Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Vroeger ieder jaar nieuw stadsbestuur

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Vroeger ieder jaar nieuw stadsbestuur

Arme burgers kwamen niet aan bod

4 minuten leestijd

(Van onze correspondent) Op 31 mei j.l. hebben in de meeste gemeenten van ons land de gemeenteraadsverkiezingen weer plaatsgevonden. De partijen bestreden elkaar onderling om toch maar zoveel mogelijk stemmen voor hun partij te winnen. Dit werd o.a. gedaan op forums, via strooibiljetten en advertenties. Elke partij zocht de meest geschikte kandidaat voor haar lijst. Thans is de uitslag bekend, en alleen moeten de wethouders nog gekozen worden. Wanneer dit gebeurd is, kan de gemeente weer vier jaar lang bestuurd worden. In vroeger eeuwen geschiedde de verkiezing van de bestuurders van een stad op een totaal andere wijze.

Het privilegie waarbij de stad haar eigen recht kreeg, bevatte meestal twee belangrijke groepen van bepalingen. De ene groep van bepalingen regelde het ontstaan van een stadsbestuur en de andere groep van bepalingen machtigde het stadsbestuur om stedelijke verordeningen te maken. Door dit privilegie kreeg de stad dus de gelegenheid een eigen bestuur te kiezen.

Het bestuur van een stad bestond aanvankelijk alleen uit schout en schepenen. Zij zorgden voor bestuur en rechtspraak. Later komt hier verandering in. De administratieve werkzaamheden die meer en meer ontstonden werden toevertrouwd aan burgemeesters. De burgemeesters gingen langzamerhand steeds meer invloed krijgen en de schout verloor steeds meer invloed. Tenslotte had de schout verantwoording af te leggen aan de vroedschap, de burgemeesters en schepenen. De verkiezing van een stadsbestuur dateert uit de tijd dat de schout nog enige invloed had.

Verkiezing

De verkiezing van een stadsbestuur in de stad Hoorn gebeurde in de 16e eeuw op een bijzondere manier. Elk jaar werd op Goede Vrijdag in Hoorn een stadsbestuur gekozen. Dit was een zeer plechtige gebeurtenis. In Hoorn mochten in vroeger eeuwen alleen de rijke poorters, die het „schot" betaalden, een stadsbestuur kiezen. Het ,,schot" was een soort vermogensbelasting. Degenen die deze belasting ophaalden heetten,,schotvangers". De schotvangers riepen namens de burgemeesters op Goede Vrijdag de vijftig poorters op, die de meeste belasting betaalden. Deze poorters moesten naar de Grote Kerk komen. Hier werd dan een nieuw stadsbestuur gekozen. Doch voordat men een stadsbestuur koos, werd er eerst een preek gehouden.

BONEN

Na de preek ging een oud-burgemeester met de schout in het midden van het koor zitten. Deze oudburgemeester had een zakje met vijftig Donen. Van deze vijftig bonen hadden negen bonen een zwarte kleur en de overige 41 bonen een witte kleur. Alle vijftig poorters, die door de schotvangers opgeroepen waren, namen dan een boon uit het zakje. Dit trekken van bonen werd in de volksmond „ter boon gaan" genoemd. Tevens was het een openbare handehng. Zij die een zwarte boon trokken waren de kiesmannen. Deze kiesmannen hadden dan de taak een nieuw stadsbestuur te kiezen.

Onder leiding van de schout gaan nu de negen kiesmannen naar de consistorie. Verder gaan de stadssecretaris, twee stadsbodes en vier hellebaardiers mee. De oud-burgemeester gaat niet mee, maar gaat naar het stadhuis. Op het stadhuis is het oude stadsbestuur aanwezig. Aan deze deelt hij dan de namen van de negen kiesmannen mee.

Eed

Nadat de kiesmannen in de consistorie zijn gegaan, gaan de deuren op slot. De consistorie wordt bewaakt door de vier hellebaardiers. De verkiezing in de consistorie is namelijk uiterst geheim, niemand mag toegelaten worden. In de consistorie houdt de schout een toespraak, waarin hij onder meer vertelt wat de taak van de kiesmannen is. Na de toespraak neemt de schout de kiesmannen een eed af. Met deze eed beloven de kiesmannen het goede voor de stad te zullen zoeken en met de verkiezing zo eerlijk mogelijk te zijn. Hierna worden er drie burgemeesters gekozen. Als deze bekend zijn, gaat de stadssecretaris naar het stadhuis en maakt de namen van de drie nieuwe burgemeesters bekend. Deze drie burgemeesters moeten dan uit de vier oude burgemeesters een vierde burgemeester kiezen.

De kiesmannen moeten na de verkiezing van de burgemeesters nog een lijst opstellen met 21 namen. Deze lijst met namen is voor de schout. De schout moet namelijk op Paasmaandag uit deze lijst met 21 namen zeven schepenen' benoemen. Na het opstellen van de lijst is de taak van de kiesmannen klaar en kunnen deze naar huis gaan.

BEPALINGEN

De kiesmannen waren vrij in / hun keuze een stadsbestuur samen te stellen, doch hadden zich aan een tweetal bepalingen te houden. Deze bepalingen waren: 1. de gekozen personen mochten geen bloedverwanten van elkaar zijn 2. de gekozen personen moesten minimaal drie jaar poorter van de stand zijn. De nieuwe burgemeesters en schepenen werden dan op donderdag na Pasen door de schout geïnstalleerd. Het is in onze ogen een nogal vreemde manier om een stadsbestuur te kiezen. Het stadsbestuur was op deze manier altijd in handen van de rijke burgers. Het is te begrijpen dat hieruit tenslotte de regentenmacht is gegroeid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 3 juni 1978

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Vroeger ieder jaar nieuw stadsbestuur

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 3 juni 1978

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken