaring afleggen om hun praktijken te verdedigen. Daarna moeten zij tijdens het debat het Huis verlaten om bij terugkeer het oordeel van het Lagerhuis te vernemen. voordeel strekken zal. De inspanningen die Zuid-AfHka als voedselschuur voor dit deel van de wereld zich getroost, moeten vandaag reeds ondermeer dat toekomstige voordeel bewijzen.

Maar ook Vorster weet, dat hij daarvoor tijd nodig heeft. Die tijd kan hij zich verschaffen, wanneer hem de gelegenheid geboden wordt met zwart Afrika inzake Rhodesië zonder tussenkomst van derden tot overeenstemming te komen. Dat dan tenkoste gaan zal van het blanke bewind in Salisbury is op dat moment slechts een bijkomstigheid.

i, Jtte •ès--ï!.ig:en huis

Het andere front waardoor lan Smith zich belaagd isiet is dé ontstane ruzie in eigen huis. De afsplitsing van 12 „rebellen" uit het Rhodesisoh Front, hebben dit Rhodesisch Front in moeilijkheden gebracht. Slechts met behulp van de stamhoofdenstemmen zal het Smith mogelijk zijn over de tweederde meerderheid te beschikken die vereist is voor de toekomstige grondwetswijzigingen. In een pogen om daaraan te ontkomen heeft hij in het begin van deze week de opzienbarende aankondiging gedaan om nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Dat hij daarbij de Brits-Amerikaanse onderhandelingen op dood spoor heeft gezet, zal niet de minste overweging van hem zijn geweest. Het geeft hem opnieuw wat uitstel in de race tegen de klok.

„Het is mij uit gesprekken met de Britten duidelijk geworden, zo zei hij maandag, dat zij menen te maken te hebben met een zwak en verdeeld Rhodesië. Wie oppervlakMg kijkt kan tot zulke conclusies komen", zo ging hij voort, „daarom acht ik het geboden dat wij duidelijke en beslissende daden stellen om een einde te maken aan dergelijke illusies". Na het aankondigen van de verkiezingen, die de eenheid van Rhodesië bewijzen moeten was dan ook zijn eerste ddad om dinsdag jl. het parlement te ontbinden.

In zijn opzienbarende rede zei Smith verder nog, dat hij verwacht dat de uitslag van de verkiezingen hem het mandaat voor de ,4niddenkoers" geven zal. ,UUs de meerderheid van de Rhodesiërs zich wil overgeven", zo zei hij, „dan moeten ze iemand anders vinden om hen te leiden. In het andere uiterste, als de meerderheid meent dat het mogelijk is aan een ongewijzigd beleid te k\innen vasthouden, dan hebben ze elk contact verloren met de wereld waarin ze leven en kan zo'n koers slechts tot rampspoed leiden.

Smith denkt bij de middenkoers aan het vormen van een regering met deelneming van gematigde Afrikanen, die vreedzaam en grondwettig met de regering willen samenwerken. Die regering moet dan voor het einde van dit Jaar een nieuwe grondwet gereed hebben, waarin naar een zwart meerderheidsbewind gekoerst ktm worden.

Sithole

Smith rekent daarbij op de groeperingen rond Moezerewa en Sithole. De laatste die na twee jaar verbanning vorige week weer werd toegestaan naar Rhodesië terug te keren, reist nu in Rhodesië rond, waarbij hij zich duidelijk van Smith's stap distantieert.

Op een persconferentie in Salisbury noemde hij Smith's besluit ongelukkig en slechts een onderdeel van de taktiek om tijd te winnen. Desondanks toonde Uj zich niet bereid de zwarte Rhodesiërs af te raden om te gaan stemmen. Integendeel hij toonde zich een voorstander van het benutten van elke mogelijkheid, die op een redelijke wijze de meerderheidsregering tot stand brengen kan. „Ik ken duizenden guerrillastrijders", zo zei Si-' thole, „die ogenblikkelijk de strijd zullen beëindigen, wanneer een overeenkomst op de basis van „one man — one vote" bereikt kan worden".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 23 juli 1977

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

'SMITH VECHT OP TWEE FRONTEN

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 23 juli 1977

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken