Bekijk het origineel

Meevallende suikeroogst door fraai herfstweer

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Meevallende suikeroogst door fraai herfstweer

Bietencampagne in volle gang

11 minuten leestijd

EEG-regeling

' .^i; (Door L. J. Ruijgrok)

Voor de suikerfabrieken is het momenteel top-seizöen. Gedurende ongeveer een kwartaal lang is de bietencampagne aan de gang. De suikerbieten komen via een uitgedokterd systeem aan, zodat iedere dag precies de juiste lioeveelheid wordt aangeleverd op de fabrieksterreinen. Er moet dan heel wat gebeuren om de grove suikerbiet om te toveren tot de suikerprodukten die de huisvrouw van de schappen in de supermarkt pakt.

Vorige week hebben we een bezoek ftebracht aan één van de Nederlandse suikerfabrieken, de vestiging van de Centrale Suikermaatschappij (CSM) in Breda. We voerden er een gesprek met de adjunct-directeur ir. L. P. Stam en het hoofd van de administratie fle heer A. de Hoog en bekeken het produktieproces op het 40 ha grote fa{)rie|fscomplex.

Eerst iets over het produkt. Duizenden jaren voor Christus waren honing en .vruchten de enige zoetsmakende voedingsmiddelen voor de mens. Ongeveer 500 jaar voor Christus ontdekten de Perzen, onder het bewind van DaKus de Eerste, tijdens één van de veldtochten, suikerriet in het gebied Van de Indus. Ongeveer 300 jaar voor Christus brengt Alexander de Grote de eerste berichten over suikerriet in het Westen. Zijn soldaten vinden dan een soort riet waar,,honing" uit komt.

Suikerbroden
' 4h de vijfde eeuw na Christus slaagdep'de Perzen er in suiker in vaste fl/^m te maken, de zogenaamde sui(Van onze binnenlandredactie} • ïi De laatste jaren is bij vroui jVv^en in Engeland de zeldzaam •vóórkomende vorm van kaniker „mesothelioom" aangelltoond. Bijna al die vrouwen 'hébben tijdens de laatste wereldoorlog gewerkt in een gasmaskerfabriek. De filters van die gasmaskers werden daar in die fabriek vervaardigd van blauw asfalt. Met haast pijnlijke zekerheid wordt dit laatste gegeven door artsen in verband gebracht met het ontstaan van dfgezwelziekten. JS tiet is met name aan het weten* whappelijke speurwerp van de Vlissingse bedrijfsarts dr. J. Stumphius te danken dat het verband tussen asbest en het ontstaan van mesothelioom bekend is. In 1969 schrikte deze Walcherse arts de medische wereld op met de publicatie van bevindingen bij de Koninklijke maatschappij De Schelde. kerbroden. De Arabieren, die Perzië in de zevende eeuw binnenvielen, ontdekten daar het suikerriet en brachten het naar Egypte, Rhodos, Sicilië, Noord-Afrika, de Balearen en ZuidSpanje, waar zij ook plantages aanlegden en de eerste „suikerfabrieken" bouwden. Behalve in de Arabische wereld bleef de suiker nog honderden jaren onbekend, want het was in de meeste Europese landen verboden handel te drijven met de „ongelovigen". Eerst tijdens de kruistochten brachten de kruisvaarders de suiker, mee naar Europa. In die tijd was Venetië de belangrijkste aanvoerhaven voor de nieuwe artikelen, waartoe ook koffie, thee en cacao behoorden. Via de bekende handelsroutes over de Alpen werden de produkten naar de „lage landen" vervoerd. De aanvoerMet een hoge-drukpomp worden de bieten een soort van goot ingespoten op weg naar de fabriek. Op de foto is te zien hoeveel grond er met de bieten meekomt. weg was lang en het afzetgebied klein, zodat alleen de allerrijksten zich de soete luxe van suiker konden veroorloven. Hoewel in de zestiende en zeventiende eeuw suiker over de hele wereld bekend werd, bleef het een weelde-artikel, dat in gouden en zilveren doosjes bewaard werd.

Marggraf

Het werd anders toen het in 1747 de Berlijnse apotheker Marggraf gelukte suiker uit de bietwortel te bereiden. Suiker met precies dezelfde smaak en kleur als rietsuiker. Het duurde tot 1799 toen door een leerling van Marggraf, Achard, een in een primitief proeffabriekje vervaardigde suiker aan de toenmalige koning van Pruisen werd aangeboden. In ons land startte de suikerindustrie, toen Napoleon decreteerde, dat suiker uit de biet moest worden gewonnen. Kort na 1850 ontwikkelden zich nieuwe perspectieven, toen door veredeling van- de mangelwortel een suikerbiet met een hoger suikergehalte werd verkregen. Bij de boeren pntstond een grote animo voor de bietenteelt, omdat naar een nieuw gewas werd gezocht, toen de teelt van meekrapwortelen voor de bereiding van de kleurstof vanalizerine verdween. In 1870 werden in Nederland ca. 6500 ha bieten geteeld, in lÓlO was deze oppervlakte reeds 55.000 ha. Overal werden suikerfabrieken gesticht. In het jaar 1908 waren er 27 suikerfabrieken in ons land. Dat was teveel van het goede, niet allen bleken levensvatbaar. Er kwam dan ook een reorganisatie door uitbreiding van de meest vooraanstaande fabrieken en • het stopzetten .van de kleinere bedrijven. De opkomst van de coöperatie, die deze maand het lOO-jarig jubileum vierde, ging een rol spelen.

Twee producenten

Het is een hele stap naar de situatie van nu, maar het zou te ver voeren om de hele geschiedenis van de Nederlandse suikerindustrie op de voet te volgen. Er zijn nu nog twee suikerproducenten in ons land. Dat zijn de Suiker Unie, een coöperatief bedrijf en de CSM. De eerstgenoemde verwerkt ongeveer 60 procent van de produktie, terwijl de rest, 40 procent dus, door de CSM wordt verwerkt. Het gaat daarbij om reusachtige hoeveelheden. De vijf fabrieken van de CSM - in Breda, Groningen, Halfweg, Hoogkerk en Oud-Bejjerland - zullen dit jaar, naar verwachting 2,32 miljoen ton bieten verwerken.

De heer Stahl vertelde ons, dat de campagne een goed verloop heeft, het weer werkt mee, wat een regelmatige oogst zeer ten goede komt. Komen alle boeren dan niet tegelijk met hun bieten aandragen? „Nee, dat is allemaal in een fluitend systeem geregeld", zo vertelt de CSM-directeur. „We hebben met de boeren afspraken gemaakt over de levéring. We verdelen de aanvoer in een twaalftal segmenten en iedere leverancier weet wat hij in elke periode af mag leveren. Natuurlijk kan dat, door de weersomstandigheden bijvoorbeeld, wel eens moeilijk zijn, maar wanneer er werkelijk ,,nood" is zijn wij altijd bereid te praten".

Levering

Vroeger kwamen,de boeren meestal zelf de bieten aan dé fabriek afleveren. maar dat gebeurt nu maar weinig meer. Alleen de telers die dicht in de buurt van de fabriek wonen maken gebruik van eigen vervoer. Voor de anderen is een transportsysteem ingesteld. Er moet dan wel worden gezorgd, dat de bieten aan een verharde weg liggen. Grote" treilers met opleggers halen daar de bieten op. Overigens wordt ook van vervoer te water gebruik gemaakt.

Over die aanvoer wil de heer Stahl nog wel een toelichting kwijt. ,,Het is voor de boeren het gunstigst ongeveer midden in de campagne hun bieten te leveren. Het suikergehalte heeft dan zijn hoogtepunt bereikt. In het begin van de campagne geven wij daarom aan de telers een premie op de levering want wij hebben toch wel zo'n twaalf weken nodig om de bieten te verwerken, dus ook die eerste weken moeten we genoeg aanvoer hebbén. Een premie geven we ook aan het eind van de campagne. Onze leveranciers zijn er namelijk ook niet zo happig op om in december te leveren, omdat ze dan de kans belopen dat vorstschade ontstaat".

Oogst valt mee

Ondanks de aanvankelijk vrij ongunstige weersomstandigheden lijkt het suikergehalte van de bieten erg mee te vallen. Er kon dit jaar pas laat worden gezaaid en het aantal zon-uren was ook niet om óver naar huis te schrijven. Grotendeels wordt dit nu goedgemaakt door het langdurige zachte zomerweer en de koude nachten die we hebben gehad. Daardoor stegen de kilogramopbrengst en het suikergehalte flink. Het aantal kilogrammen zit nu nog iets onder het gemiddelde van de laatste jaren (47,8 ton per ha). Het suikergelialte zit nu precies op het gemiddelde: 15,6 procent.

Er wordt voldoende suiker geproduceerd in de EEG. Meer dan we zelf gebruiken. Om enerzijds de suikervoorziening veilig te stellen en anderzijds, maar dat houdt mede verband met het aantrekkelijk houden van de produktie, de boeren een redelijke prijs te garanderen, is er in 1975 een vijfjaar durende EEG-regeUng voor suiker opgesteld.

De belangrijkste kenmerken van de regeling zijn: • Toewijzing van een produktiequotum per land.en daarbinnen per onderneming of fabriek. • De vaststelling van een minimum

bietenprijs. • De vaststelling van een stelsel van suikerprijzen, waarvan de interventieprijs de belangrijkste is. • Vrij suikerverkeer binnen de Gemeenschap, '• • De verplichting voor de suikerfabrikanten om vanaf oktober 1976 een minimum-voorraad aan te houden van 10% van het bgsis-quotum.

A-B-C'Suiker

Het bovengenoemde produktiequotum wordt onderverdeeld in A, B en C-suiker. Voor de A-suiker geldt zonder meer de minimum bietenprijs en de interventieprijs. Het Nederlandse basis-quotum is 690.000 ton suiker, voor de gehele EE;G is dat 9.136.000 ton.

Boven dit basis-quotum komt dan een hoeveelheid suiker en bieten, waarvan de garantieprijzen op een lager niveau liggen. Dat is de B-suiker. Nederland mag dit jaar boven het basis-quotum 35 procent van dit produkt fabriceren. Samen worden deze A en B-suiker het maximum quotum genoemd.

Suiker Unie en CSM weten dus precies wat ze mogen produceren aan Aen B-suiker. Wat ze meer aan de markt brengen wordt C-suiker genoemd. Die suiker moet worden afgezet buiten de Gemeenschap, dus op de wereldmarkt. Uiteraard tegen prijzen die daar gelden. De prijzen zijn momenteel nogal wat lager dan binnen de Gemeenschap.

Dat was enkele jaren geleden anders. De wereldproduktie was toen te laag, er werd ingeteerd op de stockvoorraad, wat hoge prijzen betekende. Luchtfoto van de CSM-vestiging in Breda. Op de voorgrond de omvangrijke zuiveringsinstallaties. De milieu-eisen ten aanzien van lucht- en waterverontreiniging zijn hoog. De maatregelen die ten aanzien van de geluidshinder in de maak zijn, zullen een nieuwe zware belasting voor de suikerfabrieken vormen. De verbouw van suikerriet en biet werd toen sterk gestimuleerd. Uitbreiding van het areaal en de - ook dit jaar - goede wereldoogsten, deden de prijzen weer dalen tpt onder het EEG-niveau.

Het zal duidelijk zijn dat de EEGovereenkomst ook voor de boer-bietenteler gevolgen heeft. Ieder lid-staat

Beeld van de ,,kookpannen" in de fabriek. Hier wordt de suikerhoudende vloeistof verder ingedikt. kan kiezen tussen twee systemen: het contractensysteera of het mengprijs systeem. Nederland heeft voor de laatste mogelijkheid gekozen. Dat betekent, dat aan alle boeren, die een overeenkomst tot levering van bieten met een suikerfabriek aangaan een gemiddelde prijs wordt betaald van de A, B en C-suiker.

Nauwkeurig

Als we later met de heer De Hoog het fabrieksterrein opgaan, zien we dat met de bieten een geweldige hoeveelheid grond meekomt. Dat is wel 20 procent van de totale aanvoer. Bij het reinigingsproces komt die grond natuurlijk vrij en moet weer afgevoerd worden naar bouwputten en dergelijke.

Weltwamen bij onze rondwandeling onder de indruk van de precisie waarmee iedere binnenkomende lading bieten wordt gewogen, de hoeveelheid meekomende grond wordt bepaald en via een uitstekend werkend monstersysteem het suikergehalte wordt vastgesteld. Al deze werkzaamheden worden verricht onder het toeziend oog van controleurs, aangesteld door de léden-commissies.

Fouten komen natuurlijk overal voor, maar de controle is hier wel a& scherp, dat de boer met een genist hart zijn produkten door de expediteur kan laten ophalen. Hij weet de andere dag nauwkeurig zijn aantal geleverde kilo's en het suikergehalte van de bieten.

Volle inzet

Tijdens ons bezoek was het produktieproces in volle gang. Voor het 300 man tellende personeel - waarvan 80 seizoenwerkers • betekent dat echter geen sjouwen. Praktisch het gehele proces is gemechaniseerd en geautomatiseerd. Het gebeuren is af te lezen en te zien aan de panels en de tv-beeldschermen, die overal staan opgesteld. Wel is natuurlijk een grote oplettendheid nodig of nergens iets mis gaat. „Maar dat kunnen we rustig aan onze mensen overlaten", zegt de heer De Hoog, ze zijn zeer bij de zaak betrokken en hun inzet is boven alle lof verheven".

De werknemersorganisaties daarentegen zijn ingenomen met de voorgestelde maatregelen van minister Boersma, die inhouden dat een aantal toepassingen worden verboden en een ander deel stringent aan banden gelegd. FN V-secretaris De Bruin zei vorige week wel te hopen dat niet al te gemakkelijk gewerkt zal worden met ontheffingen, waarvoor in het Asbestbesluit ruimte is gelaten.

Tegen

Overigens is de vakbeweging sinds de roemruchte lezing van dr. Stumphius in Oslo in wezen voorstandster van een algeheel verbod. Wat vindt de arts er zelf van? Dr. Stumphius: „Als aangetoond is dat er een oorzakelijk verband bestaat en als men alleen nog maar kan gissen naar de omstandigheden waaronder en de hoeveelheden ingeademde asbestvezeltjes waarbij kanker ontstaat, moetje dan niet om ieder risico te vermijden naar een totaal verbod streven?". Waaraan de arts echter onmiddellijk toevoegt: „Maar wat weten we van de gevolgen voor de volksgezondheid van vervangende materialen?"

Geen beletsel

Op die vraag weet ook dr. Stumphius het antwoord niet. Het zoeken naar vervangende materialen is nauwelijks gestart. Maar dat kan, zo zei minister Boersma tijdens het asbestdag in Delft, geen beletsel zijn om de invoering van het Asbestbesluit op te schorten. Veeleer is het besluit een stimulans om naar alternatieve oplossingen te zoeken, aldus Boersma.

Zolang we die alternatieven niet hebben, zullen we ons dus moeten behelpen, lijkt de conclusie uit Boersma's betoog. „Ja, zegt de consumentenbond, gooi uw oude asbestplaatje weg, gebruik geen versleten asbest ovenhandschoenen. En voor doe-het-zclvers; houdt uw materialen nat zodat er geen asbestdeeltjes in de lucht gaan zweven. Gebruik waar mogelijk handzagen en handboren wegens de geringe stofontwikkeling". Waarom die bezorgdheid? ,,Omdat", zei dokter Stumphius eens, „wij allen bloot staan aan het gevaar dat asbest heet"..

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 26 oktober 1977

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

Meevallende suikeroogst door fraai herfstweer

Bekijk de hele uitgave van woensdag 26 oktober 1977

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken